Portal Orzeczeń Sądu Apelacyjnego w Krakowie

WYROK

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 stycznia 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: SSA Zygmunt Drożdżejko

Protokolant: osobiście

po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2025 r. w Krakowie na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa: Skarbu Państwa – Nadleśniczego Nadleśnictwa (...) w B.

przeciwko: (...) SA w K.

o zapłatę

na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie

z dnia 13 grudnia 2022 r. sygn. akt I C 3521/21

I.  zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

a)  w pkt. 1 kwotę „359 595,72 zł (trzysta pięćdziesiąt dziewięć tysięcy pięćset dziewięćdziesiąt pięć złotych i siedemdziesiąt dwa grosze)” zastępuje kwotą „272 535,09zł (dwieście siedemdziesiąt dwa tysiące pięćset trzydzieści pięć złotych i zero dziewięć groszy)” i oddala powództwo w pozostałej części;

b)  w pkt. 2 kwotę „10.800 zł (dziesięć tysięcy osiemset złotych)” zastępuje kwotą „5 395,75 zł (pięć tysięcy trzysta dziewięćdziesiąt pięć złotych i siedemdziesiąt pięć groszy)”;

c)  w pkt. 3 kwotę „17. 980 zł (siedemnaście tysięcy dziewięćset osiemdziesiąt złotych)” zastępuje kwotą „13 485 zł (trzynaście tysięcy czterysta osiemdziesiąt pięć złotych)”;

II.  zasądza od pozwanego (...) SA w K. na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kwotę 4 050 zł (cztery tysiące pięćdziesiąt złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt I ACa 688/23

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 8 stycznia 2025r.

Strona powodowa Skarb Państwa reprezentowany przez Nadleśniczego Nadleśnictwa (...)pozwem z dnia 30 listopada 2021 roku skierowanym przeciwko (...) S.A. w K. wniosła o zasądzenie od strony pozwanej na swoją rzecz kwoty 359.595,72 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 14 lipca 2021 roku do dnia zapłaty oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej według norm przepisanych. Na uzasadnienie swojego stanowiska strona powodowa podała, iż zawarła ze stroną pozwaną sześć umów, których przedmiotem było ustanowienie służebności przesyłu na gruntach należących do powoda. Roszczenie zawarte w pozwie odnosi się do należności jakie pozwany winien zapłacić powodowi z tytułu służebności przesyłu ustanowionej na podstawie dwóch umów, tj. z umowy z dnia 4 października 2016r. oraz umowy z dnia 4 grudnia 2014 roku. Grunty, na których ustanowiona została służebność położone są na terenie gminy(...). Zgodnie z postanowieniami § 6 obydwóch umów, pozwany zobowiązał się do uiszczania na rzecz strony powodowej wynagrodzenia z tytułu ustanowionej służebności w odpowiedniej wysokości i terminach, które zostało ustanowione zgodnie z wymaganiami art. 39a ust. 2 ustawy o lasach, który to przepis formułuje sztywne i jednoznaczne ramy, w których energetyczne przedsiębiorstwa przesyłowe i Przedsiębiorstwo Państwowe Lasy Państwowe muszą się poruszać. Zgodnie z tą regulacją, wysokość wynagrodzenia z tytułu ustanowionego prawa służebności przesyłu musi być równa wysokości zapłaconego podatku, za którego płatność odpowiada strona powodowa. W 2018 roku organ podatkowy – Wójt Gminy (...) wszczął postępowanie podatkowe, które zakończyło się wydaniem w dniu 5 marca 2021r. decyzji, na mocy której ustalono wysokość podatku na kwotę 330.568,00 zł.

W odpowiedzi na pozew strona pozwana (...) S.A. w K. wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na swoją rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W ocenie strony pozwanej powództwo jest nieuzasadnione i powinno podlegać oddaleniu w całości. Pozwany podniósł zarzut przedawnienia dochodzonego w niniejszym postępowaniu roszczenia. Zdaniem pozwanego, bieg terminu przedawnienia należy wiązać z momentem wystawienia faktur pierwotnych, a nie korygujących i określonym w tych fakturach terminem zapłaty. Zdaniem pozwanego, strona powodowa mogła dochodzić wynagrodzenia do dnia 31 grudnia 2020 roku, albowiem na gruncie niniejszego postępowania winien mieć zastosowanie 3-letni okres przedawnienia, gdyż przedmiotowe umowy zostały zawarte w związku z prowadzeniem przez strony działalności gospodarczej. Pozwany zaznaczył także, że strona powodowa nie zaskarżyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uniemożliwiając kontrolę sądową decyzji ustalającej opodatkowanie, a tym samym wynagrodzenie, które strona pozwana obowiązana jest uiścić na rzecz strony powodowej z tytułu ustanowionej służebności.

Wyrokiem z dnia 13 grudnia 2022r. Sąd Okręgowy w Krakowie zasądził od strony pozwanej (...) S.A z siedzibą w K. na rzecz strony powodowej Skarbu Państwa-Nadleśniczego Nadleśnictwa (...) kwotę 359.595,72 zł (trzysta pięćdziesiąt dziewięć tysięcy pięćset dziewięćdziesiąt pięć złotych i siedemdziesiąt dwa grosze) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 14 lipca 2021 r. do dnia zapłaty (1); zasądził od strony pozwanej na rzecz Skarbu Państwa-Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kwotę 10.800 zł (dziesięć tysięcy osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (2); nakazał ściągnąć od strony pozwanej na rzecz Skarbu Państwa- Sądu Okręgowego w Krakowie kwotę 17.980 zł (siedemnaście tysięcy dziewięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem opłaty sądowej od pozwu, od uiszczenia której strona powodowa była zwolniona (3).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Strona pozwana jest przedsiębiorstwem energetycznym i właścicielem napowietrznych linii elektroenergetycznych przebiegających przez grunty pozostające w zarządzie strony powodowej. Powód jako zarządca nieruchomości leśnych, będących własnością Skarbu Państwa w dniu 4 października 2016 roku oraz dnia 4 grudnia 2014 roku zawarł z pozwaną dwie umowy ustanowienia służebności przesyłu, obie w formie aktu notarialnego, odpowiednio: Rep. (...) oraz Rep. (...). Zgodnie z treścią § 4 ust. 1 obu umów notarialnych ich przedmiotem było ustanowienie służebności przesyłu na nieruchomościach leśnych będących w zarządzie powoda, położonych w gminie (...), szczegółowo wymienionych w/w umowach. Zgodnie z § 6 ust. 1, wynagrodzenie roczne z tytułu ustanowienia służebności przesyłu będzie płatne w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania od Nadleśnictwa faktury VAT, nie później jednak niż do dnia 31 marca każdego roku. W myśl § 6 ust. 2, do ustalonego wynagrodzenia miał zostać doliczony podatek od towarów i usług według obowiązującej stawki tego podatku w roku, za który następuje płatność wynagrodzenia. W § 6 ust. 4 wskazano, iż w przypadku, gdy właściwy organ podatkowy dokona zmiany wysokości podatków gruntowych, wynagrodzenie, o którym mowa w ustępie poprzedzającym ulega zmianie zgodnie z dokonaną przez organ podatkowy korektą podatku ( zobowiązania podatkowego). Strona powodowa złożyła deklarację podatkową za rok 2017 oraz uiściła należną kwotę odpowiadającą wysokości podatku leśnego. Z tego tytułu wystawiła w dniu 07.03.2017r. dwie faktury : nr (...) na kwotę 15,63 zł oraz nr (...) na kwotę 1.480,98 zł. Pozwana zapłaciła powodowi uiszczone przez niego należności, odpowiednio w kwotach 15,63 zł i 1.480,98 zł przelewem zbiorczym w dniu 31.03.2017r. W lutym 2018 roku organ podatkowy – Wójt Gminy (...) – wszczął postępowanie podatkowe, które zakończyło się wydaniem decyzji w dniu 5 marca 2021 roku, ustalającej wysokość podatku na kwotę 330.568,00 zł. Powód zaskarżył ww. decyzję, jednakże Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. (dalej: SKO) decyzją z dnia 7 czerwca 2021r. , nr (...) utrzymało ją w mocy. Na mocy decyzji Wójta Gminy (...), powód zobowiązany był do uregulowania podatku wraz z odsetkami od zaległości podatkowej. Dnia 21 czerwca 2021 roku, strona powodowa uiściła kwotę 425.280,00 zł na rzecz Urzędu Gminy (...) z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2017 (kwota główna 322.744,00 zł + odsetki od zaległości podatkowych wysokości 102.536,00 zł). W oparciu o umowę ustanowienia służebności przesyłu zawartą między stronami niniejszego postępowania, strona powodowa wystawiła i doręczyła pozwanej dwie faktury korygujące. Dnia 24 czerwca 2021 roku strona powodowa wystawiła fakturę korektę nr (...) do faktury nr (...) z dnia 7 marca 2017 roku, na kwotę 355.639,68zł (brutto). Tego samego dnia wystawiono drugą fakturę korygującą do faktury nr (...) również z dnia 7 marca 2017 roku, na kwotę 3.956,04 zł (brutto). Należności z obu faktur stanowią wysokość roszczenia dochodzonego pozwem w niniejszej sprawie, tj. kwoty 359.595,72 zł. Na tę kwotę składają się kwota zapłaconego podatku netto wraz z odsetkami podatkowymi (292.354,24 zł: 289.137,95 zł +3.216,29 zł ) powiększona zgodnie z treścią umowy o ustanowienie służebności przesyłu o podatek VAT 23% ( 67.241,48 zł : 66.501,73 zł +739,75 zł ). Pismem z dnia 14 września 2021 roku strona powodowa wezwała pozwaną do zapłaty kwot wynikających z faktur korygujących, których termin płatności upłynął w dniu 14 lipca 2021 roku. Wezwanie zostało doręczone w dniu 15 września 2021 roku. Wówczas rozpoczął bieg 14-dniowy termin płatności. Strona pozwana nie uregulowała zobowiązania.

Ocena dowodów dokonana przez Sąd Okręgowy:

Opisany powyżej stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, które ocenił jako wiarygodny materiał dowodowy, mając na względzie przepisy art. 244 § 1 k.p.c. i art. 245 k.p.c. oraz to, że ich wartość dowodowa nie została skutecznie zakwestionowana przez żadną ze stron w trybie art. 252 k.p.c. i art. 253 k.p.c.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości. Służebność przesyłu jest ograniczonym prawem rzeczowym, którego przedmiotem jest korzystanie z urządzeń o których mowa w art. 49 § 1 k.c., służących m.in. do przesyłu energii elektrycznej. Należy zacytować w tym miejscu art. 305 ^{( 1 )}k.c., zgodnie z którym: nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu). Strony zawierające umowę służebności przesyłu co do zasady mogą - w myśl zasady swobody umów wyrażonej w art. 353 ^{( 1)} k.c. - ukształtować ją jako umowę odpłatną bądź jako umowę nieodpłatną, zaś wynagrodzenie za korzystanie w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej może być jednorazowe bądź okresowe. Zasada swobody umów pozwala bowiem stronom zawierającym umowę ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Na tle rozpoznawanej sprawy szczególnie ważne jest jednak to, że wobec stron niniejszego postępowania (przedsiębiorstwo energetyczne i Lasy Państwowe) ustawa wyłącza pełną swobodę ułożenia stosunku prawnego wg swojego uznania, w szczególności w zakresie wysokości wynagrodzenia za ustanowienie służebności. Przepis art. 39a ust. 2 ustawy z dnia 28.09.1991r. o lasach ( t.jedn. Dz.U.2022.672) stanowi bowiem, iż : wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu na rzecz przedsiębiorstwa energetycznego zajmującego się przesyłaniem lub dystrybucją energii elektrycznej ustala się w wysokości odpowiadającej wartości podatków i opłat ponoszonych przez Lasy Państwowe od części nieruchomości, z której korzystanie jest ograniczone w związku z obciążeniem tą służebnością. Między stronami nie ma sporu co do tego, że wysokość wynagrodzenia określona została w umowie o ustanowienie służebności przesyłu, a mianowicie w § 6 ust. 1 zarówno umowy z dnia 4 października 2016r. jak i umowy z 4 grudnia 2014r., w których wskazano, że w zakresie ustalenia wynagrodzenia z tytułu ustanowienia służebności przesyłu stosuje się art. 39a ust. 2 Ustawy o lasach. Do wynagrodzenia za ustanowienie służebności doliczony miał być również podatek od towarów i usług (VAT) według stawki tego podatku obowiązującej w roku, za który następuje płatność wynagrodzenia (§6 ust. 2 obu umów). Tym samym strony zawierając umowę przesyłu nie uchybiły przepisom bezwzględnie obowiązującym ( ius cogens), tj. art. 39a ust. 2 ustawy o lasach. Nie wymaga polemiki stwierdzenie, że wysokość obowiązujących podatków jest określana przez ustawodawcę, zaś strony umowy o ustanowienie służebności przesyłu na rzecz przedsiębiorstwa energetycznego za korzystanie z gruntów pozostających w zarządzie Lasów Państwowych nie mają możliwości kształtowania wysokości obowiązujących podatków i tym samym możliwości kształtowania wysokości zgodnego z umową wynagrodzenia, przy czym ograniczenie to dotyczy obu stron umowy. Powyższe, podkreślone zostało w uzasadnieniu Uchwały Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2019 r. w sprawie II FPS 3/19 (jest to tzw. uchwała abstrakcyjna, która ma w innych sprawach sądowoadministracyjnych ogólną moc wiążącą). W uzasadnieniu uchwały tej wskazane zostało, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem wyrażonym np. w wyroku NSA z 5 lipca 2018 r., sygn. akt II FSK 131/18, że ustalenie wynagrodzenia za ustanowienie służebności w wysokości podatku od nieruchomości od obciążonego nią gruntu, jaki zapłaci nadleśnictwo, stanowi niedopuszczalną modyfikację obowiązków podatkowych powstających z mocy samego prawa na podstawie umów cywilnoprawnych. Jest bowiem wprost przeciwnie, gdyż to unormowanie ma na celu zapewnienie stosownej rekompensaty finansowej jednostkom organizacyjnym Lasów Państwowych, jako podatnikom podatku od nieruchomości, w wysokości niezależnej od treści obowiązującej umowy, na co wskazuje zwrot legislacyjny "ustala się w wysokości"; ma ono zatem gwarantować podatnikowi środki na zapłatę danin i nie stwarza żadnych możliwości do niedozwolonego modyfikowania treści obowiązku podatkowego i podmiotu obarczonego obowiązkiem zapłaty podatku od nieruchomości. Dla dalszych rozważań istotne jest również zaakcentowanie, że w art. 39a ust. 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach ustawodawca określając wysokość wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu posłużył się zwrotem "wartość podatków i opłat ponoszonych przez Lasy Państwowe". Tym samym wynagrodzenie to wynosi dokładnie tyle, ile wynosi - powiększona o podatek VAT - określona ustawą kwota podatku faktycznie zapłaconego przez Lasy Państwowe od obciążonej służebnością części nieruchomości (tj. kwota podatku, którą Lasy Państwowe "poniosły"). W rozpoznawanej sprawie niesporny jest fakt, że prawomocną decyzją z dnia 5 marca 2021 roku Wójt Gminy(...) określił Nadleśnictwu (...)wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości (gruntów przez które przebiegają linie energetyczne) za 2017 rok w kwocie 330.568 zł w oparciu o art. 21§1 pkt 1 i §3 w zw. z art. 207 i 210 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa, art. 1a ust. 1 i 2, art. 2 ust. 1,2, i 3, art. 3 ust. 1 i 2, art. 4 ust. 1, art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych, §1 ust. 1 pkt 1,3 ust. 2 pkt 1,5 uchwały nr (...) Rady Gminy (...)z dnia 16 listopada 2016r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości. W treści § 6 ust. 4 obu umów ustanowienia służebności przesyłu strony ustaliły, że w przypadku gdy organ podatkowy dokona zmiany wysokości podatków gruntowych, wynagrodzenie (…) ulega zmianie zgodnie z dokonaną przez organ podatkowy korekta podatku (zobowiązania podatkowego). Kwota podatku określona prawomocną decyzją wójta, powiększona o podatek VAT, stanowi więc wysokość wynagrodzenia z tytułu służebności przesyłu i jest to faktycznie poniesiona wartość podatku określonego prawomocną decyzją organu podatkowego (i tym samym wysokość wynagrodzenia określona umową o ustanowienie służebności przesyłu, co jest zgodne z 39 a ust. 2 ustawy o lasach). W ocenie tut. Sądu powód zasadnie domaga się więc zapłaty części wynagrodzenia za udostępnienie gruntu na mocy umowy o ustanowienie służebności przesyłu za rok 2017. Wynagrodzenie to zostało określone fakturą korygująca nr (...) oraz fakturą korygującą nr (...), obie z dnia 24 czerwca 2021 roku. Objęte żądaniem pozwu wynagrodzenie odpowiada wysokości ustalonego prawomocną decyzją Wójta Gminy (...)z dnia 5 marca 2021 roku i faktycznie zapłaconego przez powoda podatku. Strona powodowa domaga się tej części wynagrodzenia, która nie została wcześniej przez stronę pozwaną uiszczona (to jest kwoty wynagrodzenia wyliczonej w oparciu o różnicę między podatkiem z ustawy o podatkach i opłatach lokalnych i podatkiem z ustawy o podatku leśnym). Wyliczając wysokość wynagrodzenia powód prawidłowo powiększył o podatek VAT kwotę wynagrodzenia za udostępnienie gruntu (odpowiadającą wysokości podatku ustalonego prawomocną decyzją Wójta Gminy (...)), zgodnie z postanowieniami § 6 obu umów o ustanowienie służebności przesyłu. W odpowiedzi na pozew został podniesiony zarzut przedawnienia. Zgodnie z treścią art. 118 k.c. termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada a ostatni dzień roku kalendarzowego. Stosownie do art. 120 § 1 k.c. bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Wskazać należy, iż roszczenie staje się wymagalne z nadejściem momentu, w którym świadczenie ma być spełnione. Wymagalność roszczenia należy łączyć z nadejściem ostatniego dnia pozwalającego dłużnikowi spełnić świadczenie zgodnie z treścią zobowiązania (por. wyrok SN z 3 lutego 2006 r., I CSK 17/05). W niniejszej sprawie bieg terminu przedawnienia rozpoczął się od dnia, w którym uprawomocniła się decyzja organu podatkowego zmieniająca wysokość zadeklarowanego podatku. Moment, w którym strona powodowa uzyskała możliwość żądania zwrotu zapłaconego należnego podatku nie mógł uaktualnić się wcześniej. Powód zadeklarował w 2017 roku podatek w wysokości podatku leśnego za grunty zajęte przez pozwanego służebnością przesyłu. Wszczęte z urzędu przez organ podatkowy postępowanie zakończyło się wydaniem decyzji. Należy zaznaczyć, iż powód odwołał się od ww. decyzji organu podatkowego i uzyskał w niniejszej sprawie decyzje ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 7 czerwca 2021 roku. Decyzja ta zobligowała powoda do zapłaty zwiększonego podatku, a jej uzasadnienie wskazywało, iż właściwy za te grunty jest podatek od nieruchomości ze względu na fakt posadowienia na nich przez pozwaną linii przesyłowych. W niniejszym stanie faktycznym, za dzień rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia należy uznać dzień 14 lipca 2021 roku, tj. dzień po dniu, w którym upłynął termin wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. lub też dzień, w którym Lasy Państwowe uiściły podatek od nieruchomości, z której korzystanie jest ograniczone w związku z obciążeniem służebnością. Błędna jest interpretacja strony pozwanej, jakoby bieg terminu przedawnienia miał rozpocząć się w momencie wystawienia faktury pierwotnej ( 07.03.2017r. ) , albowiem faktura pierwotna była związana z pierwotną deklaracją podatkową, złożoną przez stronę powodową. Dopiero autokorekta deklaracji podatkowej w 2018 roku umożliwiła wystawienie faktur korygujących w których określono prawidłową wysokość wynagrodzenia. Sąd podziela stanowisko strony powodowej, że błędna jest interpretacja strony pozwanej wiążąca termin przedawnienia od daty wystawienia faktury pierwotnej. Nie można bowiem wiązać terminu wymagalności należności dochodzonych pozwem od daty wystawienia faktury pierwotnej, bowiem należności te nie były objęte tymi fakturami. Faktury pierwotne były skorelowane z pierwotną deklaracją podatkową wiążącą się z poniesieniem przez Nadleśnictwo w B. podatków jedynie w zakresie podatku leśnego i tylko w tym zakresie mogła wyznaczać zakres wymagalnej wierzytelności. Pogląd taki wyraził również Sąd Apelacyjny we W.w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 lipca 2021r. sygn. akt (...), który sąd orzekający podziela. Z uwagi na powyższe zarzut podniesiony przez pozwanego nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem termin przedawnienia upłynie dopiero w grudniu 2024 roku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.c., czyli zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. (...) S.A. w K. jako strona przegrywająca sprawę w całości zobowiązany jest do zwrotu na rzecz powoda łącznie wszystkich niezbędnych kosztów celowej obrony. Zastępstwo Skarbu Państwa w rozpoznawanej sprawie wykonywała Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej (zgodnie z art. 32 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej). Tym samym mając na uwadze art. 32 ust. 3 w zw. art. 67 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 99 k.p. c. i w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie zasądzono od pozwanej na rzecz Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kwotę 10.800 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego ( pkt 2 wyroku). Na koszty sądowe składa się ponadto opłata od pozwu w wysokości 17.980 zł, z której powód jako Skarb Państwa jest ustawowo zwolniony, wobec powyższego orzeczono na zasadzie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych ( pkt 3 wyroku).

Apelacja pozwanego:

Pozwany zaskarżył wyrok w całości i domagał się jego zmiany poprzez oddalenie powództwa i zasądzenie na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za I i II instancję wg norm przepisanych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od daty uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, ewentualnie, o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Postawione zarzuty:

1.  Naruszenie art. 117 kc, 118 kc i 120 kc poprzez błędne przyjęcie, iż początek biegu terminu przedawnienia zdarzenia gospodarczego udokumentowanego w pierwotnej fakturze VAT określać należy na podstawie terminu płatności wynikającego z faktury korekty, a nie faktury pierwotnej, co w efekcie powoduje nieuzasadnione i zależne wyłącznie od jednej ze stron umowy wydłużenie terminu przedawnienia roszczenia, a w konsekwencji nieuwzględnienie podniesionego prawidłowo zarzutu przedawnienia, skutkujące uwzględnieniem powództwa,

2.  Naruszenie art. 119 kc poprzez uznanie, iż na skutek czynności prawnej tj. wydania decyzji podatkowej termin przedawnienia roszczenia wynikającego z wystawionej faktury pierwotnej nie uległ przedawnieniu, ( a rozpoczął nowy bieg od daty płatności wystawionej faktury korekty będącej konsekwencją wydania decyzji podatkowej korygującej wysokość podatku za rok 2016 ), a tym samym dopuszczeniu do niezgodnego z przepisami kodeksu cywilnego przedłużenia terminu przedawnienia,

3.  Naruszenia art. 353 kc w zw. z art. 353 ¹ kc i 354 kc poprzez zobowiązanie pozwanego do świadczenia nieobjętego umową o ustanowienie służebności przesyłu - w części zasądzającej odsetki od zaległości podatkowych. Nadto dokonania interpretacji zapisów umowy o ustanowieniu służebności przesyłu , w sposób sprzeciwiający się ustawie tj. art. 119 kc,

4.  Naruszenia art. 405 kc poprzez zasadzenie odsetek od zaległości podatkowych, co nie znajduje oparcia ani w ustawie, ani też w zawartych umowach o ustanowieniu służebności przesyłu, w konsekwencji doprowadzenie do uzyskania korzyści majątkowej przez powoda bez podstawy prawnej,

5.  Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść wyroku, a mianowicie art. 233 § 1 kpc i art. 327’§ 1 i 2 kpc poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, bez wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i dokonania jego wadliwej oceny polegające na błędnym przyjęciu, że zawarte pomiędzy stronami umowy ustanowienia służebności przesyłu stanowią podstawę do dochodzenia przez powoda odsetek od zaległości podatkowych pomimo braku takich zapisów w kontrakcie. Wadliwego określenia daty płatności wynikającej z faktury korekty jako początku biegu terminu przedawnienia roszczeń dot. zdarzeń gospodarczych udokumentowanych w pierwotnych fakturach VAT z 2016 r. Nadto niedostateczne wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa, w szczególności w zakresie zasądzenia odsetek od zaległości podatkowych. Zasądzenie należności wynikającej z faktury korekty (...) pomimo braku postaw prawnych do jej wystawienia,

6.  Naruszenie art. 5 kc poprzez uwzględnienie powództwa pomimo braku podstaw prawnych wynikających z przedłożonej przez powoda umowy oraz braku należytej staranności po stronie powoda, której dochowanie umożliwiłoby dochodzenie prawidłowo ustalonego wynagrodzenia w okresie, o którym mowa w art. 118 kc jak również ustalenia podatku w poprawnej wysokości. Nadto obciążeniem wzrostem wysokości opodatkowania wyłącznie strony pozwanej.

Powód wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów.

Pozwany w piśmie z dnia 10.04.2024r. poinformował o uiszczeniu części należności i w tym zakresie cofnął apelację.

Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2024r. Sąd Apelacyjny umorzył postępowanie apelacyjne w części dotyczącej kwoty: a) 272 535,09 zł stanowiącej cześć należności głównej brutto obejmującej wynagrodzenie z tytułu służebności przesyłu, bez części obejmującej odsetki od zaległości podatkowych; b) 76 567,43 zł tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie obliczonych za okres od dnia 14 lipca 2021r. do dnia 21.03.2024r., które zostały naliczone od kwoty 272 535,09 zł.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:

Apelacja w części w której nie została cofnięta czyli w zakresie obowiązku zapłaty odsetek podatkowych - jest uzasadniona

Sąd w całości podziela ustalenia stanu faktycznego dokonane przez Sąd Okręgowy i przyjmuje je za własne. Sąd w całości również podzielił rozważania prawne Sądu Okręgowego odnoszące się do samego podatku, jego wymagalności i braku przedawnienia, ale nie podzielił poglądów co do istnienia obowiązku zapłaty odsetek podatkowych.

Zarzut dotyczący naruszenia art. 233 kpc i art. 327 ¹ kpc nie jest uzasadniony. W istocie rzeczy zarzut ten nie dotyczy wadliwych ustaleń stanu faktycznego w tym rozumieniu, że sąd błędnie odtworzył literalną treść umowy, ale dotyczy on naruszenia art. 65 kc, a więc interpretacji umowy. Pozwanemu chodzi o to, że z treści zapisów umownych nie sposób wyciągnąć wniosku, że w przypadku późniejszych zmian dotyczących naliczanego wstecznie podatku i zaległości w jego dokonaniu istnieje możliwość doliczenia do zasądzonej kwoty odsetek od zaległości podatkowej. Z tym zarzutem związany jest także zarzut naruszenia art. 405 kc, art. 353 kc, art. 353 ¹ kc i art. 354 kc.

Zarzut ten jest uzasadniony, ale z innych przyczyn tj. należy uznać, że pozwany nie ponosi odpowiedzialności za opóźnienie.

Zgodnie z art. 354 kc dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje - także w sposób odpowiadający tym zwyczajom (§1). W taki sam sposób powinien współdziałać przy wykonaniu zobowiązania wierzyciel (§2).

Zgodnie z art. 471 kc dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Podstawową zasadą odpowiedzialności dłużnika za szkodę jest wiedza o istnieniu zobowiązania ewentualnie, w przypadku braku wiedzy, zarzucalny brak wiedzy tj. istnienie okoliczności, że przy dochowaniu należytej staranności dłużnik powinien wiedzieć o istnieniu zobowiązania.

W przedmiotowej sprawie nie doszło do zawinienia po stronie pozwanej w opóźnieniu płatności samego podatku przez powoda. Strony początkowo przyjęły inny wymiar podatku. Następnie postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2018r. Wójt Gminy (...) wszczął postępowanie podatkowe, które zakończyło się decyzją z dnia 5.03.2021r. O wszczęciu tego postępowania oraz o decyzji z dnia 5.03.2021r. pozwany nie został poinformowany. Następnie powód odwołał się od decyzji z dnia 5.03.2021r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 07.06.2021r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy (...). Dopiero po tej decyzji, pismem z dnia 26.06.2021r., pozwany został poinformowany o całej sprawie i powód zwrócił się do pozwanego o podjęcie decyzji czy się odwoływać czy też nie. Ostatecznie powód nie odwoływał się od tej decyzji, zapłacił podatek i wystawił faktury korygujące nr (...) na kwotę 355 639,68 zł oraz fakturę nr (...) na kwotę 3956,04 zł. Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że pozwany nie ponosi odpowiedzialności za opóźnienie w płatności podatku czyli nie ponosi odpowiedzialności za odsetki, albowiem nie wiedział o zobowiązaniu i przy należytej staranności nie mógł o tym wiedzieć. W sumie sama należność podatkowa nie była sporna i wynosiła 272 535,09 zł, a należne na dzień zapłaty odsetki 76 567,43 zł. W tym zakresie postępowanie apelacyjne zostało umorzone i wyrok Sądu Okręgowego uprawomocnił się. Nieuzasadnione było roszczenie o zapłatę kwoty 87 060,63 zł, która to kwota stanowiła odsetki podatkowe.

Zarzut dotyczący naruszenia art. 117 kc – 120 kc nie jest uzasadniony. Zgodnie z umowami (§6 – umowy z dnia 4.10.2016r. i § 6 - umowy z dnia 4.12.2014r.) oraz zgodnie z art. 39a ust. 2 ustawy o lasach ( wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu na rzecz przedsiębiorstwa energetycznego zajmującego się przesyłaniem lub dystrybucją energii elektrycznej ustala się w wysokości odpowiadającej wartości podatków i opłat ponoszonych przez Lasy Państwowe od części nieruchomości, z której korzystanie jest ograniczone w związku z obciążeniem tą służebnością). Z treści tego artykułu wyraźnie wynika, że pozwany ma obowiązek zapłacić wynagrodzenie w wysokości odpowiadającej wysokości wartości ponoszonych podatków i opłat przez powoda. System podatkowy jest tak zbudowany, że podmiot sam składa deklarację podatkową, a organ podatkowy, który uznaje, że podatek został wyliczony i zapłacony w błędnej wysokości wszczyna postępowanie podatkowe i w konsekwencji może określić inny wymiar podatku. Dopóki jednak nie zakwestionuje prawidłowości wyliczenia to nie można mówić, aby istniał formalny obowiązek zapłaty innego podatku. Skoro powód wskazał i uiścił inny, niższy podatek, to wówczas nie ma podstaw aby pozwany miał obowiązek płacić mu wyższe wynagrodzenie. Taki obowiązek powstał dopiero po wymierzeniu nowego, wyższego podatku w decyzji wójta z dnia 5.03.2021r. Dopiero wówczas możemy mówić o wymagalności roszczenia. Pozew został złożony 30 listopada 2021r., a więc nawet, gdyby przyjąć, że dochodzone roszczenie związane jest z prowadzoną działalnością gospodarczą to i tak nie jest przedawnione, ponieważ w takiej sytuacji okres przedawnienia wynosi 3 lata. Niezależnie od tego sąd uznaje, że nie jest to roszczenie związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, ponieważ wynagrodzenie stanowi tylko zwrot poniesionych kosztów na poczet podatków i opłat.

W związku ze zmianą zasądzonej kwoty należało zmienić rozliczenie o kosztach. Sąd dokonał rozliczenia na podstawie art. 100 kpc.

Powód wygrał/przegrał proces w relacji 75/25 %.

W pkt. II Sąd Okręgowy rozliczył wynagrodzenie pełnomocników. Z tego tytułu powodowi należała się kwota 8100 zł (75% z 10800), a pozwanemu 2704,25 zł (25 % z 10800), a zatem po potraceniu powodowi należy się z tego tytułu kwota 5 395,75 zł i dlatego sąd zastąpił kwotę 10 800 zł kwotą 5 395,75 zł.

Pozostałe koszty zostały rozliczone w punkcie III. Pozwany przegrał co do kwoty 272 535,09 zł, a zatem powinien ponieść opłatę w wysokości 13 485 zł.

Koszty postępowania apelacyjnego sąd również rozliczył w oparciu o zasadę z art. 100 kpc. W skład rozliczonych kosztów wchodzi wynagrodzenie pełnomocników stron. Z tego tytułu powodowi należy się kwota 6 075 zł (75 % z 8100 zł), a pozwanemu 2025 zł (25 % z 8100 zł), a zatem po potraceniu powodowi należy się z tego tytułu kwota 4050 zł.

Mając powyższe na uwadze – na zasadzie art. 386 § 1 kpc – orzec należało jak w sentencji wyroku.