Portal Orzeczeń Sądu Apelacyjnego w Krakowie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 kwietnia 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie, I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący SSA Kamil Grzesik

Protokolant Michał Góral

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2025 r. w Krakowie

sprawy z powództwa A. L. (1)

przeciwko D. K. (1)

o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności

na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu

z dnia 6 czerwca 2022 r., sygn. akt I C 857/21

1.  zmienia zaskarżony wyrok w punkcie III w ten sposób, że kwotę 25 213 zł zastępuje kwotą 2 000 zł (dwa tysiące złotych);

2.  oddala apelację w pozostałej części;

3.  zasądza od pozwanego na rzecz powódki, tytułem kosztów postępowania apelacyjnego, kwotę 8 100 zł (osiem tysięcy sto złotych) wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.

Sygn. akt lACa 1193/22

UZASADNIENIE

Wyroku z dnia 9 kwietnia 2025 r.

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Nowym Sączu Wydział I Cywilny w pozbawił w całości wykonalności tytuł wykonawczy w postaci aktu notarialnego z 21 maja 2018 r. Rep. (...) sporządzonego w Kancelarii Notarialnej w K. przed notariuszem E. K. zaopatrzonego w klauzulę wykonalności postanowieniem Sądu Rejonowego (...)w K. z 17 stycznia 2020 r. w sprawie (...), zasądził od pozwanego D. K. (1) na rzecz powódki A. L. (1) kwotę 10.800 (dziesięć tysięcy osiemset) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z urzędu i nakazał ściągnąć od pozwanego D. K. (1) na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego wN. kwotę 25.213 (dwadzieścia pięć tysięcy dwieście trzynaście) zł tytułem opłaty od pozwu.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Powódka A. L. (1) jest stomatologiem, mieszka w G.. Posiada przychodnie lekarskie w kilku miejscowościach. Była osobą zamożną. Jej zmarły mąż także był lekarzem. Wymienieni nie posiadali dzieci więc adoptowali dziecko - W. L. (1), którego poród odbierał mąż powódki (był ginekologiem).

Do ukończenia szkoły średniej małżonkowie nie mieli kłopotów wychowawczych z synem. Po ukończeniu szkoły średniej W. L. (1) zaczął studia medyczne w K. na Słowacji. Tam zaczęły się jego kłopoty z prawem. W między czasie zmarł mąż powódki. W. L. (1) zaczął okłamywać matkę i wyłudzać od niej pieniądze pod różnymi pretekstami, to na studia, to na poratowanie w kłopotach życiowych, które wymieniony w sposób przekonujący symulował. Wiedział bowiem, że matka oprócz tego, że jest zamożna, posiada dużą ilość gotówki, jaką otrzymała z bratem w spadku po swoich rodzicach. Powódka wierzyła synowi, tak była wychowana. W. L. przeniósł się na studia do K.. Przestał jednak studiować, choć przekonywał matkę, że jest inaczej. Powódka kupiła synowi mieszkanie w Z. na czas studiów. Powód wyłudzał od matki pieniądze pod różnymi pretekstami. To na studia, to na pokrycie kosztów spraw sądowych i pomoc prawną czy wreszcie na koszty leczenia nieślubnego dziecka.

Spadek po zmarłym mężu powódki nabyła na podstawie ustawy żona (powódka) i syn W. L. (1) po 14 części. Na tej podstawie powódka z synem zostali wpisani w księdze

wieczystej nieruchomości należącej w przeszłości do małżonków L., w odpowiednich ułamkach (1/4 syn zmarłego i % żona, która dysponowała własnym udziałem w nieruchomości).

W. L. (1) ożenił się z M. R., z którą miał dzieci. Małżonkowie odwiedzali powódkę i teraz oboje wyłudzali od niej pieniądze pod różnymi pretekstami. Często posługiwali się przy tym sfałszowanymi dokumentami dotyczącymi chorób czy postępowań karnych, a także dotyczących kontynuowania studiów; w tamtym czasie żadne z małżonków już nie studiowało. Przyjeżdżali do G. i namawiali bądź zmuszali powódkę do zaciągania kredytów. Powódka nigdy wcześniej nie pożyczała pieniędzy. Powódka postępowała zgodnie z wolą syna i synowej, W. L. (1) był jej jedynym synem. Powódka obiecała także mężowi, że wykształci syna i zapewni mu przyszłość przez co czuła się podwójnie zobowiązana do pomocy synowi

Kiedy powódka została całkowicie bez pieniędzy w marcu 2018 r. W. L. (1) skontaktował się z matką i przeprosił za swoje dotychczasowe postępowanie. Obiecał, że odda wszystkie pieniądze jakie otrzymał czy wyłudził od powódki. Jako rekompensatę za swoje zachowanie zaproponował pomoc w remoncie starego domu należącego do powódki. Remont taki powódka rozpoczęła kilka lat wcześniej. Budynek był wpisany do rejestru zabytków co utrudniało proces inwestycyjny. Syn powódki zaproponował jej, że zajmie się wszystkimi sprawami związanymi z remontem lecz potrzebuje do tego od matki pełnomocnictwo. W. L. namówił powódkę, żeby pojechała do K. celem podpisania pełnomocnictwa.

zeznania W. M. k. 239, przesłuchanie powódki k. 256

W dniu 16 maja 2018 r. w Kancelarii Notarialnej notariusz M. P. powódka udzieliła synowi W. L. (1) pełnomocnictwa do sprzedaży udziału w nieruchomości, nabywania nieruchomości, zawierania umów kredytowych i pożyczek, obciążania nieruchomości hipoteką. Pkt III aktu notarialnego stanowił, że pełnomocnik nie może udzielać dalszych pełnomocnictwa, a nadto nie może być druga stroną czynności prawnych, wykonywanych w oparciu o pełnomocnictwo.

Po podpisaniu pełnomocnictwa przez powódkę W. L. (1) skontaktował się z matką informując, że pełnomocnictwo nie jest wystarczające i musi udzielić nowego. Powódka pojechała więc do tego samego notariusza i dniu 18 maja 2018 r. w Kancelarii Notarialnej notariusz M. P. powódka udzieliła synowi W. L. (1) pełnomocnictwa do:

•

sprzedaży udziału w nieruchomości opisanej w pełnomocnictwie na warunkach wedle uznania pełnomocnika, a w związku z tym do:

o wydania przedmiotu umowy w posiadanie nabywców,

o wskazania rachunku bankowego, na który mają być wpłacane całości lub części ceny, bądź kwitowania obioru ceny lub jej części, w tym zadatków i zaliczek,

o składania wszelkiego rodzaju wniosków, zapewnień i oświadczeń, w tym również poddaniu jej egzekucji wprost z aktu notarialnego w trybie art. 777 § 1 pkt 4 i 5 kodeksu postępowania cywilnego,

o podpisywania protokołów zdawczo-odbiorczych,

•

podpisywania stosownych aktów notarialnych, w tym w szczególności dokumentujących umowy: przedwstępne sprzedaży, sprzedaży, warunkowe umowy sprzedaży, przenoszące własność, zmian tych umów i rozwiązywania ich, protokołów,

•

składania oświadczeń o odstąpieniu od umów,

•

nabycia całości (albo dowolnych udziałów) w nieruchomościach, w tym nieruchomościach lokalowych, gruntowych, spółdzielczych własnościowych praw do lokali oraz prawach użytkowania wieczystego a także praw własności budynków stanowiących odrębne nieruchomości, ekspektatywy, pod dowolnym tytułem prawnym, tak darmym jak i odpłatnym, na dowolnych warunkach, za ewentualną dowolną cenę,

•

podpisywana stosownych aktów notarialnych, w szczególności aktów notarialnych dokumentujących umowy: przedwstępne sprzedaży, sprzedaży, umowy warunkowe i przenoszące własność, ustanawiania odrębnej własności i sprzedaży lokali, umów deweloperskich i umów przeniesienia własności w wykonaniu umów deweloperskich, darowizn, zawierania umów kredytowych z dowolnymi bankami, osobami fizycznymi, o dowolnej treści, na dowolny cel, podpisywania wszelkich dokumentów niezbędnych do zawarcia tych umów,

•

zaciągania zobowiązań finansowych, w tym kredytów/pożyczek prywatnych, podpisywania wniosków kredytowych, umów pożyczki, aneksów do tych umów oraz zobowiązań wekslowych, w dowolnej wysokości, na zabezpieczenie kredytów i pożyczek, o których mowa powyżej, w tym podpisywania weksli in blanco oraz deklaracji wekslowych, obciążania nieruchomości hipotekami.

Po powrocie do domu powódka zaczęła nabierać podejrzeń co do intencji syna i udzielonych pełnomocnictw. Następnego dnia w domu powódki zjawił się jej syn z żoną i obcymi osobami. Synowa pilnowała powódki, a pozostali przeszukiwali dom. Powódka zaniepokojona tą wizyta poprosiła o przyjście swojego brata W. M.. Ten

zjawił się niezwłocznie (mieszka z bezpośrednim sąsiedztwie). Powódka w obecności brata oświadczyła synowi, że odwołuje udzielone mu pełnomocnictwo. Na komputerze sporządziła stosowne oświadczenie, a W. L. (1) je podpisał.

zeznania W. M. k. 240, oświadczenie k. 266, przesłuchanie powódki k. 258

W dniu 21 maja 2018 r. D. K. (1) podpisał z W. L. (1) działającym imieniem własnym oraz swojej matki A. L. (1) i z M. L. umowę pożyczki. Przedmiotem umowy była kwota 500.000 zł. Pożyczkobiorca potwierdził odbiór 200.000 zł, reszta pożyczki miała został przelana na podany w umowie rachunek bankowy. Pożyczkobiorcy zobowiązali się zwrócić pożyczkę w terminie 1 miesiąca ~ do 21 czerwca 2018 r. Oprocentowanie ustalono na 13% w skali roku. Na zabezpieczenie spłaty pożyczki pożyczkobiorcy zobowiązali się do ustanowienia hipoteki łącznej na do kwoty 700.000 zł na nieruchomościach objętych KW (...) i (...). Podpisy D. K. (1), W. L. (1)i M. L. na umowie potwierdził notariusz O. K. tego samego dnia (rep.(...))

Tego samego dnia (21 maja (...).) bezpośrednio po podpisaniu umowy pożyczki W. L. (1) działający mieniem własnym oraz swej matki A. L. (1) aktem notarialnym rep. (...) sporządzonym w Kancelarii Notarialnej notariusz E. K. ustanowił na nieruchomościach objętych księgami wieczystymi (...) hipotekę na rzecz D. K. (1) na łączną kwotę 700.000 zł jako zabezpieczenie spłaty udzielonej przez D. K. (1) pożyczki w kwocie 500.000 zł. Co do wykonania obowiązku zwrotu pożyczki W. L. (1) poddał się egzekucji do kwoty 700.000 zł umieniem własnym oraz imieniem swojej matki A. L. (1). Na podstawie tego aktu sąd wieczystoksięgowy dokonał wpisu w obu wskazanych księgach wieczystych hipoteki umowne łączne do kwoty 700.000 zł

Także tego samego dnia (21 maja 2018 r.) w tej samej kancelarii notarialnej W. L. (1) działając imieniem własnym i matki A. L. (1) na podstawie pełnomocnictwa sporządzonego w kancelarii notarialnej notariusz M. P. 18 maja 2018 r. rep. (...) oraz M. L. i D. K. (1) zawarli przedwstępną umowę sprzedaży. W. L. (1) oświadczył, że jest właścicielem nieruchomości objętej (...) i współwłaścicielem w % części z A. L. (1) (ta jest współwłaścicielem w % części) nieruchomości objętej KW (...). W. L. (1) działający w imieniu własnym zobowiązał się sprzedać wymienione nieruchomości (w tym udziały swojej matki na podstawie pełnomocnictwa). W. L. (1) imieniem własnym i matki w § 5 aktu potwierdził odbiór całych cen sprzedaży w kwocie 500.000 zł.

Strony ustaliły, że umowa przyrzeczona zostanie zawarta najpóźniej do 30 czerwca 2018 r. W § 7 aktu W. L. (1) udzielił D. K. (1) pełnomocnictwa do zawarcia umowy przyrzeczonej na warunkach określonych w umowie przedwstępnej oraz do „występowania w sprawach związanych z wyżej opisanymi: nieruchomościami, składania oświadczeń, pozwów, podań i wniosków, do odwoływania się od niekorzystnych ti. postanowień i decyzji do wszelkiego typu umów, do odbioru pism, przesyłek i korespondencji, w tym jako pełnomocnik do doręczeń. Pełnomocnictwo to z uwagi na zapłatę całych cen sprzedaży jest nieodwołalne oraz nie wygasa przez śmierć mocodawcy”.

D. K. (1) w dniach 21 i 22 maja 2018 r. dokonał na rzecz T. R. (ojca M. L.) czterech przelewów z kont bankowych w różnych bankach w wysokości 60.000 zł, 60.000 zł, 100.000 zł i 20.000 zł. W tytułach wszystkich przelewów podano „pożyczka z dnia 21. 05.2018 r.”.

Pismem z 25 czerwca 2018 r. D. K. (1) wezwał pożyczkobiorców do zwrotu pożyczki. Wezwanie ponowił pismem z 30 lipca 2018 r. Potwierdzenie odbioru obu pism na ich kopii potwierdzili M. L. i W. L. (1) potwierdzając, że otrzymali wezwania ich „treść jest dla nich zrozumiała w konsekwencjach z jakimi wiąźe się niedokonanie w terminie spłaty zadłużenia”.

W dniu 14 sierpnia 2018 r. W. L. (1), M. L., A. L. (1) i D. K. (1) podpisali porozumienie. Strony przywołały w nim akt notarialny z 21 maja 2018 r. rep. (...)zawierający przedwstępne umowy sprzedaży i pełnomocnictwo. Oświadczyły, że D. K. udzielił A., W. i M. L. pożyczki w kwocie 500.000 zł, która nie została spłacona. Oświadczono, że zamiarem stron jest rozwiązanie przedwstępnych umów sprzedaży i zwrot pobranej ceny sprzedaży. Strony oświadczyły, że łączne zobowiązane W. L. (1) wobec D. K. (1) wynosi 1.100.000 zł „który to dług W. L. (1), M. L. i A. L. (1) w całości uznają i odpowiadają solidarnie za spłatę tego zadłużenia”. A. L. (1) zobowiązała się do dokonania spłaty zadłużenia w wysokości 1.000.000 zł w 2 transzach po 500.000 zł do 21 sierpnia i 1 września 2018 r. Porozumienie zawarto w formie pisemnej z notarialnie poświadczonymi podpisami, poświadczenia podpisów dokonała notariusz E. K..

W dniu 23 sierpnia 2018 r. A. L. (1) złożyła na policji zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa na jej szkodę przez M. L., która miała z wykorzystaniem danych osobowych powódki (swojej teściowej) zawrzeć w (...) Banku umowę pożyczki przez Internet. Powódka zeznała, że synowa uzyskała dostęp elektroniczny do jej kont i korzystając z tego podejmowała bez wiedzy i zgody powódki wielokrotnie środki pieniężne

oraz zaciągała pożyczki. Powódka dowiedziała się o tym procederze kiedy na powrót uzyskała dostęp do swoich kont.

Wnioskiem z 29 sierpnia 2018 r. D. K. (1) wystąpił do sądu o nadanie aktowi notarialnemu z 21 maja 2018 r. klauzuli wykonalności przeciwko pożyczkobiorcom. Postanowieniem z 14 Września 2018 r. Sąd Rejonowy (...) w K. w sprawie (...) nadał tytułowi egzekucyjnemu klauzulę wykonalności. Skarga na orzeczenie referendarza została oddalona. Pismem z 7 listopada 2018 r. D. K. (1) wystąpił o wydanie dalszego tytułu wykonawczego. Argumentował, że na podstawie uzyskanego tytułu wykonawczego prowadzi egzekucję przeciwko dłużnikom u komornika w K., a obecnie zamierza skierować egzekucję do nieruchomości położonych na terenie G.. Postanowieniem z 17 stycznia 2020 r. Sąd wydał pozwanemu drugi tytuł wykonawczy celem prowadzenia egzekucji z nieruchomości położonych w G.

W grudniu 2020 r. do sądu skierowano akt oskarżenia przeciwko M. L. i W. L. (1) o popełnienie szeregu przestępstw na szkodę powódki dotyczących doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, oszustw i wyłudzenia. Wyrokiem z 18 stycznia 2021 r. Sąd Rejonowy w G. w sprawie (...) uznał oskarżonych za winnych wszystkich zarzucanych im czynów. Sprzeciwy od wyroku nakazowego złożyli tak oskarżeni jak i prokurator.

kserokopie akt (...) k. 31: zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, zeznania powódki, akt oskarżenia, wyrok, sprzeciwy

Od 2019 r. toczyło się szereg postępowań sądowych dotyczących wyłudzeń i oszustw dokonanych przez M. i W. L. (1) na szkodę powódki. I tak w sprawie (...) toczyła się sprawa o zapłatę przeciwko A. L. (1) z powództwa (...). Wyrokiem z 15 grudnia 2020 r. Sąd Rejonowy w N. oddalił powództwo. Sąd ustalił, że w okresie od 2014 r. do 2019 r. pozwana niejednokrotnie zawierała umowy, nie z własnej woli lecz pod wpływem groźby i przymusu ze strony swojego adoptowanego syna W. L. i jego żony M. L., którzy zmuszali pozwaną do zawierania szeregu zobowiązań zastraszając pozwaną wyrzuceniem z domu, podpaleniem domu, czy kierowali wobec pozwanej groźby pozbawienia życia czy zdrowia. Syn pozwanej wraz z małżonką wyłudzali od pozwanej pieniądze okłamując, że są one potrzebne na leczenie. A. L. (1) umowę z pierwotnym wierzycielem zawarła pod wpływem groźny i przymusu ze strony W. L. (1) i M. L.. W. L. (1) i M. L. grozili pozwanej (obecnej powódce) pobawieniem majątku oraz grozili pozwanej pozbawieniem życia. Grozili, że jeżeli nie podpisze umów „urwą jej łeb”.

Umowy zostały zawarte w Galerii (...) tuż przed jej zamknięciem ok. 22. Pozwana dzwoniła wtedy do brata W. M., była zdesperowana mówiła mu wtedy, że musi podpisać umowy bo inaczej straci domy, że W. i M. L. jej grożą. Pozwana w tym czasie bała się syna i jego żony. Otrzymane wtedy przez pozwaną telefony tj. telefon H. (...) oraz telefonS. (...) G. (...) zostały niezwłocznie odebrane pozwanej przez syna i synową. Miały być prezentem dla adwokata reprezentującego W. L. (1). Syn pozwanej najprawdopodobniej od razu jeszcze w Galerii (...) sprzedał komuś telefony. Potem jak wszyscy odjeżdżali spod Galerii (...) w dniu 14 sierpnia 2018 r. W. L. (1) już tych telefonów nie miał. A. L. (1) skutecznie uchyliła się od skutków prawnych złożonych oświadczeń woli.

Przed Sądem Rejonowym w G. toczyła się pod sygn. (...) sprawa przeciwko A. L. (1) także z powództwa (...) sprawa o zapłatę. Ostatecznie wobec uchylenia się przez pozwaną (A. L.) od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli powód cofnął pozew i postępowanie zostało umorzone postanowieniem z 16 listopada 2020 r.

kserokopia akt (...) k. 35: oświadczenie o uchyleniu się od skutków oświadczenia woli, wyrok, uzasadnienie, protokół z rozprawy; kserokopia akt sprawy (...) k. 34: oświadczenie, cofnięcie pozwu, postanowienie

Pismem z 23 stycznia 2020 r. A. L. (1) zawiadomiła organy ściągania o możliwości popełnienia przestępstwa na jej szkodę przez A. i W. L. (1). Przedłożyła szereg dokumentów dotyczących wzajemnych relacji finansowych jej oraz syna i synowej, wyroków cywilnych i karnych, pożyczek zawieranych za namową syna z osobami trzecimi. Postanowieniem z 2 kwietnia 2020 r. zostało wszczęte dochodzenie o przestępstwo z art. 286 k.k.

W dniu 11 maja 2020 r. D. K. (1) złożył u komornika w G. wniosek o wszczęcie egzekucji przeciwko A. L. (1). Tytułem wykonawczym był akt notarialny z 21 maja 2018 r. wraz z postanowieniem nadającym mu klauzulę wykonalności. Wierzyciel skierował egzekucję do udziału A. L. (1) w % we własności nieruchomości objętej księgą wieczystą (...). Wierzyciel domagał się egzekucji należności 467.185,3 8 zł. Komornik wszczął postępowanie egzekucyjne pod sygn. (...). Na objętych egzekucją nieruchomościach usytuowane są 2 budynki mieszkalne, stary z początku XX wieku i nowy z 1995 r.

Mając na względzie powyższe ustalenia Sąd uznał, że powództwo zasługuje na uwzględnienie. Powódka domagając się pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności nie

podała podstawy prawnej swojego żądania, podała jednak, że nigdy nie uzyskała żadnej pożyczki od pozwanego, a czynności jakie podejmował pozwany z jej synem i synową były pozorne. To powoduje, że żądanie powódki należy rozpatrywać na podstawie art. Art. 840 § 1 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo ograniczenia, jeżeli przeczy zdarzeniom, na których oparto wydanie klauzuli wykonalności, a w szczególności gdy kwestionuje istnienie obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym niebędącym orzeczeniem sądu albo gdy kwestionuje przejście obowiązku mimo istnienia formalnego dokumentu stwierdzającego to przejście. Powódka przeczy zdarzeniem na których oparto wydanie klauzuli wykonalności tytułowi nie będącemu orzeczeniem sądu; kwestionuje także istnienie obowiązku stwierdzonego tytułem wykonawczym.

Sąd uznał, że powódka wykazała, iż jej obowiązek objęty tytułem wykonawczym nie istnieje. Przede wszystkim umowę pożyczki, która była podstawą uzyskania przez pozwanego tytułu wykonawczego należało uznać za pozorną. Zgodnie z art. 83 § 1 k.c. nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie dla pozoru. Taki charakter - wbrew twierdzeniom pozwanego - miały oświadczenia woli osób, które podpisały sporną w sprawie umowę pożyczki. Za taką oceną przemawia szereg okoliczności. I tak powódka nigdy nie otrzymała żadnych pieniędzy z pożyczki, a odmienne twierdzenie jej syna i byłej synowej nie są niczym poparte. W sprawie istnieje szereg dowodów na to, że wymienieni od kilku lat skutecznie oszukiwali powódkę wykorzystując jej bezwarunkową miłość do jedynego syna. Potwierdza to szereg wyroków w sprawach cywilnych i karnych. Sam W. L. (1) przyznał, że otrzymywał od matki bardzo duże darowizny. Nie ma jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że powódka otrzymała kwoty z pożyczki. Same okoliczności zawarcia umowy są mocno niewiarygodne, co opisano wyżej przy cmówieniu dowodów. Dodać tylko można, że trudno wyobrazić sobie sytuację, iż ktoś pożycza 500.000 zł na remont domu, które musi zwrócić w terminie 1 miesiąca. Sytuacja taka jest zupełnie niewiarygodna o czym W. L. (1) nie pomyślał budując historię planowanego remontu kamienicy. Fizycznie brak możliwości wykorzystania pieniędzy na remont w tak krótkim czasie i ich zwrotu. Jeżeli dana osoba nie posiada 500.000 zł w danym momencie, to z reguły nie będzie posiadała takiej kwoty za miesiąc. Jeżeli więc umowa pożyczki została zawarta dla pozoru to nie wywołała skutku w postaci powstania stosunku obligacyjnego między pozwanym, a powódką. Obowiązek objęty tytułem egzekucyjnym nie będącym orzeczeniem sądu (obowiązek zwrotu pożyczki) zatem nie istnieje. Pozwana nie ma obowiązku zwrotu kwoty rzekomej pożyczki pozwanemu. To zamyka sprawę.

Nie mają wiec znaczenia wywody pozwanego dotyczące działania W. L. (1) z przekroczeniem pełnomocnictwa i potwierdzenia podjętych przez niego czynności przez mocodawczynię (powódkę). O ile unormowania dotyczące falsus prokuratora przewidują możliwość potwierdzenia działania fałszywego pełnomocnika (lub pełnomocnika działającego z przekroczeniem pełnomocnictwa), o tyle sytuacja taka nie zachodzi w niniejszej sprawie. Tu zainteresowani (a więc pozwany i współpracujący z nim syn powódki i jej synowa) powoływali się na oświadczenie z 14 sierpnia 2018 r., które niespornie powódka podpisała. Oświadczenie to trudno jednak traktować jako wskazane wyżej potwierdzenie mimo jego wyraźnej treści. Porozumienie to podpisano u notariusza, synowa powódki zapewniła jej pomoc „prawnika”, sama także była uznawana przez powódkę za prawnika. W pojmowaniu świata przez ciężko i uczciwie całe życie pracującej osoby nie mieści się sytuacja, żeby członkowie najbliższej rodziny mogli się aż tak oszukiwać. W. L. (1) bym całym sensem życia powódki i jej nadzieją na przyszłość. Powódka związana była obietnicą jaką dała w tym względzie zmarłemu mężowi. Osoby takie jak powódka cechuje duża łatwowierność, tym bardziej jeżeli sprawa dotyczy członka najbliższej rodziny. Charakterystyczne są tu zeznania brata powódki, a jeszcze bardziej reakcja na zaistniałą sytuację. Dla człowieka tego pokroju opisana w stanie faktycznym sytuacja nie mieści się z pojmowaniu świata, jest zupełnie niezrozumiała. Jeżeli członek najbliższej rodziny jest w potrzebie to należy mu pomóc. Bezwarunkowo. Porozumienie z 14 sierpnia 2018 r. zostało podpisane już po tym jak powódka dowiedziała się z zawiadomienia z sądu wieczystoksięgowego o dokonanym wpisie hipoteki. Wiedziała, że sytuacja wymaga „odkręcenia”, a porozumienie miało temu służyć. Paragraf 2 porozumienia stanowi, że strony chcą „rozwiązać umowy sprzedaży” i „odwołać pełnomocnictwa”. Dalej, w § 3 mowa o chęci „znalezienia wspólnego porozumienia”. Działająca w nadzwyczajnej życiowej sytuacji powódka mogła nie rozumieć znaczenia podpisywanego porozumienia, a już na pewno nie miała zamiaru potwierdzenia dokonanych jej imieniem przez syna na podstawie pełnomocnictwa czynności. Wyraźnie już wcześniej odwołała pełnomocnictwo, na co uzyskała od syna dokument, W. L. (1) jednak mimo podpisania dokumentu (przyjęcia do wiadomości odwołania pełnomocnictwa) podpisał umowę pożyczki i akt ustanowienia hipoteki. Wyraźnie więc działał ze świadomością oszukania powódki. Trudno uznać, by powódka takie działanie syna chciała ex post potwierdzić (na co wskazuje pozwany). Trudno także by takie działanie pozwanego i współpracujących z nim osób zyskiwało ochronę prawną.

Konsekwencją uwzględnienia powództwa było obciążenie przegranego pozwanego kosztami postępowania. Powódka była zwolniona od ponoszenia kosztów sądowych w całości i występowała w sprawie z pełnomocnikiem z urzędu. W pozwie nie podano wartości przedmiotu sporu wobec czego powódka została wezwana o uzupełnienie tego braku pod rygorem przyjęcia, że wps stanowi kwota do której wysokości nadano tytułowi egzekucyjnemu klauzulę wykonalności (k. 169) - a więc 504.246,58 zł; od tej wartości ustalono wynagrodzenie pełnomocnika powódki z urzędu na podstawie § 2 pkt 7 rozporządzenia MS z 22 października w sprawie opłat za czynności adwokackie .

Ponieważ powódka nie uiszczała opłaty od pozwu, obecnie należało ściągnąć ją od przegranego pozwanego (504.246,58 x 5%) o czym orzeczono w pkt III wyroku. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się pozwany zaskarżając je w całości apelacją. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:

1. Sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego na skutek naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, a to:

•

Art. 233 1 k.p.c. przez dokonanie oceny dowodów w sposób dowolny, a co za tym idzie błędny, co z kolei skutkowało:

•

nieuzasadnionym przyjęciem, iż A. L. (1) nie zawarła ze stroną pozwaną umowy pożyczki w dniu 21 maja 2018 roku, podczas gdy powyższe ustalenie nie koreluje w żaden sposób z zgromadzonymi w sprawie dokumentami, z których to jednoznacznie wynika, iż A. L. (1), M. L. oraz W. L. (1) zobowiązali się do zwrotu na rzecz pozwanego pożyczkodawcy kwoty wynikającej z umowy pożyczki wraz z odsetkami kapitałowymi określonymi w przedmiotowej umowie, a fakt zawarcia w/w urnowy był kilkukrotnie potwierdzany przez A. L. (1) w dokumentach stanowiących istotną część materiału dowodowego, a to akcie notarialnym z dnia 21 maja 2018 roku — Rep. (...), oświadczeniu z dnia 21 maja 2018 roku, a następnie porozumieniu z dnia 14 sierpnia 2018 roku.

•

nieuzasadnionym przyjęciu, iż A. L. (1) w okresie w którym zawarto umowę pożyczki była osobą zamożną i nie potrzebowała środków pieniężnych, skoro z materiału dowodowego, a to przesłuchania samej powódki można wyprowadzić wniosek przeciwny.

•

nieuzasadnionym przyjęciu, iż A. L. (1) nie była świadoma zawarcia umowy pożyczki.

•

nieuzasadnionym przyjęciu, iż skoro powódka uzyskała korzystne dla siebie wyroki w przedmiocie uchylenia się od skutków prawnych złożonych oświadczeń w innych sprawach, przyjąć należy, iż w przedmiotowej sprawie również została oszukana przez syna, co w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie zasługuje na aprobatę.

•

Art. 840 1 pkt 1 k.p.c., poprzez jego błędne zastosowanie, a polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, iż pomiędzy A. L. (1), W. L. (1), M. L. nie doszło do skutecznego zawarcia w dniu 21 maja 2018 roku umowy pożyczki, co w istocie sprzeczne jest z materiałem dowodowym, nie kwestionowanym przez strony — w postaci dokumentu umowy pożyczki z dnia 21 maja 2018 roku, aktu notarialnego z dnia 21 maja 2018 roku, porozumienia z dnia 14 sierpnia 2018 roku

II.  Naruszenie przepisu prawa materialnego, a to:

•

Art. 83 1 k.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, iż umowa pożyczki zawarta przez pomiędzy A. L. (1), W. L. (1) i M. L. a D. K. (1) była jedynie czynnością pozorną, podczas gdy z materiału dowodowego a to dokumentów (potwierdzeń przelewu) wynika, iż pozwany — pożyczkodawca przekazał pożyczkodawcom całość środków pieniężnych zgodnie z zawartą przez strony umową, a kwestia zawarcia przedmiotowej umowy została kilkukrotnie potwierdzona przez A. L. (1), W. L. (1) oraz M. L., a więc rzeczona umowa pozostaje ważna, a tym samym wiążąca dla stron.

•

Art. 13 c pkt 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005 roku, poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji oparcie rozstrzygnięcia w zakresie kosztów postępowania w oparciu o nieobowiązujący

już art. 13 ust 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, a tym samym nieprawidłowe wyliczenie opłaty od pozwu w pkt. III zaskarżonego wyroku, a to jako opłaty stosunkowej wynoszącej 5% wartości przedmiotu sporu, a nie w sposób prawidlovw tj. opłaty stałej w kwocie 2000,00 zł

Mąjąc na względzie powyższe zarzuty, na zasadzie art. 386 § 1 i 4 k.p.c. w zw. z art. 368 1 pkt 5 k.p.c. pozwany wniósł o:

1.  Zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości;

2.  Zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów postępowania według norm prawem przepisanych;

3.  Rozpoznanie przedmiotowej sprawy na rozprawie;

względnie o:

4.  Uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I Instancji.

Powódka wniosła o oddalenie apelacji.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:

Apelacja pozwanej podlega oddaleniu, a Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne zarówno ustalenia Sądu Okręgowego jak i jego rozważania prawne.

Zarzuty apelacji w swej istocie zmierzały do zakwestionowania ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji, co miało skutkować wadliwym zastosowaniem art. 83 k.c. oraz art. 840.1 pkt 1 k.p.c.

Odnosząc się więc w pierwszej kolejności do zarzutów wadliwości ustaleń faktycznych już na wstępie wskazać należy, że sąd pierwszej instancji prawidłowo i wszechstronnie ocenił wiarygodność i moc dowodów. Wyprowadził na ich podstawie poprawne wnioski zgodnie z regułami logicznego myślenia, w sposób racjonalny i bezstronny. Pozwany nie wykazał, że Sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Jak wielokrotnie podnoszono to w orzecznictwie Sądu Najwyższego, dla skutecznego zakwestionowania ustaleń faktycznych nie jest wystarczające subiektywne przekonanie strony o innej niż przyjął to Sąd wadze poszczególnych dowodów i ich odmiennej od oceny Sądu ocenie.

Mając natomiast na uwadze treść apelacji oraz postawiony zarzut w tym zakresie, stwierdzić należy, iż apelujący nie wskazał jakichkolwiek okoliczności świadczących o braku logiki w rozumowaniu Sądu, czy też ustalenie okoliczności sprawy w sposób sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego. W ocenie Sądu odwoławczego apelacja ogranicza się jedynie do przedstawienia własnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego oraz przedstawienia swojego poglądu tła sprawę, bez uwzględnienia całego zgromadzonego materiału dowodowego, z celowym pominięciem istotnych kwestii ustalonych przez Sąd.

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów apelacji przede wszystkim stwierdzić należy, że samo podpisanie przez powódkę umowy z dnia 21 maja 2018 r. nie przesadza o jej ważności. Podobnie ocenić należy akt notarialny z dni a 21 maja 2018 r. W sprawie spełnione zostały przesłanki art. 83 k.c., a zatem kwestia przyjęcia formy pisemnej czy nawet aktu notarialnego nie może sanować pierwotnej wadliwości tych czynności. W przypadku obu tych dokumentów imieniem powódki występował jej syn W. L. (1). Jeżeli chodzi zaś o porozumienie z dnia 14 sierpnia 2018 r. to nie sposób jest pominąć okoliczności, że w jego

treści zawarto stwierdzenie, że celem jego zawarcia jest rozwiązanie umów przedwstępnych na podstawie, których miało dojść do przeniesienia własności nieruchomości pozwanej. Z treści porozumienia wynikało też, że powódka miała gwarantować zwrot nie tylko rzekomo udzielonej jej oraz jej synowi i synowej, pożyczki w kwocie 500 000 zł, ale również ponieść odpowiedzialność za zwrot kolejnej kwoty 500 000 zł z tytułu zwrotu kwoty otrzymanej przez syna i synową z tytułu umów przedwstępnych. Tym samym na mocy tego porozumienia jej zadłużenie miało zwiększyć się do kwoty 1 000 000 zł., co jest o tyle nielogiczne, że w zamian wyłącznie jej syn miał być zwolniony od rzekomo zawartej dodatkowej umowy pożyczki. Brak jest zatem jakichkolwiek racjonalnych podstaw do przyjęcia, że powódka świadomie i bez jakichkolwiek korzyści miałaby przyjąć na siebie, dodatkowo, tak duże zobowiązanie. W sprawie nie przedłożono żadnego dowodu na potwierdzenie nie tylko faktu otrzymania przez nią pożyczki w kwocie 500 000 zł, ale również zapłaty 500 000 zł z tytułu umów przedwstępnych czy też wypłaty pożyczki 100 000 zł. W ocenie sądu porozumienie z dnia 14 sierpnia 2018 r. również miało charakter pozorny, a nawet gdyby przyjąć inaczej, to w niniejszym postępowaniu zostały przeprowadzone dowody, które świadczą o tym, że umowa ta była nieważna, bowiem powódka działała w stanie wyłączającym jej świadomość. W obu tych przypadkach nie jest konieczne formalne oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli. Jak prawidłowo ustalił natomiast Sąd Okręgowy, powódka jest osobą starszą, którą wielokrotnie wykorzystał finansowo jej syn i synowa. Za wiarygodne uznać należy też twierdzenia powódki na temat gróźb kierowanych wobec niej przez syna i synową. W dacie zawierania porozumienia działała kierując się nie tylko chęcią zapobieżenia utraty ostatniego składnika majątku, ale również bezgraniczną miłością do syna, który co niestety należy to stwierdzić, wykorzystał ją dla własnych celów finansowych. Sąd Apelacyjny przyjmuje również argumenty strony powodowej, a opierające się na twierdzeniu, że w dacie podpisania porozumienia pozwana nie znała treści umowy pożyczki, bowiem nie uczestniczyła w tym akcie osobiście. Na tym etapie czerpała swoją wiedzę jedynie na podstawie analizy ksiąg wieczystych. Jej jedynym celem było choćby doraźne zapobieżenie utraty ostatniego składnika majątku.

Tym samym fakt istnienia porozumienia z dnia 14 sierpnia 2018 r. nie może skutkować podważeniem konstatacji, że umowa z dnia 21 maja 2018 r. miała charakter pozorny.

Za gołosłowne uznać należy też twierdzenia pozwanego dotyczące stanu majątkowego pozwanej. Zauważyć należy bowiem, że pozwana w dalszym ciągu pracuje wykonując zawód dentysty, co przy jej obecnych potrzebach z pewnością wystarcza na jej utrzymanie. W sprawie nie wykazano, że w dacie zawierania umowy powódka miała jakąkolwiek potrzebę

zaciągnięcia tak wysokiego długu. W szczególności uzasadnieniem nie mógł być remont, skoro kwota pożyczki miała być spłacona w terminie 1 miesiąca. Pozwany Kolejny raz podkreślić należy również, że w sprawie nie wykazano aby pozwana otrzymała jakiekolwiek środki pieniężne z tytułu pożyczki z dnia 21 maja 2018 r. Pieniądze na rzekomy remont domu A. L. (1) zostały przelane na konto T. R., czyli nawet nie na konto jej synowej A. L. (1).

Bezzasadny jest również argument apelacji jakoby podstawą ustaleń sądu były wyroki wydane w innych sprawach. Oczywiście pokazują one szerszy kontekst i sposób działania W. L. (1). Jednak sam fakt pozorności umowy z dnia 21 maja 2018 r. został wykazany na podstawie materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie. Ustalenia istotne dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie Sąd prawidłowo dokonał na podstawie zeznań świadków, w szczególności W. M., zeznaniach powódki oraz zalegających w aktach sprawy dokumentach (w tym wyrokach karnych). Dowody te nie zostały podważone apelacją powoda. Z całokształtu materiału dowodowego wynika natomiast, że działanie W. i M. L. było planowane i miało na celu pozbawienie majątku A. L. (1). Ponadto z uwagi na rozbieżności w zeznaniach świadków oraz Pozwanego, okoliczności towarzyszące zawarciu umowy, niemożność wskazania przez Pozwanego skąd posiadał środki na wypłatę pożyczki, w jaki sposób zostały one wypłacone Sąd słusznie uznał, iż zawarta pomiędzy stronami czynność była pozorna. Nie sposób też nie zauważyć rozbieżności w zeznaniach W. L. (1) i D. K. (1), którzy wskazują diametralnie odmienny cel udzielenia pożyczki. W ocenie sądu twierdzenia jakoby powódka miała inwestować w eksport towarów z Chin są całkowicie niewiarygodne. Nie można także pominąć ustaleń sądu dotyczących okoliczności w jakich pozwany dokonał oględzin nieruchomości mających zabezpieczać pożyczkę. Ustalenia w tym zakresie nie były kwestionowane. Pozwany mimo obecności powódki na terenie nieruchomości, nawet nie próbował się z nią skontaktować.

Odnosząc się do do zarzutu naruszenia przez, Sąd prawa materialnego w postaci art. 83 § 1 k.c. wskazać należy, że ustalenia faktyczne przeprowadzone w ramach niniejszej sprawy okazały się wystarczające dla stwierdzenia, że umowa z dnia 21 maja 2018 r. miała charakter pozorny. Świadczy o tym szereg faktów na które zwrócił uwagę Sąd instancji. Przede wszystkim pozwany nie wypłacił ustalonej kwoty pożyczki, nie wykazał nawet aby takie środki posiadał. Kolejnym faktem, jaki należy uwzględnić jest data notarialnego wypowiedzenia pełnomocnictwa jakiego dokonała A. L. (1) w Kancelarii Notarialnej M. P. w dniu 21 maja 2018 roku, a więc w dacie zawarcia rzekomej umowy

pożyczki. Skoro bowiem powódka tego dnia przebywała w K., to nie było przeszkód żeby osobiście uczestniczyła w zawarciu umowy pożyczki na tak znaczną kwotę.

W sprawie wykazano, że W. L. (1) co najmniej od kilku lat skutecznie oszukiwał powódkę uzyskując z tego tytułu znaczne środki finansowe. Jeżeli więc umowa pożyczki została zawarta dla pozoru to nie wywołała skutku w postaci powstania stosunku obligacyjnego między pozwanym, a powódką. Obowiązek objęty tytułem egzekucyjnym nie będącym orzeczeniem sądu (obowiązek zwrotu pożyczki) zatem nie istnieje. Pozwana nie ma obowiązku zwrotu kwoty rzekomej pożyczki pozwanemu. Tym samym w niniejszej sprawie nie doszło też do naruszenia art. 83 k.c. i art. 840 k.p.c., a apelacja pozwanego podlegała oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c.

Zasadny okazał się natomiast zarzut odnoszący dotyczący naruszenia art. 13 c pkt 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005 roku bowiem Sąd I Instancji rozstrzygając o kosztach postępowania w pkt III wyroku, orzekł na podstawie nieobowiązującego już art. 13 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, a tym samym obliczył opłatę w wysokości 5% wartości przedmiotu sporu. W dniu 21 sierpnia 2019 roku w wyniku nowelizacji ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych dodano art. 13 c pkt 2, z którego wynika, iż w sprawach o pozbawienie tytułu "wykonawczego wykonalności, przy wartości przedmiotu sporu lub wartości przedmiotu zaskarżenia powyżej 40.000,00 zł pobiera się opłatę stałą w kwocie 2000,00 zł, pozew został złożony do Sądu w dacie 5 marca 2021 roku. Przedmiotowy art. 13 c pkt 2 winien mieć więc zastosowanie w niniejszej sprawie, stąd konieczność zamiany pkt. III Wyroku.

O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98§ 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 98 § 1 k.p.c. 391 §1 k.p.c. oraz w zw. z §2 pkt 8 i §10 ust.l pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów.