Portal Orzeczeń Sądu Apelacyjnego w Krakowie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 26 kwietnia 2024 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący:

SSA Beata Kurdziel

po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2024 r. w Krakowie na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa Skarbu Państwa reprezentowanego przez Nadleśniczego Nadleśnictwa W.

przeciwko (...) S.A. z siedzibą w K.

o zapłatę

na skutek apelacji strony powodowej oraz strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 18 marca 2022 r., sygn. akt I C 2874/21,

1.  oddala obie apelacje;

2.  zasądza od strony pozwanej (...) S.A. z siedzibą w K. na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kwotę 4.050 zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego, z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.

Sygn. akt I ACa 859/22

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem wydanym w dniu 18 marca 2022r. w sprawie z powództwa Skarb Państwa reprezentowanego przez Nadleśniczego Nadleśnictwa W. przeciwko (...) S.A. z siedzibą w K. o zapłatę, zasądził od strony pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę 222.699,21 zł z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 18-12-2020r. do dnia zapłaty (pkt 1), oddalił powództwo w pozostałej części (pkt 2), zasądził od strony pozwanej na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kwotę 3538,08 tytułem kosztów zastępstwa procesowego (pkt 3) oraz nakazał ściągnąć od strony pozwanej (...) S.A. w K. na rzecz Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Krakowie kwotę 11.135,91 zł tytułem opłaty sądowej, od uiszczenia której zwolniona była strona powodowa (pkt 4).

W uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy wskazał, że Skarb Państwa – Nadleśniczy Nadleśnictwa W. w pozwie skierowanym przeciwko (...) S.A. wniósł o zapłatę 335.506,20 zł. z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 18-12-2020 do dnia zapłaty oraz zwrot kosztów postępowania. Powyższa kwota dochodzona była tytułem wynagrodzenia za ustanowienie służebności.

W odpowiedzi na pozew strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa, podniosła zarzut przedawnienia.

Podstawą wydanego orzeczenia był następujący, ustalony przez Sąd Okręgowy stan faktyczny:

W dniu 14.11.2013r. strony: Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne W. oraz (...) S.A. zawarły umowę o ustanowienie służebności przesyłu (dot. nieruchomości wymienionych w par 1 aktu notarialnego). Zgodnie z:



Par 5 (...) S.A. zobowiązał się do zapłaty na rzecz Nadleśnictwa każdego roku wynagrodzenia w wysokości i terminach określonych w par 67 aktu.



Par 7 ust 1 – W zakresie ustalania wynagrodzenia z tytułu ustanowienia służebności przesyłu stosuje się art. 39a ust 2 ustawy o lasach (…). Wynagrodzenie roczne z tytułu ustanowienia służebności przesyłu strony ustalają w wysokości odpowiadającej wartości podatków i opłat ponoszonych przez Nadleśnictwo za każdy rok podatkowy za powierzchnię określoną w par 4 ust 1 aktu powiększonej o należny podatek od towarów i usług (VAT). Wynagrodzenie będzie płatne przez (...) S.A. na rzecz Nadleśnictwa przelewem na wskazany rachunek bankowy w terminie 14 dni od dnia otrzymania od Nadleśnictwa pisemnej informacji o wysokości wynagrodzenia za dany rok podatkowy , z tym, że pierwsza płatność obejmować będzie rok 2014 r. Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług (VAT) stosuje się odpowiednio.



Par 7 ust 3 – w przypadku gdy właściwy organ podatkowy dokona zmiany wysokości podatków gruntowych , wynagrodzenie , o którym mowa w ustępie poprzedzającym ulegnie zmianie zgodnie z dokonaną przez organ podatkowy korektą podatku (zobowiązania podatkowego).

W dniu 13.01.2015r. Nadleśnictwo W. złożyło deklarację na podatek leśny.

W dniu 2.06.2020r. została wydana przez Burmistrza Miasta i Gminy W. decyzja, w której określono Nadleśnictwu W. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2015 w kwocie 406.600 zł. W uzasadnieniu wskazano, że 1.02.2018r. Nadleśnictwo złożyło deklarację na podatek od nieruchomości za 2018r., w której po raz pierwszy wykazało grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni 439.603 m.kw. Organ podatkowy pismem z 29.06.2018r. wezwał stronę do skorygowania deklaracji za lata 2013-2017, gdyż w złożonych deklaracjach nie wykazano gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. W odpowiedzi Nadleśnictwo zakwestionowało zasadność powyższego. Organ podatkowy stanął na stanowisku, że grunty znajdujące się pod liniami elektroenergetycznymi są gruntami zajętymi na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie przesyłu energii elektrycznej przez (...) S.A. oraz (...) SA, a tym samym podlegają opodatkowaniu najwyższymi stawkami podatku od nieruchomości.

Organ przedstawił jednocześnie wyliczenie podatku. W zakresie podatku związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą w okresie 1.01.2015r. do 30.04.2015r. od pow. 439 604 m.kw. * 0,90 = 131.881,20 zł. , w okresie 1.05.2015r. do 31.05.2015r. od pow. 439 604 m.kw. * 0,90 = 32.970,30 zł, w okresie 1.06.2015r. do 31.12.2015r. od pow. 439 604 m.kw. * 0,90 = 230.792,10zł.

Decyzją z dnia 5.11.2020r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. utrzymało w mocy ww decyzję.

Pismem z dnia 27.11.2020r. Nadleśnictwo poinformowało (...) S.A. o wydaniu ww decyzji, załączając do pisma fakturę korygującą. W załączonym dokumencie „wyliczenie wartości” wskazano na stawkę podatku 9000 zł. (za 1 ha), powierzchnie 20,2819 ha oraz kwotę podatku 182 537 zł. , przy czym do ujęcia w fakturze korygującej 181.056,27 zł

W dniu 27.11.2020r. została wystawiona faktura korygująca, w której wskazano poprzednie wynagrodzenie brutto 1821,30 zł. , wysokość nowego wynagrodzenia 337.327,50zł. oraz wartość korekty 335.506,20 zł.

W kolejnym załączniku (k.67) wskazano, że powyższe wynagrodzenie składa się zapłacony podatek 182.537 zł. oraz odsetki od zaległości podatkowej 91.713 zł. łącznie 274.250 zł. netto, co po skorygowaniu o zapłacony wcześniej podatek , daje kwotę 272.769,27 zł. netto. Pismo zostało doręczone pozwanemu 3.12.2020r.

Pismem z dnia 12.03.2021r. pozwany został wezwany do zapłaty kwoty 335.506,20 zł. w terminie 14 dni , pismo zostało doręczone 18.03.2021r.

Pismem z dnia 14.12.2016r. (...) S.A. zwrócił się do Regionalnej Dyrekcji L. Państwowych we W. (pod które podlega Nadleśnictwo W.) z prośbą o ustalenie zasad postępowania w przypadku, gdy organ podatkowy wszczyna postępowanie administracyjne lub wyda decyzję obciążającą Nadleśnictwo innym podatkiem niż leśny. Z uwagi na rozbieżności interpretacyjne przepisów prawnych , pojawiają się próby zmiany kwalifikacji gruntów leśnych na zajęte do prowadzenia działalności gospodarczej. Aby zapobiec takim sytuacjom (uznaniowości organów podatkowych) i uniknąć drastycznego wzrostu obciążeń podatkowych, a co za tym idzie – w konsekwencji może doprowadzić do wzrostu stawek i opłat dystrybucyjnych i przesyłowych dla odbiorców końcowych , (...) S.A. zaproponował ustalenie zasad postępowania w takich sytuacjach. Przedstawił swoje stanowisko, że pod liniami elektroenergetycznymi może być dalej prowadzona działalność leśna. Potwierdzenie tego stanowiska uzyskali w milczącej interpretacji organu podatkowego (…). W trakcie prowadzonych rozmów i spotkań nasza Spółka wielokrotnie deklarowała pomoc i współpracę przy prowadzeniu postępowań administracyjnych. Jesteśmy gotowi ponieść wszelkie koszty związane z ich prowadzeniem. Z państwa strony również padały deklaracje pozwalające przypuszczać , iż pod liniami kontynuowana jest gospodarka leśna oraz , że o wszelkich działaniach organów podatkowych będzie Państwo informować nas na bieżąco. Dlatego niezrozumiałym jest dla nas postępowanie Nadleśnictwa L. , które o fakcie zmiany kwalifikacji gruntu informowało nas w momencie gdy już nie było prawnych możliwości wniesienia środków odwoławczych. Nadleśnictwo jednostronnie zaakceptowało stanowisko organu , do czego oczywiście miało prawo , jednak stoi to w sprzeczności z intencjami jakie przyświecały stronom przy zawieraniu Porozumienia.

Aby w przyszłości uniknąć podobnych sytuacji wnosimy o zawarcie aneksu do porozumienia z dnia 14-12-2011 jednoznacznie wskazującego zasady postępowania , terminy i zobowiązania stron do określonych czynności w przypadkach , gdy organ podatkowy , wszczyna postępowanie administracyjne lub wyda decyzję , obciążającą Nadleśnictwo innym podatkiem niż podatek leśny.

Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie dowodów z załączonych do pozwu dokumentów , na podstawie których ustalił fakt zawarcia umowy o ustanowienie służebności, wydania decyzji ustalającej podatek oraz motywy , które legły u podstaw wydanej decyzji, także sposób obliczenia podatku i jego wysokość, okoliczność sporządzenia faktury korygującej , wezwania do zapłaty. W zakresie wysokości podatku liczonego przy założeniu przeznaczenia gruntu pod działalność gospodarczą, Sąd Okręgowy wskazał, że zakres powierzchni i stawka była bezsporna (wynikała również z ww decyzji), a samo wyliczenie ma postać prostego równania matematycznego, stąd wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego był bezzasadny.

W ocenie Sądu Okręgowego roszczenie powoda jest częściowo zasadne – tj. wyłącznie w zakresie, w jakim domaga się zapłaty kwoty wynagrodzenia odpowiadającego wysokości podatku, w pozostałym zakresie (odsetki od zaległości podatkowej) roszczenie jest bezzasadne.

Rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następującą argumentację:



Roszczenie powoda wynika z umowy o ustanowienie służebności i dotyczy wynagrodzenia za ustanowienie służebności. W par 7 ust 1 umowy, strony ustaliły , że wynagrodzenie za ustanowienie służebności, zgodnie z art. 39a ust. 2 ustawy o lasach zostaje ustalone w wysokości odpowiadającej wartości podatków i opłat ponoszonych przez Nadleśnictwo (…) powiększone o podatek VAT. Z powyższego wynika, że tym wynagrodzeniem będą podatki i opłaty wynikające z ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. Wynagrodzenie miało być zapłacone w terminie 14 dni od dnia otrzymania od Nadleśnictwa pisemnej informacji o wysokości wynagrodzenia za dany rok podatkowy.



Zgodnie z art. 6. Ustawy o podatkach i opłatach lokalnych:

• Ust 9. Osoby prawne, jednostki organizacyjne oraz spółki niemające osobowości prawnej, jednostki organizacyjne Krajowego Ośrodka (...), a także jednostki organizacyjne Państwowego Gospodarstwa Leśnego L. Państwowe są obowiązane:

  

  1) składać, w terminie do dnia 31 stycznia, organowi podatkowemu właściwemu ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania, deklaracje na podatek od nieruchomości na dany rok podatkowy, sporządzone na formularzu według ustalonego wzoru, a jeżeli obowiązek podatkowy powstał po tym dniu - w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie tego obowiązku;

  

  2) odpowiednio skorygować deklaracje w razie zaistnienia zdarzenia, o którym mowa w ust. 3, w terminie 14 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia;

  

  3) wpłacać obliczony w deklaracji podatek od nieruchomości - bez wezwania - na rachunek właściwej gminy, w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminie do dnia 15. każdego miesiąca, a za styczeń do dnia 31 stycznia.

Z powyższego wynika, że pomiędzy Nadleśnictwem a Skarbem Państwa, powstał stosunek publiczno - prawny wynikający z obowiązku ponoszenia podatków i opłat od nieruchomości. W świetle powołanej ustawy, na podatniku spoczywał ciężar złożenia deklaracji podatkowej, w terminie do 31 stycznia danego roku kalendarzowego, w której miała zostać wykazana wysokość podatku za dany rok kalendarzowy, a tenże miał być płacony miesięcznie.

Mając na uwadze treść umowy należy zauważyć, że skoro wynagrodzenie miało być zapłacone w terminie 14 dni od dnia otrzymania informacji o wysokości wynagrodzenia za dany rok kalendarzowy (czyli jednorazowo) , a podatek zgodnie ze wskazanymi przepisami miał być płacony miesięcznie (proporcjonalnie przez cały rok) – to strony używając sformułowania „ponoszone” nie miały na myśli faktycznie zapłaconego podatku, ale podatek do zapłacenie którego Nadleśnictwo było zobowiązane (ponoszone czyli obciążone obowiązkiem). Chwilą uzyskania przez Nadleśnictwo informacji o wysokości podatku był upływ terminu do złożenia deklaracji na dany rok podatkowy czyli 31 stycznia 2015 (w przedmiotowej sprawie). Poza sporem jest, że wystawiana była przez Nadleśnictwo jedna faktura i była płacona jednorazowo.

Bezspornym jest, że były wątpliwości interpretacyjne co do kwestii opodatkowania podatkiem od nieruchomości lasów w zakresie, w jakim obszar lasów został zajęty pod urządzenia przesyłowe. Kwestia ta została wyjaśniona w orzecznictwie i już w połowie 2016 r. były wydawane orzeczenia, iż grunty znajdujące się pod pasami technicznymi, usytuowanymi pod napowietrznymi liniami energetycznymi, są gruntami zajętymi na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie przesyłu przez przedsiębiorstwo energetyczne energii elektrycznej, a tym samym grunty te stosownie do treści art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.o.l. podlegają opodatkowaniu najwyższymi stawkami podatku od nieruchomości. (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2016 r. II FSK 1157/14). W chwili obecnej orzecznictwo jest jednolite.

Faktem jest również, że strona pozwana stała na stanowisku, iż ww obszar nie powinien być opodatkowany podatkiem od nieruchomości i takie stanowisko zostało przedstawione w piśmie z dnia 14-12-2016 (czyli już po wydaniu ww orzeczenia). W piśmie tym strona pozwana zwróciła się do Regionalnej Dyrekcji L. Państwowych, sugerując L. zajmowanie w toku postępowań administracyjnych ww stanowisk (deklarowanie przeznaczenia leśnego). Pismo to nie dotyczy tylko i wyłącznie kwestii indywidualnej sprawy Nadleśnictwa L., ale jak wynika z początkowych fragmentów pisma, (...) S.A. zwraca się o ustalenie „zasad postępowania w przypadkach, gdy organ podatkowy wszczyna postępowanie administracyjne lub wyda decyzję , obciążającą Nadleśnictwo innym podatkiem niż podatek leśny”. Tak więc dotyczy to wszystkich spraw mogących się toczyć na obszarze podległym Regionalnej Dyrekcji L. Państwowych we W. (poza sporem jest że Nadleśnictwo W. podlega pod ww właściwość). Jednocześnie pojawia się w piśmie passus, że pozwany jest gotów ponieść wszelkie koszty związane z prowadzeniem postępowań, przy czym ta deklaracja jest połączona z propozycją zawarcia w przyszłości porozumienia co do „zasad postępowania, terminów i zobowiązań stron do określonych czynności w przypadku gdy organ podatkowy wszczyna postępowanie administracyjne lub wyda decyzję , obciążającą Nadleśnictwo innym niż podatek leśny”. Nie ma ani dowodu, ani nawet twierdzeń powoda co do tego, że takie porozumienie zapadło. Tak więc nie można przyjąć, że doszło do zawarcia porozumienia, iż (...) S.A. będzie ponosił wszelkie koszty związane z prowadzeniem postępowań administracyjnych (była to tylko propozycja do porozumienia). Przedmiotowe pismo dowodzi jednak okoliczności akceptacji składania deklaracji niewykazującej podatku związanego z działalnością gospodarczą, co będzie miało znaczenie do kwestii przedawnienia.

Zdaniem Sądu skoro L. powinny złożyć deklarację podatkową za 2015 do dnia 31 stycznia tego roku, wykazując w niej wysokość podatku (czyli w tym dniu L. musiały mieć informacje co do wysokości zobowiązania podatkowego), to mogły już wzywać stronę pozwaną o zapłatę podatku i mając na uwadze 14 dniowy termin do zapłaty, termin przedawnienia roszczenia powoda o wynagrodzenie rozpoczął bieg z dniem 15-02-2015r. (art. 120 par 1 k.c.) i przyjmując (zgodnie z sugestią pozwanego) 3 letni termin przedawnienia wynikający z art. 118 k.c. (definiując przedmiotową działalność jako działalność gospodarczą ewentualnie kwalifikując przedmiotowe roszczenie jako świadczenie okresowe), przedawnienie upłynęło by 15.02.2018r.

Akcentowany przez powoda par 7 ust 3 umowy nie zmienia terminu wymagalności roszczenia, ani sam w sobie nie stanowi źródła roszczenia o wynagrodzenie. Z powyższego przepisu wynika wyłącznie, że w przypadku gdyby doszło do zmiany wysokości podatku na skutek wydania decyzji podatkowej – zmianie ulegnie wysokość wynagrodzenia. Podkreślić należy, że skoro mechanizm ustalania i zapłaty podatku nie jest co do zasady uzależniony od wydania decyzji (podatnik sam składa deklaracje , wylicza i opłaca podatek) to wdrożenie trybu „decyzyjnego” wynika z niezaakceptowania przez Organ podatkowy – prawidłowości danych zawartych w deklaracji (czyli podatnik popełnił błąd). Jest to więc korekta czynności podatnika. Wprowadzenie do umowy tego zapisu, nie przesuwało terminu wymagalności roszczenia o wynagrodzenie ale miało na celu sprecyzowanie, że wynagrodzeniem jest podatek niezależnie od tego czy jest on pierwotnie prawidłowo zadeklarowany czy też „narzucony” przez organ podatkowy. Nie można też z tego przepisu wywieść, że konsekwencje wydania decyzji w postaci odsetek czy innych kar stanowią składnik wynagrodzenia.

Zdaniem Sądu roszczenie powoda nie wynika z działalności gospodarczej co mogło by wskazywać na 10 letni termin przedawnienia (w uprzednim brzmieniu art. 118 k.c.). Zgodnie z art. 2 USTAWY z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (obowiązującej w 2015r.) Działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Zarobkowy charakter działalności definiowany jest jako działalność podporządkowana regułom gospodarki rynkowej, działalność w celu osiągnięcia zysku czyli nadwyżka przychodów nad poniesionymi kosztami (wyroki Sądu Najwyższego : III CSKP 92/21, II USKP 21/21). W przedmiotowej sprawie z treści umowy oraz art. 39a ustawy o lasach wynika, że wynagrodzenie jakie L. mogą osiągnąć z tytułu posadowienia na ich terenie urządzeń ma być równe kosztom ponoszonym przez lasy w postaci obciążeń podatkowych. Skoro więc ustawowo wykluczony jest zarobkowy charakter takiej działalności (ustanowienie służebności) – nie sposób uznać aby L. prowadziły w tym zakresie działalność gospodarczą – nie ma elementu zarobkowego/rynkowego. Kwestia określonego opodatkowania nieruchomości wynika z tego, że (...) S.A. (a nie L.) prowadzi na tym terenie działalność gospodarczą, co skutkuje określonym obciążeniem podatkowym (i kwalifikacją nieruchomości jako związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej).

Gdyby natomiast dojść do przeciwnego wniosku, ewentualnie kwalifikując dochodzone roszczenie jako świadczenie okresowe, zdaniem sądu naprowadzone wyżej okoliczności dają podstawy do uznania, że zarzut przedawnienia stanowi nadużycie prawa podmiotowego (art. 5 k.c.). Faktem jest, że mamy do czynienia z dwoma odrębnymi stosunkami prawnymi: stosunek publiczno prawny związany z obowiązkiem zapłaty podatku na linii L. Państwowe – Skarb Państwa oraz stosunek prawny służebności na linii L. Państwowe – Przedsiębiorstwo przesyłowe. Wysokość podatku , do zapłaty którego są zobowiązane L., stanowi jednocześnie wynagrodzenie , które powinien płacić (...) S.A.. Tylko i wyłącznie na stronie powodowej spoczywał obowiązek i ryzyko ustalenia właściwej wysokości podatku. Skoro podatnik stoi na stanowisku, że w innej wysokości powinien zostać zapłacony podatek, a (...) S.A. to stanowisko akceptuje (nawet sugeruje i zachęca do deklarowania takiego podatku), konsekwencją czego jest to (...) S.A. płaci mniejsze wynagrodzenie – to w sytuacji gdy po kilku latach dochodzi do wszczęcia postępowania podatkowego i ustalenia wyższego podatku (w sposób sprzeczny z dotychczasową sugestią T.) , który musi ponieść powód – nie sposób zaakceptować zachowania T., który uchyla się od zapłaty wynagrodzenia z argumentacją iż już w 2015r. należało zapłacić właściwe wynagrodzenie („trzeba było nas nie słuchać tylko zadeklarować właściwy podatek”). Akceptacja takiej , a nie innej wysokości zadeklarowanego przez powoda podatku wiązała się z ryzykiem (o czym jeszcze poniżej) , które to ryzyko ponosił oczywiście powód (odsetki, kary). Nie chodzi przy tym o przerzucanie odpowiedzialności powoda względem Skarbu Państwa na pozwanego, ale skoro od pozwanego wychodzi inicjatywa zadeklarowania mniejszego podatku, nie do pogodzenia z elementarną uczciwością, było by uznanie, że roszczenie uległo przedawnieniu albowiem już w lutym 2015 powód mógł poinformować pozwanego o właściwej wysokości podatków. Dlatego też Sąd uznał, że skoro w grudniu 2016 (...) S.A. informuje powoda o akceptacji takiego opodatkowania nieruchomości (i niższego wynagrodzenia), a więc logicznym jest , że akceptuje również to, że podatek za 2017 zostanie zadeklarowany w niższej wysokości, zgłoszenie w 2018 r. przez powoda do opodatkowania nieruchomości w wyższej wysokości (przejście trybu odwoławczego, wystawienie faktury korygującej, wezwanie do zapłaty), wyłącznie dla celów rozstrzygnięcia możliwości nieuznania zarzutu przedawnienia – wytoczenie powództwa we wrześniu 2021r. nie może być uznane za nadmierne spóźnienie. Nie można pominąć tego, że L. Państwowe w ramach tzw wynagrodzenia, przerzucają na pozwanego wyłącznie koszty związane z istnieniem urządzeń przesyłowych – nic na tym nie zarabiając. W świetle wskazanych wyżej okoliczności absurdalnym byłoby obciążenie obecnie tymi kosztami L. Państwowych.

Odnosząc się wysokości wynagrodzenia, mając na uwadze zebrany materiał dowodowy Sąd uznał, że zasadnym jest uznanie, że wynagrodzenie za ustanowienie służebności za 2015 powinno wynosić 224.520,51 zł (182.537 zł. + VAT), a skoro zapłacono już 1821,30 zł. (netto 1480,73 zł.) do zapłaty pozostaje kwota 222.699,21 zł.

Strona powodowa ujmuje w kwocie wynagrodzenia również wysokość odsetek naliczonych przez organ podatkowy, w związku z niezapłaceniem w terminie właściwego podatku (odsetki od zaległości podatkowej). Sąd stoi na stanowisku, że z treści umowy wynika, iż wynagrodzeniem są podatki i opłaty a nie konsekwencje niezapłacenia przez podatnika podatku w terminie wynikającym z przepisów prawa. Ponieważ na skutek kontroli organ ustalił wysokość podatku w innej wysokości, powód był zobowiązany do zapłaty odsetek liczonych od 1-02-2015 (k. 48) – art. 53 ust 1 ustawy ordynacja podatkowa. Jak wskazano wyżej podmiotem stosunku publicznoprawnego był wyłącznie powód i to na nim spoczywało ryzyko wyliczenia właściwej wysokości podatku i zapłata w terminie. Jakkolwiek w związku z stosowaniem prawa podatkowego mogą pojawiać się wątpliwości, podatnik ma narzędzie w postaci możliwości uzyskania indywidualnej interpretacji podatkowej – art. 14b ustawy ordynacja podatkowa (w 2015r istniała już ta regulacja). Tak więc deklarując określony charakter gruntów, powód czynił to wyłącznie na własne ryzyko. Ponieważ (...) S.A. sugerował powodowi zajmowanie stanowisk korzystnych końcowo dla niego, wyłącznie w świetle przedawnienia Sąd uznaje, że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie, co nie oznacza rozszerzenia odpowiedzialności pozwanego na konsekwencje niezapłacenia należności podatkowych w terminie. Z umowy wynika, że wynagrodzenie równe jest podatkom i opłatom, które zobowiązany był zapłacić powód. Nie ma przy tym znaczenia czy i kiedy ten podatek zostanie zapłacony, a jeżeli zostanie zapłacony po terminie, to jest to problem wyłącznie powoda. Nie sposób dokonać takiej interpretacji umowy , iż zaniechanie (z jakichkolwiek przyczyn – czy to błędnej interpretacji przepisów, braku środków na rachunku, pomyłki , czy też chęci oszukania Skarbu Państwa itd) zapłaty przez powoda podatku w terminie, spowoduje zwiększenia wynagrodzenia , do zapłaty którego zobowiązanym był pozwany. Godziło by to w logikę i sens umowy. Źródłem roszczenia o odsetki nie będzie też pismo k. 73. Jakkolwiek w tym piśmie pozwany przedstawiał deklarację poniesienia kosztów postępowań administracyjnych ale zdanie to należy czytać z propozycją zawarcia osobnego porozumienia i uregulowania tej kwestii w tym porozumieniu. Nie było więc konsensusu pomiędzy stronami. Nie ma dowodu na to ażeby doszło do podpisania porozumienia, w którym strona pozwana przyjmuje na siebie obowiązek pokrycia zapłaconych przez powoda odsetek od zaległości podatkowych. Taka umowa stanowiłaby źródło wynagrodzenia gdyby została zawarta. Przedmiotowego roszczenia nie da się również wywieść z czynów niedozwolonych (art. 415 k.c.) czy też jak wyżej wskazano ze stosunków obligacyjnych (art. 471 k.c.). W związku z powyższym roszczenie w tej części podlega oddaleniu.

O odsetkach Sąd orzekł na zasadzie art. 481 par 1 k.c.

O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 100 k.p.c., art. 113 uksc i par 2 pkt 7 i par 19 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie.

Powyższy wyrok został zaskarżony przez obie strony.

Strona powodowa we wniesionej apelacji zaskarżyła wyrok w części oddalającej powództwo tj. co do kwoty 112 806,99 zł, zarzucając:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 65 § 1 i 2 k.c., poprzez dokonanie błędnej wykładni oświadczeń woli stron wynikających z umowy z 14 listopada 2013 r. o ustanowieniu służebności przesyłu, zawartej w akcie notarialnym z 14 listopada 2013 r., rep. (...), i w konsekwencji błędnym przyjęciu, że wysokość wynagrodzenia płaconego przez pozwaną na rzecz powoda z tytułu ustanowienia służebności przesyłu, nie obejmuje kwoty odsetek, którą zapłacił powód z tytułu zaległości podatkowych, w sytuacji, gdy pozwana wprost domagała się od powoda deklarowania podatku leśnego zamiast od nieruchomości wobec gruntów objętych umową o ustanowienie służebności przesyłu z 14 listopada 2013 r.,

- art. 39a ust. 2 ustawy z 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U.2020.1463 t.j.) przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że Skarbowi Państwa — Nadleśniczemu Nadleśnictwa W. nie przysługuje od (...) S.A. z siedzibą w K., wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu w wysokości odpowiadającej wartości faktycznie poniesionych podatków i opłat od części nieruchomości, z których korzystanie jest ograniczone w związku z obciążeniem tą służebnością;

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. - art. 233 § 1 k.p.c. poprzez pominięcie przy ocenie sprawy okoliczności odnoszących się do wykonywania umowy z 14 listopada 2013 r., rep. (...), skutkujące nieuwzględnieniem odpłatnego charakteru umowy i zamiast tego przyjęcie, że ma ona charakter zarobkowy,

3. naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 60 k.c. i 65 § 1 i § 2 k.c. w zw. z § 7 ust. 1 i 3 umowy z 14 listopada 2013 r., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuwzględnieniu przy wykładni postanowień umowy okoliczności związanych z jej zawarciem oraz okoliczności odnoszących się do wykonywania umowy przez strony — skutkujące uznaniem, że nie było wolą i celem stron przeniesienie na pozwaną kosztów odsetek od zaległości podatkowych ponoszonych przez powoda z tytułu zmiany wysokości podatku wobec gruntów objętych postępowaniem.

Wskazując na powyższe naruszenia strona pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa również w oddalonej części i zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów procesu za pierwszą instancję według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa — Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, a także zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa — Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, ewentualnie - uchylenie zaskarżonego wyroku w części zaskarżonej apelacją oraz przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Krakowie do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego.

Z kolei strona pozwana, we wniesionej apelacji, zaskarżyła wyrok w punkcie 1, 3 i 4, zarzucając naruszenie art. 118 k.c. poprzez jego niezastosowanie i błędne przyjęcie, iż do relacji umownych stron zastosowanie znajduje 10 letni termin przedawnienia oraz naruszenie art. 5 k.c. poprzez błędne przyjęcie, że uwzględnienie zarzutu przedawnienia byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, z równoczesnym uznaniem, iż strona powodowa działała z naruszeniem obowiązujących ją przepisów podatkowych, w tym wynikających z art. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, co miało wpływ na sytuację prawna pozwanego, podczas gdy obrona dłużnika z powołaniem się na zarzut przedawnienia nie może zostać uznana za sprzeczną z tą klauzulą generalną. Nadto, zarzuciła wadliwą interpretację umowy o ustanowieniu służebności przesyłu, w szczególności § 7 ust. 4 i § 8 ust. 1 poprzez bezzasadne uznanie, iż sprawa nie ma charakteru gospodarczego, a roszczenia wynikające z umowy podlegają 10 — letniemu okresowi przedawnienia, podczas gdy wynagrodzenie z tytułu ustanowienia służebności przesyłu opodatkowane zostało podatkiem VAT, natomiast w treści umowy Nadleśnictwo zagwarantowało sobie, że wynagrodzenie za dotychczasowe korzystanie z gruntów podlega reżimowi waloryzacji na zasadach określonych w par. 7 umowy oraz usankcjonowanie prawa powoda do jednostronnej zmiany ustalonego rodzaju podatku, a w konsekwencji jego wysokości, pomimo braku umocowania w porozumieniu i umowach do takiego działania. W oparciu o ww. zarzuty strona pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt 1 i oddalenie powództwa i zasądzenie na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, ewentualnie - o uchylenie zaskarżonego wyroku w pkt 1, 3 i 4 i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, przy uwzględnieniu kosztów postępowania odwoławczego.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacje podlegały oddaleniu jako bezzasadne.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd Apelacyjny podziela w całości i przyjmuje za własny stan faktyczny ustalony w sprawie przez Sąd Okręgowy. Podkreślić należy, że stan ten wynikał wprost z materiału dowodowego w postaci dokumentów, których treść nie była kwestionowana przez żadną stron. Żadne inne dowody, poza dowodami z dokumentów oraz poza dowodem z opinii biegłego, który trafnie został oddalony przez Sąd Okręgowy jako całkowicie zbędny, nie były w sprawie zgłoszone.

Przechodząc do oceny zarzutów podniesionych w apelacji strony powodowej, w ocenie Sądu Apelacyjnego brak podstaw do zarzucenia Sądowi I instancji naruszenia art. 65§1 i 2 k.c. poprzez dokonanie błędnej wykładni łączącej strony umowy z dnia 14 listopada 2013r. o ustanowieniu służebności przesyłu i przyjęcie, że wynagrodzenie wskazane w §7 ust. 1 i 3 umowy nie obejmuje odsetek od zaległości podatkowych ponoszonych przez powoda. Ponownie podkreślić należy, że wnioski dowodowe stron obejmowały wyłącznie dowody z dokumentów (powód wnioskował także oddalony dowód z opinii biegłego), interpretacja zapisów umowy musiała opierać się przede wszystkim na treści umowy oraz treści pozostałych dokumentów dołączonych do akt. Z treści §7 ust. 1 umowy wynika wprost, że strony ustaliły wysokość wynagrodzenia rocznego z tytułu ustanowienia służebności przesyłu w wysokości odpowiadającej wartości podatków i opłat ponoszonych przez Nadleśnictwo za każdy rok podatkowy. Także ust. 3 §7 umowy, regulujący sytuację, gdy organ podatkowy dokona zmiany wysokości podatków, przewidywał zmianę wysokości wynagrodzenia zgodnie z dokonaną przez organ podatkowy korektą podatku (zobowiązania podatkowego). Literalna treść umowy nie nakładała zatem na stronę pozwaną obowiązku uiszczenia odsetek od zaległości podatkowych. Powyższego obowiązku nie można także wywodzić z treści pisma 14 grudnia 2016r. Trafnie Sąd Okręgowy wskazał, że w powyższym piśmie (...) S.A. zwracał się do Dyrektora Regionalnej Dyrekcji L. Państwowy o ustalenie zasad postępowania w przypadkach, gdy organ podatkowy wszczyna postępowanie administracyjne lub wyda decyzję obciążającą Nadleśnictwo innym podatkiem niż podatek leśny. Strona powodowa nie wykazała, aby porozumienie, o zawarcie którego wnosił (...) S.A. zostało zawarte. Treść ww. pisma obejmująca deklarację strony pozwanej do pomocy i współpracy w prowadzeniu postępowań administracyjnych oraz gotowość do poniesienia wszelkich kosztów związanych z ich prowadzeniem nie dotyczy obowiązku pokrycia odsetek od zobowiązań podatkowych. Powyższe koszty odnoszą się bowiem do toczących się postępowań administracyjnych, a nie zobowiązań podatkowych. W dalszej części pisma z dnia 14.12.2016r. ponowiony został wniosek o zawarcie porozumienia wskazującego zobowiązania stron, co oznacza, że nawet i kwestia ponoszenia kosztów postępowań winna być w przyszłości szczegółowo uregulowana. Dodatkowo wskazać należy, że pojęcie zobowiązania podatkowego odróżnić należy od pojęcia odsetek od zobowiązania podatkowego. W przedłożonej do akt decyzji Burmistrza Miasta i Gminy W. z 2.06.2020r. wyraźnie określona została wysokość zobowiązania podatkowego i to to zobowiązanie, zgodnie z §7 ust. 3 umowy wyznaczało wysokość zmienionego wynagrodzenia za służebność, niezależnie od faktu, iż strona powodowa obowiązana była do uiszczenia odsetek od zaległego podatku, które zgodnie z umową z dnia 14.11.2013r. nie wliczane były do wysokości wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu. Wreszcie zauważyć należy, że okoliczność, kiedy ostatecznie strona powodowa uiściła zaległość podatkową nie było zależne w żaden sposób od pozwanego. Podstawą do uwzględnienie powództwa w całości nie był także art. 39 a ust. 2 ustawy z dnia 28 września 1991r. o lasach (Dz.U.2020.1463 t.j.). Zgodnie z ww. przepisem, wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu na rzecz przedsiębiorstwa energetycznego zajmującego się przesyłaniem lub dystrybucją energii elektrycznej ustala się w wysokości odpowiadającej wartości podatków i opłat ponoszonych przez L. Państwowe od części nieruchomości, z której korzystanie jest ograniczone w związku z obciążeniem tą służebnością. Przepis nie mówi zatem o odsetkach od zaległości podatkowych, które odróżnić należy od samego podatku. Skoro zatem ani treść umowy łączącej strony, ani ww. przepis nie stanowi podstawy uwzględnienia w wysokości wynagrodzenia uiszczanego przez stronę pozwaną odsetek od zaległości podatkowych, trafnie powództwo uwzględnione zostało jedynie co do kwoty 222.699,21 zł (wynagrodzenie odpowiadające wysokości ustalonego podatku pomniejszonego o kwotę wynagrodzenia już uiszczonego).

Brak było także podstaw do uwzględnienia apelacji strony pozwanej, aczkolwiek trafne są podniesione w niej wywody dotyczące błędnego przyjęcia przed Sąd Okręgowy, że do przedawnienia roszczenie powoda winien mieć zastosowanie 10- letni termin przedawnienia (w uprzednim brzmieniu art. 118 k.c.), a to z uwagi na fakt, iż roszczenie powoda nie wynika z działalności gospodarczej. Odwołując się do wskazanego przez stronę pozwaną wyroku SN z 6.07.2011r., I CSK 582/10, wskazać należy, że zadania i przedmiot działalności Skarbu Państwa wykonywanej w odniesieniu do lasów państwowych przez odpowiednie jednostki organizacyjne określają przepisy ustawy z 1991 r. o lasach. Zgodnie zaś z art. 4 ust. 1 oraz art. 32 tej ustawy, lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa zarządza Państwowe Gospodarstwo Leśne L. Państwowe nieposiadające osobowości prawnej, którego jednostki organizacyjne wymienione w ustawie reprezentują Skarb Państwa w stosunkach cywilnoprawnych, każda w zakresie swojej właściwości. Skarb Państwa reprezentowany przez odpowiednie jednostki organizacyjne L. Państwach, w tym Nadleśnictwa, prowadzi działalność gospodarczą w rozumieniu art. 2 u.s.d.g., aczkolwiek bezsprzecznie głównym zadaniem Skarbu Państwa - L. Państwowych w zakresie działalności leśnej jest urządzanie, ochrona, zagospodarowanie, utrzymanie i powiększanie zasobów i upraw leśnych oraz gospodarowanie zwierzyną, a nie zarobkowa działalność wytwórcza czy handlowa w tym zakresie, jednak nie ulega wątpliwości, że wykonując te zadania prowadzi on działalność zarobkową wytwórczą i handlową i środkami finansowymi osiągniętymi z tej działalności zarobkowej pokrywa wydatki związane ze swoją podstawową działalnością, którą jest ochrona i rozwój lasów. Ponadto, w orzecznictwie wskazuje się, że jeżeli prowadzona przez dany podmiot działalność wytwórcza, handlowa lub usługowa nie jest w główny zakresie nastawiona na zysk, lecz zmierza jedynie do pokrywania kosztów własnymi dochodami, to okoliczność ta nie wyklucza przyjęcia, że podmiot ten prowadzi działalność gospodarczą. Pomimo powyższego, czego konsekwencję jest przyjęcie, że termin przedawnienia roszczeń strony powodowej wynosi 3 lata jako związanych z działalnością gospodarczą, brak było podstaw do uwzględnienia podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia. Podstawą roszczenia dochodzonego w niniejszej sprawie było powstanie zobowiązania podatkowego po stronie powoda, potwierdzonego ostatecznymi decyzjami organu podatkowego (tj. decyzją Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia 2.06.2020r., która została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia 5.11.2020r. Treść §7 ust. 3 łączącej strony umowy z dnia 14.11.2013r. uzależniała możliwość modyfikacji wynagrodzenia za ustanowienie służebności gruntowej należnego od strony pozwanej od ustalenia ostatecznymi decyzjami podatkowymi większego obciążenia podatkowego (zobowiązania podatkowego) strony powodowej. Dopiero na podstawie tych decyzji wynagrodzenie mogło ulec zmianie. Skoro zatem ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydana została w dniu 5.11.2020r. , 3 letni termin przedawnienia roszczenia o zapłatę wynagrodzenia za służebność przesyłu ustalonego w oparciu o zwiększone zobowiązanie podatkowe winien być liczony od ww. dnia. Skoro pozew wniesiony został dnia 30.09.2021r., roszczenie nie uległo przedawnieniu.

Wobec powyższego, apelacje podlegały oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c. O kosztach postepowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c. przy uwzględnieniu, że wartości przedmiotu zaskarżenia wskazane w apelacjach różniły się, co miało wpływ na wysokość należnego wynagrodzenia za zastępstwo procesowe. I tak, wpz w apelacji strony powodowej wynosiła 112 807 zł, a skoro apelacja ta została oddalona, na rzecz pozwanego zasądzona winna być kwota 4.050zł odpowiadająca wysokości wynagrodzenia pełnomocnika obliczona na podstawie §2 pkt 6 w zw. z §10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Z kolei, wpz w apelacji strony pozwanej wynosiła 222.670 zł, a zatem przy uwzględnieniu jej oddalenia, stronie powodowej co do zasady należało się wynagrodzenie odpowiadające kwocie 8.100zł ( §2 pkt 7 w zw. z §10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia). Przy uwzględnieniu powyższego, na rzecz SP – Prokuratorii Generalnej zasadzona została ostatecznie kwota 4.050zł stanowiąca różnicę między należnymi wynagrodzeniami za zastępstwo procesowego.