Portal Orzeczeń Sądu Apelacyjnego w Krakowie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 kwietnia 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: SSA Grzegorz Krężołek

Protokolant: Madelaine Touahri

po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2025 r. w Krakowie na rozprawie

sprawy z powództwa K. P. i T. P. (1)

przeciwko (...) Bankowi (...) S.A.

z siedzibą w W.

o ustalenie i zapłatę

na skutek apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie

z dnia 14 czerwca 2022 r. sygn. akt I C 872/21

I.  oddala apelację ,

II.  zasądza od strony pozwanej (...) Banku (...) S.A. z siedzibą w W., na rzecz powodów K. P. i T. P. (1) , łącznie kwotę 8100zł / osiem tysięcy sto złotych / z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego , za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia , którym je zasądzono do dnia zapłaty , tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt : I ACa 1560/22

UZASADNIENIE

Zgodnie z treścią art. 327 ¹ § 2 kpc w zw. z art. 391 §1kpc., pisemne motywy rozstrzygnięcia mają zachowywać zwięzłość.

Odwołując się do tej reguły, Sąd Apelacyjny uzasadniając wydany wyrok, przedstawi tylko kluczowe elementy faktyczne oraz dotyczące oceny prawnej roszczeń powodów : niepieniężnego o ustalenie oraz pieniężnego o zwrot dotąd spełnionych świadczeń poddanych pod osąd Sądów obu instancji, które zdecydowały o jej treści.

Uwzględniając niemal w całości , zgłoszone przez powodów K. P. i T. P. (1) jako główne , w pozwie przeciwko (...) Bankowi (...) S.A. z siedzibą w W. roszenia : o ustalenie nieważności umowy kredytu mieszkaniowego (...), denominowanego w walucie franka szwajcarskiego zawartej przez nich z poprzednikiem prawnym strony pozwanej (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w G. , w dniu 23 maja 2008r , wobec abuzywnego charakteru części jej postanowień oraz

zasądzenie od pozwanego banku na ich rzecz kwoty 196 130, 73 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 2 marca 2021r jako świadczenia spełnionego na rzecz kredytodawcy nienależnie, oraz obciążenia przeciwnika procesowego kosztami sporu,

w warunkach , gdy strona przeciwna domagała się oddalenia powództwa w całości , wobec braku niedozwolonego charakteru kwestionowanych postanowień umownych , a także przedawnienia roszczenia pieniężnego , postulując przyznanie na swoją rzecz kosztów postępowania ,

Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z dnia 14 czerwca 2022r.:

-ustalił , że umowa nr (...) o kredyt mieszkaniowy (...) z dnia 23 maja 2008 r. jest nieważna[ pkt I ];

-zasądził od strony pozwanej (...) Banku (...) S.A. w W. na rzecz powodów T. P. (1) i K. P. łącznie kwotę 196.130,73 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 21 kwietnia 2022 do dnia zapłaty[ pkt II];

- oddalił roszczenie o zapłatę odsetek ustawowych w pozostałej części[ pkt III] oraz ;

-zasądził od strony pozwanej na rzecz powodów łącznie kwotę 11.834 zł. , tytułem zwrotu kosztów postępowania, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty[ pkt IV sentencji wyroku ] .

Sąd Okręgowy ustalił następujące fakty istotne dla rozstrzygnięcia:

Pozwany bank (...) S.A. z siedzibą w W. jest następcą prawnym (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w G..

W dniu 23 maja 2008 r. K. P. i T. P. (1), na skutek wniosku o kredyt z 16 kwietnia 2008 r., zawarli z (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w G., umowę nr (...) o kredyt mieszkaniowy (...) (kredyt hipoteczny przeznaczony na zakup lub zamianę nieruchomości na rynku wtórnym ).

Kredyt denominowany w walucie szwajcarskiej , został udzielony w złotych, w kwocie stanowiącej równowartość 126 477,60CHF z przeznaczeniem na spłatę kredytu mieszkaniowego zaciągniętego w (...) S.A. oraz częściowo na dowolny cel (§ 1 ust. 1-3 CSU).

Wypłata środków z kredytu odbyła się na zasadach określonych w § 11 Części ogólnej umowy (§ 4 ust. 8), a zasady spłaty kredytu określone są w § 13-16 Części ogólnej umowy (§ 5 ust. 10).

Z części ogólnej umowy kredytowej wynikało, iż :

- w przypadku kredytu denominowanego w walucie obcej, kwota kredytu w złotych zostanie określona poprzez przeliczenie na złote kwoty wyrażonej w walucie, w której kredyt jest denominowany, według kursu kupna tej waluty, zgodnie z Tabelą Kursów, obowiązującą w banku w dniu uruchomienia środków, w momencie dokonywania przeliczeń kursowych (§ 1 ust. 2);

-w przypadku takiego kredytu, zmiana kursu waluty wpływa na wypłacane w złotych przez bank kwoty transz kredytu oraz na spłacane w złotych przez kredytobiorcę kwoty rat kapitałowo-odsetkowych, a ryzyko związane ze zmianą kursu waluty ponosi kredytobiorca, z uwzględnieniem § 11 ust. 2-4 oraz § 18 ust. 6 i § 1 ust. 3 pkt 1-2) umowy ;

- wypłata środków następuje w złotych, w kwocie stanowiącej równowartość wypłacanej kwoty wyrażonej w walucie obcej (§ 11 ust. 2);



do przeliczeń kwot walut uruchamianego kredytu stosuje się kurs kupna waluty obcej według Tabeli Kursów obowiązującej w banku w dniu wypłaty środków, w momencie dokonywania przeliczeń kursowych (§ 11 ust. 3);



w przypadku kredytu denominowanego w walucie obcej: harmonogram spłat kredytu wyrażony jest w walucie, w której kredyt jest denominowany, spłata następuje w złotych, w równowartości kwot wyrażonych w walucie obcej, a do przeliczeń wysokości rat kapitałowo-odsetkowych spłacanego kredytu stosuje się kurs sprzedaży danej waluty według Tabeli Kursów obowiązującej w banku w dniu spłaty, w momencie dokonywania przeliczeń kursowych (§ 13 ust. 7 pkt 1-3).

Z dalszej części ustaleń wynika , iż:

we wniosku o kredyt powodowie oświadczyli, iż zostali poinformowani przez bank o ponoszeniu ryzyka wynikającego ze zmiany kursu waluty, w przypadku zaciągnięcia kredytu denominowanego w walucie obcej oraz oświadczyli, że przyjmują do wiadomości i akceptują to ryzyko.

W wykonaniu zobowiązania kredytowego K. i T. P. (2) spłacili bankowi : 163 019, 22 zł z tytułu kapitału kredytu , 38 679,95 zł z tytułu odsetek umownych oraz 0, 79 zł z tytułu odsetek karnych.

Przygotowując się do zawarcia umowy powodowie korzystali z pomocy pośrednika , firmy (...). Tam uzyskali informacje o tym , iż nie mają zdolności kredytowej aby zaciągnąć kredyt złotówkowy .Jednocześnie pośrednik zapewniał ich o stabilności kursu franka szwajcarskiego , który jest „najbezpieczniejszą walutą na świecie”. W Banku było tylko jedno krótkie spotkanie przeznaczone na podpisanie umowy.

Ocenę prawną , w ramach której roszczenie ustalające uznał za uzasadnione w całości, a pieniężne za niemal w całości usprawiedliwione , Sąd Okręgowy oparł na stwierdzeniach i wnioskach , które zważywszy na wskazane wyżej zachowanie zwięzłości pisemnych motywów orzeczenia, można podsumować w następujący sposób :

a/ umowa zawarta przez powodów z poprzednikiem prawnym strony pozwanej bankiem (...) S.A. z siedzibą w G., w dniu 23 maja 2008r zawiera postanowienia , które wypełniają wszystkie przesłanki normatywne uznania ich za abuzywne w rozumieniu art. 385 ¹ §1 kc.

Niedozwolony ich charakter jest konsekwencją przyznania wyłącznie bankowi , jako stronie umowy kredytu, uprawnienia do jednostronnego kształtowania wysokości zobowiązania kredytobiorcy (zarówno wysokości kredytu przeliczonego na franki szwajcarskie, jak i rat kredytu waloryzowanych kursem franka szwajcarskiego).

Wysokość tych zobowiązań - jak wynika z postanowień umowy kredytu -miała być określana wedle kursu franka szwajcarskiego ustalanego w Tabelach Kursowych strony pozwanej/ jej poprzednika prawnego/ , przy czym ani w części ogólnej ani w części szczególnej umowy [COU i CSU ] , nie zostały określone zasady ustalania kursu tej waluty wobec złotego. Taka ich treść faktycznie pozostawiła bankowi dowolność w zakresie wyboru kryteriów ustalania kursu franka szwajcarskiego w swoich Tabelach Kursowych, a przez to kształtowania wysokości zobowiązań klientów, których kredyt był denominowany w walucie szwajcarskiej,

b/ takie postanowienia umowy kredytu, które uprawniają bank do jednostronnego ustalenia kursów walut, są nietransparentne i naruszają równorzędność stron, albowiem pozostawiają pole do arbitralnego działania banku i obarczają kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem kursowym.

Sprzeczność z dobrymi obyczajami i naruszenie interesów konsumenta polega w tym przypadku na uzależnieniu wysokości świadczenia banku oraz wysokości świadczenia konsumenta od swobodnej decyzji przedsiębiorcy.

Zarówno przeliczenie kwoty kredytu na złotówki, w chwili jego wypłaty, jak i przeliczenie odwrotne w chwili wymagalności poszczególnych spłacanych rat, służy bowiem określeniu wysokości świadczenia konsumenta. Takie uregulowanie umowne należy uznać za niedopuszczalne.

Postanowienia waloryzacyjne zamieszczone w umowie kredytu zawartej w dniu 23 maja 2008r., nie odpowiadały warunkom transparentności i czytelności albowiem kredytobiorcy nie byli w stanie ustalić kursu wymiany waluty stosowanego przez przedsiębiorcę dla braku wskazania , w kwestionowanych postanowieniach , jasnych kryteriów jego oznaczania.

Ocena niedozwolonego charakteru postanowień umowy następuje według stanu na dzień zawarcia umowy. Okoliczności, które zaistniały po tej dacie są, z tego punktu widzenia, niedoniosłe,

c/ po myśli wskazanej wyżej normy kodeksowej , postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy . Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

Nie ulega wątpliwości, że zawierając umowę objętą sporem , kredytobiorcy mieli status konsumentów w rozumieniu art. 22 ¹kc , którego strona przeciwna po ich stronie nie kwestionowała.

Postanowienia zamieszczone w umowie nie były przedmiotem indywidualnych uzgodnień stron.

Umowa została zawarta z zastosowaniem wzorca umownego. Powodowie nie mieli wpływu na ich treść.

Za indywidualnie uzgodnione można uznać jedynie te postanowienia, które były przedmiotem negocjacji, bądź są wynikiem porozumienia lub świadomej zgody co do ich zastosowania, o której - w okolicznościach tej sprawy - w odniesieniu do klauzul waloryzacyjnych nie można, w sposób uzasadniony , mówić .

Dostosowanie umowy kredytowej dnia 23 maja 2008r do potrzeb powodów dotyczyło jedynie ustalenia wysokości kredytu oraz okresu spłaty, a zatem podstawowych jego parametrów, co jednak bynajmniej nie świadczy o indywidualnym negocjowaniu klauzul składających się na mechanizm waloryzacji .

Również z faktu podpisania blankietowego oświadczenia o możliwości wzrostu kursu waluty i oprocentowania oraz z wyrażenia woli zawarcia umowy kredytu denominowanego w walucie szwajcarskiej , nie można wywieść, że zostali należycie poinformowani o ryzyku walutowym / kursowym/,

d/ kwestionowane postanowienia umowy kredytu dotyczą głównych świadczeń stron. Dotycząc denominacji, nie ograniczają się do posiłkowego określenia sposobu zmiany wysokości świadczenia kredytobiorcy w przyszłości, ale wprost świadczenie to określają. Bez przeprowadzenia przeliczeń wynikających z niej , nie doszłoby do ustalenia wysokości kapitału podlegającego spłacie (wyrażonego w walucie obcej) ani też do ustalenia wysokości rat , które służyły do ograniczenia zobowiązania zawrotnego kredytobiorców,

e/ sądowa kontrola postanowień określających główne świadczenia stron pod kątem abuzywności jest dopuszczalna, albowiem sporne postanowienia nie zostały sformułowane jednoznacznie; prostym i zrozumiałym językiem.

Zastosowanie dwóch różnych kursów waluty przy przeliczaniu świadczeń wypłacanych przez pozwany bank na rzecz konsumentów (kurs kupna) i świadczeń spełnianych przez nich na rzecz banku (kurs sprzedaży) , skutkowało możliwością jednostronnej zmiany wysokości zobowiązania kredytobiorców . Silniejsza strona stosunku kredytowego mogła w ten właśnie sposób kształtować wysokość zobowiązania strony słabszej.

Do takiej sytuacji doszło w umowie zawartej pomiędzy stronami, albowiem kredytodawca mógł kształtować kurs waluty w sposób dowolny, bez możliwości chociażby szczątkowej jego weryfikacji przez konsumentów , a nawet zapoznania się z kryteriami kształtowania tego kursu.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie - w ocenie Sądu I instancji - nie wynika, aby strona pozwana spełniła wobec kredytobiorców obowiązek informacyjny w sposób właściwy.

Pozwany bank nie udowodnił w postępowaniu aby informacje przekazane im przed zawarciem umowy , były na tyle obszerne i jasne, iż na ich podstawie, mogli się zorientować o skali ryzyka związanego z możliwą zmianą kursu walut i wpływu tej zmiany na wysokość całego zobowiązania kredytowego i poszczególnych rat.

Sąd zaakcentował , iż poinformowanie konsumenta o warunkach umowy i skutkach zaciągnięcia zobowiązania kredytowego przed zawarciem samej umowy ma dla niego zasadnicze znaczenie. To na podstawie tych informacji podejmuje on decyzję, czy zamierza związać się warunkami sformułowanymi uprzednio przez przedsiębiorcę.

Prawidłowe wypełnienie obowiązku informacyjnego wymagało przekazania zaciągającym kredyt pełnej informacji o ryzyku zarówno w odniesieniu do wysokości raty, jak i kapitału pozostałego do spłaty jaka była możliwa do uzyskania w dacie zawarcia umowy.

Dopiero podanie tych informacji - w ocenie Sądu - jest na tyle jasne i precyzyjne, że pozwala przeciętnemu konsumentowi na podjęcie racjonalnej decyzji odnośnie ewentualnej opłacalności kredytu i płynącego stąd dla niego ryzyka finansowego,

f/ skutkiem uznania za niedozwolone postanowień umownych dotyczących zasad ustalania kursów walut, jest konieczność ich pominięcia przy ustalaniu treści stosunku prawnego wiążącego konsumenta. Postanowienia takie przestają wiązać już od chwili zawarcia umowy. Oznacza to, że nie stanowią elementu treści stosunku prawnego i nie mogą być uwzględniane przy rozpoznawaniu roszczeń związanych z jego realizacją.

W rezultacie konieczne jest przyjęcie, że łączący strony stosunek umowny nie przewiduje zastosowania mechanizmu denominacji , w kształcie określonym zawartą umową. Wyeliminowanie ryzyka kursowego, charakterystycznego dla umowy kredytu denominowanego w walucie obcej i uzasadniającego powiązanie stawki oprocentowania ze wskaźnikiem LIBOR, jest równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, że należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze.

Rodzi to takie następstwo , iż utrzymanie umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe, co przemawia za uznaniem jej za nieważną w całości, a w konsekwencji wyrażenia oceny zgodnie z którą roszczenie ustalające o treści określonej przez powodów jest uzasadnione.

Brak jest przy tym również podstaw do zmiany treści niedozwolonych postanowień umownych przez Sąd orzekający , czy też zastąpienia ich treścią przepisu dyspozytywnego. Na gruncie prawa polskiego takie rozwiązanie jest wykluczone.

Tym bardziej , że analiza całokształtu zachowania powodów w niniejszym postępowaniu prowadzi do wniosku, że odmówili oni zgody na dalsze obowiązywanie umowy,

g/ powodowie mają interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. w ustaleniu nieważności umowy, albowiem dopiero stwierdzenie jej w wyroku Sądu, daje stronom umowy pełne zakończenie sporu - gwarantowane powagą rzeczy osądzonej.

Sama możliwość dochodzenia zapłaty przez kredytobiorców nie jest wystarczająca, albowiem ewentualne uwzględnienie roszczeń o zapłatę (zwrot) należności spełnionych dotychczas na rzecz banku , nie reguluje w sposób definitywny , wzajemnych relacji stron.

Stwierdzenie nieważności umowy przesądza nie tylko o możliwości domagania się zwrotu już spełnionych świadczeń.

Rozstrzyga również w sposób ostateczny o braku obowiązku spełniania na rzecz banku świadczeń w przyszłości, a więc o zezwoleniu na zaprzestanie spłaty kolejnych rat kredytu. Ustalające orzeczenie Sądu znosi więc wątpliwości stron i zapobiega dalszemu sporowi o roszczenia banku wynikające z umowy,

h/ uzasadnione jest także , co do zasady , roszczenie pieniężne zgłoszone przez K. i T. P. (1).

Jego podstawą normatywną jest norma art. 410 §1 i 2 kc w zw. z art. 405 kc

Oni , jak wynika z ustaleń faktycznych dokonanych w postępowaniu, świadczyli bankowi z tytułu spłat łącznie kwotę przekraczającą dochodzone w rozstrzyganej sprawie roszczenie pieniężne. Dlatego też kwota 196 130 , 73 zł podlega na ich rzecz zasądzeniu od strony pozwanej , przy czym jest to świadczenie należne im łącznie,

i/ podstawę prawną rozstrzygnięcia o odsetkach stanowi art. 481 §1 k.c. W odniesieniu początkowego terminu ich naliczania, Sąd Okręgowy wskazał , iż roszczenie pieniężne dochodzone w niniejszej sprawie ma charakter bezterminowy. Termin spełnienia takiego świadczenia musi być wyznaczony zgodnie z art. 455 k.c. Takim terminem , w ocenie Sądu Okręgowego była data rozprawy [ 20 kwietnia 2022r ] podczas której pouczeni przez Sąd o ewentualnych konsekwencjach rozliczeniowych pomiędzy stronami ustalenia nieważności umowy kredytowej , powodowie stanowczo odmówili uznania jej za nadal obowiązującą pomiędzy stronami. Zatem, jego zdaniem , stan opóźnienia po stronie banku w spełnieniu tego świadczenia zwrotnego ma miejsce począwszy od 21 kwietnia 2022r.

W warunkach , gdy K. i T. P. (1) żądali jego zasądzenia od daty wcześniejszej , w pozostałej części roszczenie pieniężne zostało , jako nieuzasadnione , oddalone,

j/ jako nieuzasadniony Sąd niższej instancji ocenił sformułowany przez bank zarzut przedawnienia tego roszczenia. Wskazał w tym zakresie m. in. na stanowisko SN zawarte w uchwale z dnia 7 maja 2021r sygn. III CZP 6/21 oraz odwołując się do daty w której powodowie stanowczo opowiedzieli się przeciwko dalszemu utrzymywaniu umowy z dnia 23 maja 2008r jako obowiązującej pomiędzy stronami uznał , iż biorąc pod rozwagę to, kiedy pozew w rozstrzyganej sprawie został wniesiony , zarzut banku nie mógł zostać podzielony.

Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach procesu była przepis art. 100 kpc w ramach zastosowania którego Sąd I instancji uznał stronę pozwaną za przerywającą spór z powodami w całości .

Apelację od tego wyroku złożyła tylko strona pozwana , obejmując jej zakresem punkty I , II i IV jego sentencji.

We wniosku środka odwoławczego (...) S. A. wniósł o wydanie przez Sąd Odwoławczy orzeczenia reformatoryjnego , którym powództwo zostanie oddalone w całości , a powodowie obciążeni kosztami procesu i postępowania apelacyjnego.

Apelacja została oparta wyłącznie na zarzutach materialnych poprzez nieprawidłową wykładnię lub niepoprawne zastosowanie następujących norm :

a/ art. 58 §1 kc wz. art. 69 ust. 1 ustawy Prawo bankowe , jako konsekwencji nieprawidłowego uznania , iż umowa z dnia 23 maja 2008r jest sprzeczna z naturą stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu , a także ze wskazaną normą Prawa bankowego mimo , że już wówczas , kiedy była zawierana kredyt denominowany w walucie szwajcarskiej mógł być zaciągany,

b/ art. 353 ¹ kc w zw. z art. 58 §1 i 2 kc , w następstwie nieprawnej oceny Sądu niższej instancji , zgodnie z którą umowa zawarta przez strony naruszała zasadę swobody umów, a wobec tego jest nieważna przez to , iż bank miał możliwość jednostronnego określania kursu franka szwajcarskiego do złotego mimo , że tak nie było , gdyż dane z Tabeli Kursów służą generalnie do przeliczeń nie tylko w takich jak sporna umowa ale we wszystkich transakcjach walutowych przeprowadzanych w (...) S.A.,

c/ art. 385 ¹ §1 i 3 kc oraz 385 ²kc , wobec uznania części postanowień umowy z dnia 23 maja 2008r wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku , za mające niedozwolony charakter przez to , iż ich treść nie była pomiędzy stronami indywidualnie negocjowana przed jej podpisaniem, a one , w przyjętym umownie kształcie, są sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interesy powodów jako konsumentów.

Zdaniem strony skarżącej postanowienia te nie realizują w szczególności tych normatywnych przesłanek oceny ich jako niedozwolonych,

c/ art. 385 ¹ §1 kc wobec nieuzasadnionego uznania , że umowa , w warunkach potwierdzenia niedozwolonego charakteru części jej postanowień , nie może być w dalszym ciągu wykonywana mimo , iż takiego skutku taka potencjalna abuzywność za sobą nie niesie.

Błąd ten polegał także na tym , iż ocena niedozwolonego charakteru tych postanowień ma charakter jedynie ogólny nie odnosząc się do indywidualnie oznaczonych postanowień , w tym także ocenionych , przy uwzględnieniu okoliczności faktycznych towarzyszących podpisaniu umowy. Sąd I instancji nie wskazał , dokonując jej indywidualnych przyczyn, dla których każde z kwestionowanych przez powodów – ale traktowane indywidualnie, narusza dobre obyczaje i jest rażąco sprzeczne z interesami małżonków P. jako kredytobiorców.

Dotyczy to we szczególności klauzul spreadu walutowego i ryzyka kursowego. Skarżący bank akcentował , że to kredytobiorcy wybrali taki rodzaj kredytu , które z tymi ryzkami bezpośrednio się wiązał , co tylko świadczy o równowadze kontraktowej stron, a nie o spełnieniu wskazanych wyżej przesłanek uznania tych postanowień za niedozwolone w relacji umownej konsumentów z bankiem,

d/ art. 410 §1 i 2 kc w zw. z art. 405 oraz 411pkt 2 kc wobec uznania spłacanych przez kredytobiorców rat ich zobowiązania , jako świadczenia nienależnego , w sytuacji gdy miały one podstawę prawną , a realizacja ich obowiązku odpowiadała zasadom współżycia społecznego.

e/ art. 189 kpc poprzez sformułowanie przez Sąd Okręgowy nieuzasadnionego wniosku , iż powodowie mają interes prawny w dochodzonym ustaleniu mimo , iż przysługuje im roszczenie dalej idące o zapłatę świadczeń zwrotnych , które taki interes wyklucza.

Strona pozwana w apelacji podniosła zarzut zatrzymania do kwoty udzielonego powodom kapitału [ 257 877, 40 zł ] Odwołała się przy tym do materialnoprawnego oświadczenia o skorzystaniu z tego zarzutu , które skierowała do powodów w dniu 10 sierpnia 2022r / por. k. 395 akt/

Kredytobiorcy nie kwestionowali , w ramach postępowania odwoławczego , że oświadczenie to otrzymali.

W ramach odpowiedzi na apelację uznawali ten zarzut jednak za prawnie nieskuteczny/ por. k. 415-416 akt /

Odpowiadając na apelację , powodowie domagali się jej oddalenia jako pozbawionej uzasadnionych podstaw oraz obciążenia skarżącego banku kosztami postępowania apelacyjnego.

Rozpoznając apelację Sąd Apelacyjny rozważył :

Środek odwoławczy banku nie jest uzasadniony i podlega oddaleniu.

Sąd II instancji rozpoznający apelację jest związany zarzutami natury procesowej.

Strona skarżąca nie formułuje żadnych tego rodzaju zarzutów, w tym takich , które odnosiłyby się do sposobu dokonania przez Sad niższej instancji oceny zgromadzonych dowodów oraz takich, za pomocą których negowałaby dokonane przez ten Sąd ustalenia faktyczne doniosłe dla rozstrzygnięcia.

Te zaniechania mają tę konsekwencję , iż Sąd Odwoławczy , jest zobowiązany przyjmować , iż strona skarżąca tej oceny i opartych na niej ustaleń nie neguje a , co za tym idzie , iż fakty te są skonstatowane przez Sąd niższej instancji poprawnie.

Zatem ustalenia te przyjmuje za własne.

Konieczne jest jednak ich uzupełnienie dla którego podstawą jest niekwestionowane przez strony sporu , załączone do akt oświadczenie banku o skorzystaniu z prawa zatrzymania do kwoty udzielnego kredytu .

Sąd II instancji uzupełnia te ustalenia o potwierdzenie tego , iż takie oświadczenie, datowane na dzień 10 sierpnia 2022r zostało złożone i co najmniej w dniu datowania odpowiedzi na apelację – 28 listopada 2022r powodowie zaznajomili się z jego treścią

/ dowód : oświadczenie banku z dnia 10 sierpnia 2022r , stanowisko powodów w odpowiedzi na apelację k.392 i 415 – 416 akt/.

W świetle tych ustaleń nie można podzielić jako trafnego żadnego z zarzutów materialnych , na których opiera się konstrukcja środka odwoławczego pozwanego banku.

Nie ma racji strona pozwana formułując zarzuty materialne naruszenia art. 385 ¹§1 i 2 kc w powiązaniu ze wskazanymi przez bank innymi przepisami kodeksu cywilnego w tym art. 353 ¹kc oraz 58 §1 kc oraz art.69 ust. 1 ustawy Prawo bankowe

Zostaną one omówione w sposób zbiorczy, skoro za ich pośrednictwem strona skarżąca kwestionuje w istocie trzy elementy oceny Sądu I instancji:

a/ to , że postanowienia umowy kredytowej, zakwestionowane przez powodów, zdaniem Sadu niższej instancji zasadnie , prowadzą do tego , że jest ona nieważna w całości , jako naruszająca zasadę swobody umów mimo , że tak nie jest w sytuacji, gdy już w chwili podpisywania spornej umowy, ówcześnie obowiązujące przepisy prawa bankowego pozwalały na zawieranie umów kredytowych denominowanych w zagranicznym pieniądzu , po stronie pozwanego banku wykluczona była swoboda w kształtowaniu kursu waluty szwajcarskiej wobec złotego , a rynkowy kurs stosował on do wszystkich transakcji walutowych , których dokonywał,

b/ to , że część tych postanowień ma charakter niedozwolony , w warunkach wypełnienia przez bank obowiązków informacyjnych wobec kredytobiorców, w odniesieniu w szczególności do mechanizmu waloryzacji / zastosowania klauzul przeliczeniowych / i ich konsekwencji dla wysokości obciążającego ich zobowiązania zwrotnego oraz ryzyka walutowego, nie biorąc pod rozwagę , iż poszczególne postanowienia były przedmiotem negocjacji pomiędzy poprzednikiem prawnym strony skarżącej a małżonkami P.,

c/ trzecim elementem składającym się na tę apelacyjną krytykę są konsekwencje, które Sąd wyciągnął z potwierdzenia abuzywności części postanowień umowy z dnia 23 maja 2008r., ustalając jej nieważność w całości przy uznaniu , iż te postanowienia kształtują prawa i obowiązki kredytobiorców jako konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami , rażąco naruszając ich interesy. A taka niezasadna ocena prawna prowadzi do kolejnego błędu kwalifikacyjnego Sądu niższej instancji , który niezasadnie ocenia , iż zwrotne roszczenie pieniężne powodów , obejmujące – dochodzoną pozwem kwotę, jest usprawiedliwione w całości / oddalenie powództwa dotyczyło tylko części roszczenia w zakresie odsetek ustawowych za opóźnienie/.

Elementem czwartym polemiki apelacyjnej (...) S.A. było stanowisko zgodnie z którym powodowie nie mają interesu prawnego w dochodzonym ustaleniu albowiem uzyskanie pieniężnego świadczenia zwrotnego w pełni chroni ich sferę prawną ukształtowaną przez relację umowną z bankiem.

Zrelacjonowana pokrótce argumentacja strony skarżącej jest chybiona.

Nie ma racji bank podnosząc zarzut naruszenia art. 189 kpc

Ewentualne uwzględnienie powództwa o zapłatę nie usunęłoby stanu niepewności pomiędzy stronami co do dalszego obowiązywania umowy oraz istnienia praw akcesoryjnych jak chociażby hipoteki ustanowionej na nieruchomości lokalowej własności powodów położonej w K. przy ul. (...) (...)/por. k.41 akt/.

Bez uznania umowy za nieważną, ze skutkiem ex tunc, strona pozwana mogłaby potencjalnie skorzystać z ustanowionych na swoją rzecz zabezpieczeń spłaty zobowiązania kredytowego.

W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że powód zachowuje interes prawny do wytoczenia powództwa o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego, mimo przysługującego mu powództwa o świadczenie lub mimo wytoczenia przeciwko niemu takiego powództwa przez stronę przeciwną, na podstawie spornego stosunku prawnego, jeżeli z tego stosunku wynikają jeszcze inne lub dalej idące skutki, których dochodzenie w drodze takiego powództwa nie jest możliwe lub nie jest jeszcze aktualne.

W takim wypadku tylko powództwo o ustalenie nieważności umowy może definitywnie rozstrzygnąć niepewną sytuację prawną powoda/ powodów / i zapobiec także na przyszłość możliwym sporom, a tym samym w sposób pełny zaspokoić jego interes prawny.

/ por bliżej wskazane jedynie przykładowo orzeczenia SN z dnia 30.10.1990 r. I CR 649/90, z 27.01.2004 r. II CK 387/02, z 2.07.2015 r. V CSK 640/14- wszystkie powołane za zbiorem Legalis/.

Nie ma racji strona skarżąca podnosząc także pozostałe zarzuty materialne.

Przepisy art. 385 ¹ i następnych k.c. dotyczące niedozwolonych postanowień umownych mają charakter szczególny , w stosunku do tych norm , które mają generalne zastosowanie do kształtowania przez kontrahentów treści umowy.

Stanowią one implementację w polskim porządku prawnym , postanowień Dyrektywy nr 93/13/ EWG, w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.

Sądy krajowe, stosując prawo wewnętrzne, zobowiązane są tak dalece, jak jest to możliwe, dokonywać jego wykładni w świetle brzmienia i celu tej Dyrektywy, tak aby osiągnąć przewidziany w niej rezultat, a zatem zastosować się do art. 288 akapit trzeci Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

/por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 13 VI 2016 r., C-377/14./.

Przewidziana przez art. 385 ¹kc sankcja bezskuteczności wobec konsumenta niedozwolonego postanowienia umownego, ma dla jego interesu i pozycji wobec drugiej – silniejszej strony kontraktu - działanie ochronne i jest dla niego obiektywnie korzystniejsza, aniżeli sankcja nieważności wynikająca z norm ogólnych kodeksu cywilnego.

W ten sposób konsument jest chroniony przed upadkiem całej umowy. To on może zrezygnować z przysługującej mu ochrony prawnej przed nieuczciwymi postanowieniami czynności prawnej co spowoduje , że od jego swobodnej i uświadomionej decyzji zależy , czy uznaje , iż jego interes przemawia dostatecznie za tym , że pomimo abuzywności niektórych spośród postanowień, umowa będzie nadal obwiązywać. Zatem normę 385 ¹ k.c. należy traktować jako lex specialis względem ogólnej regulacji kodeksowej .

W konsekwencji , zarzuty niedozwolonego charakteru postanowień umowy zawartej w dniu 23 maja 2008r. , mogą być oceniane z punktu widzenia tylko tego przepisu.

Bank ma rację zarzucając , w ramach swojego stanowiska apelacyjnego , iż Sąd I instancji nie dostrzegł po pierwsze właśnie tej wzajemnej relacji obu regulacji a po wtóre , że już w dniu podpisania umowy przez powodów z poprzednikiem prawnym strony przeciwnej , możliwość zawierania umów kredytów denominowanych w pieniądzu obcym była , w świetle ówczesnego brzmienia norm ustawy Prawo bankowe - odczytywanego w nawiązaniu do zasady swobody umów statuowanej przez art. 353 ¹ kc, dopuszczalna.

Sąd zatem błędnie ocenił umowę z 23 maja 2008r z punktu widzenia tych norm , a także art. 58 §1 i 2 kc .

Tym nie mniej ten błąd nie jest istotny dla apelacyjnej oceny rozstrzygnięcia z dnia 14 czerwca 2022r , w sytuacji gdy umowa została poddana także ocenie z punktu widzenia abuzywności części jej postanowień [ art. 385 ¹ kc ] i w jej następstwie umowa kredytowa zawarta przez powodów z poprzednikiem prawnym (...) S.A. została uznana za nieważną w całości.

W sytuacji , gdy ocena ta z punktu widzenia drugiej z wyróżnionych podstaw , jest poprawna, brak jest dostatecznej podstawy do tego aby w jakikolwiek sposób korygować zaskarżone orzeczenie , a w szczególności aby podzielić wniosek apelacyjny pozwanego banku.

Kontynuując wywód wskazać należy , iż :

decydująca dla oceny niedozwolonego charakteru postanowień umownych jest data podpisania umowy kredytowej oraz to, czy podmiot profesjonalny –rozpoznawanej sprawie bank - miał chociażby potencjalną możliwość, na ich podstawie , jednostronnego kształtowania zakresu obowiązków umownych konsumenta ,w tym poprzez mechanizm waloryzacji jego zobowiązania walutą franka szwajcarskiego.

Sąd Okręgowy nie popełnił zarzucanych mu błędów zastosowania art. 385 ¹ §1 i 2 kc ,w powiązaniu z innymi , powołanymi przez stronę skarżącą normami , trafnie przyjmując abuzywność postanowień umowy stron, w szczególności tych , określających sposób waloryzacji /przeliczenia / waluty szwajcarskiej na polską i odwrotnie, według Tabeli Kursów obowiązujących najpierw w (...) Bank (...) S.A. a następnie w (...) S.A.

To ten właśnie mechanizm , na zastosowanie którego kredytobiorcy , jako klienci banku, nie mieli żadnego realnego – rzeczywistego - wpływu , decydował o wysokości ich zobowiązania / salda kredytu /.

Był on wprowadzony jednostronnie przez kredytodawcę, na podstawie wzorca umownego i ostatecznie decydował o tym ile pieniędzy zostało klientom udostępnione przez udzielający kredytu podmiot oraz w jaki sposób poszczególne raty kapitałowo – kredytowe wpływały na rzeczywiste zmniejszenie ich długu wynikającego z umowy.

Taki ich charakter prowadził do nieważności umowy jako całości albowiem nie mogła ona nadal funkcjonować, w warunkach uznania tych klauzul za nie wiążące kredytobiorców.

Dodać jeszcze należy , iż jak wynika z ustaleń poczynionych w postępowaniu, żadne postanowienie umowne spośród tych , które składały się na mechanizm służący opisanym wyżej przeliczeniom , nie zostało z nimi indywidualnie uzgodnione.

W szczególności bank nie dowiódł- mimo , że to na nim spoczywał obowiązek w tym zakresie- faktów pozwalających na wniosek przeciwny. Kredytobiorcy dokonali jedynie wyboru gotowego produktu przygotowanego przez przedsiębiorcę , w formie wzorca.

W tym kontekście dodać jeszcze dla porządku należy , iż wbrew stanowisku strony skarżącej powodowie nie mieli swobody w wyborze rodzaju produktu kredytowego skoro , jak wynika z ustaleń , poprzednik strony pozwanej zaoferował im tylko kredyt denominowany w CHF , wskazując , że dla zaciągnięcia zobowiązania kredytowego w walucie polskiej nie mają zdolności kredytowej / przez co nie jest to możliwe/

Trzeba także wyeksponować niekwestionowane przez stronę skarżącą ustalenie Sądu I instancji , iż jedyne spotkanie w banku / poprzedniku strony pozwanej/ było krótkie, ograniczając się do czynności podpisania umowy/. Zatem o żadnych negocjacjach treści jej postanowień czy wskazanym wyżej wyborze rodzaju kredytu nie można po stronie powodów, tym bardziej , zasadnie mówić.

Trzeba jeszcze dodać w tym kontekście , iż dla zrealizowania przesłanki rzeczywistego wpływu konsumenta na treść postanowień umownych nie wystarczy wykazanie, że dowiedział się o treści postanowień których niedozwolony charakter podnosi, w odpowiednim czasie, a strony prowadziły w tym przedmiocie negocjacje.

Konieczne jest udowodnienie przez przedsiębiorcę , szczególnie jeżeli posługuje się przygotowanym przez siebie wzorcem , wspólnego ustalenia ostatecznej ich treści , w wyniku rzetelnych negocjacji, w ramach których konsument miał realny wpływ na treść określonego postanowienia umownego, chyba że zostało ono sformułowane przez niego i włączone do umowy na jego żądanie.

/ por. w tej materii także judykat Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2019r , sygn.IV CSK 443/18 , powołany za zbiorem Legalis /.

Takich indywidualnych uzgodnień przed podpisaniem umowy z dnia 23 maja 2008r. nie było, w tym w szczególności w odniesieniu do postanowień określających sposób, w jaki kwota kredytu i sumy rat kapitałowo- odsetkowych , będą przeliczane z waluty szwajcarskiej na polską i odwrotnie.

W ocenie Sądu II instancji , kwestionowane przez powodów postanowienia umowne dotyczyły świadczeń głównych stron.

Za utrwalone ,w konsekwentnym orzecznictwie sądów powszechnych , a w szczególności Sądu Najwyższego, należy uznać zapatrywanie zgodnie z którym tak właśnie należy kwalifikować postanowienia umowne składające się na mechanizm przeliczeniowy , w kredytach denominowanych w walucie obcej [szerzej - waloryzowanych walutą obcą ]

/ por. powołane jedynie przykładowo wyroki Sądu Najwyższego: z 4 kwietnia 2019 r., sygn. III CSK 159/17, z 9 maja 2019 r., sygn. I CSK 242/18 i z 11 grudnia 2019 r., sygn. V CSK 382/18., wskazane za zbiorem Legalis /.

Obowiązek zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu w oznaczonych terminach spłaty , stanowi główne świadczenie kredytobiorcy. Natomiast klauzula według której dochodzi do przeliczenia dokonywanych przez niego wpłat rat na walutę obcą [ w tym przypadku na franka szwajcarskiego ] , wpływa na wysokość tego świadczenia. To z zastosowania tego mechanizmu wynika , w jakiej wysokości świadczenie główne ma być spełnione, co tym bardziej upewnia poprawność takiej jej kwalifikacji.

Wobec powyższego poddanie tych postanowień umownych kontroli pod kątem abuzywności jest możliwe tylko pod warunkiem, że nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny ( art. 385 ¹ § 1 zd. drugie k.c.) a zatem jeżeli nie zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem , nie spełniając tym samym wymogu przejrzystości materialnej wynikającej z art. 4 ust. 2 oraz art. 5 Dyrektywy nr 93/13/ EWG.

Jak wyjaśnił TSUE w wyroku z dnia 20 września 2017 r. ,w sprawie o sygnaturze C - 186/16, wymóg wyrażenia warunku umownego prostym i zrozumiałym językiem oznacza, że warunek ten musi zostać zrozumiany przez konsumenta zarówno w aspekcie formalnym i gramatycznym, jak i w odniesieniu do jego konkretnego zakresu, tak aby właściwie poinformowany , a przy tym, jako osoba dostatecznie uważna i rozsądna , mógł nie tylko dowiedzieć się o możliwości wzrostu lub spadku wartości waluty obcej, ale również miał realną możliwość oszacowania konsekwencji ekonomicznych takiego potencjalnego następstwa dla swoich zobowiązań finansowych.

Zdaniem Sądu II instancji, ustalenia faktyczne poczynione w postępowaniu nie dają dostatecznych podstaw do uzasadnionego przyjęcia, iż w momencie zawierania umowy kredytobiorcy mieli możliwość uzyskania pełnego rozeznania co do wysokości świadczenia, które będą mieli obowiązek spełnić oraz i w szczególności , co do ryzyka zmiany kursu waluty w przyszłości i wpływu tej zmiany na rzeczywiste saldo ich zobowiązania , przekładające się wprost na jego sytuację ekonomiczną , w dającym się przewidzieć realnie okresie , zważywszy , iż [ w realiach faktycznych rozstrzyganej sprawy ] mieli związać się z bankiem węzłem obligacyjnym na okres trzydziestu trzech lat /por. k. 41 akt/.

W szczególności brak było , w dniu zawierania umowy , możliwości ustalenia wysokości zobowiązania ratalnego kredytobiorców wobec banku , / rat kapitałowo - odsetkowych / albowiem wysokość ta zależna była od danych zamieszczonych w nieokreślonej w umowie Tabeli Kursów, stosowanej przez bank . Przy tym sposób zamieszczania w niej tych danych także był pozostawiony wyłącznej jego decyzji. Klienci – konsumenci - nie mieli możliwości ich sprawdzenia ani, tym bardziej, jakiegokolwiek wpływu na ich rzeczywistą wysokość. Tym samym warunek jednoznaczności klauzuli denominacyjnej /przeliczeniowej i kursowej/ , nie został w umowie stron spełniony.

/ por. w tej materii także stanowisko SN zawarte w judykacie z 19 kwietnia 2021r., sygn. III CSK 159/17- powołanym za zbiorem Lex /.

Okoliczności ustalone w sprawie nie pozwalają na potwierdzenie , iż kredytobiorcy zostali, przed podpisaniem umowy, w sposób jasny , możliwie pełny i zrozumiały poinformowani o ryzyku walutowym, związanym z możliwością niekorzystnych zmian kursu franka szwajcarskiego w czasie. Przy tym nie można uznać, że obowiązek ten został spełniony przez bank, który poprzestał na ogólnym pouczeniu o możliwości wzrostu kursu w czasie trwania umowy i wynikającym stąd wpływie na wzrost zakresu obowiązku finansowego klientów – konsumentów.

Dodać do tego należy , iż dla potwierdzenia wypełnienia przez bank obowiązków informacyjnych dotyczących ryzyka kursowego , nie jest wystarczające odebranie od konsumenta standardowego oświadczenia, iż o takim ryzyku został poinformowany, a taką formę właśnie przybrały oświadczenia podpisane przez kredytobiorców- strony umowy z 23 maja 2008r.

/ por. w tej materii także wyrok SN z 27 listopada 2019r., sygn. II CSK 483/18 powołany za zbiorem Lex /.

Zgodnie z aktualnie obowiązującą w judykaturze wykładnią art. 385 ¹ §1 k.c. nie budzi wątpliwości, iż postanowienia umowy, które określają zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu waloryzowanego pieniądzem obcym na złotówki przy wypłacie kredytu, a także spłacanych rat na taki pieniądz, pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej, mają charakter niedozwolonych postanowień umownych.

/ por. wskazane tylko ilustracyjnie orzeczenia SN z 27 lutego 2019 r. sygn. II CSK 19/18 i z 29 października 2019 r. sygn. V CSK 382/18 , powołane za zbiorem Legalis /

Klauzule takie mają charakter abuzywny, gdyż kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy. Przy czym sprzeczność z dobrymi obyczajami i naruszenie tych interesów polega w tym wypadku na uzależnieniu wysokości świadczenia banku i konsumenta od swobodnej decyzji silniejszej strony stosunku zobowiązaniowego / przedsiębiorcy/.

/ por. tylko ilustracyjnie wyroki SN z 13 grudnia 2018 r., sygn. V CSK 559/17 i z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt V CSK 382/18 powołany za zbiorem Legalis /.

Stąd nietrafną jest argumentacja strony skarżącej podnoszona w ramach zarzutu naruszenia art. 385 ¹§1 kc , iż Sąd I instancji nie dokonał prawidłowej oceny postanowień umowy składających się na mechanizm przeliczeniowy z punktu widzenia wskazanych wyżej kryteriów , doniosłych dla pozycji zobowiązujących się kredytowo wobec banku – przedsiębiorcy , w ramach stosunku umownego ani też nie wskazał dlaczego te kryteria ustawowe uznaje w rozstrzyganej sprawie za spełnione.

Powodowie chcieli uzyskać pieniądze w walucie polskiej, z przeznaczeniem na pokrycie kosztów finansowania lokalu mieszkalnego w K. , stanowiącego ich własność.

Od banku otrzymali złotówki i w tej walucie także spłacali zobowiązanie zwrotne wobec poprzednika , a później wobec obecnego oponenta procesowego. Rozmiar tak sumy kapitału oraz skala długu drugiej strony stosunku kredytowego , będąc kształtowanymi przez , oznaczony przez bank jednostronnie, mechanizm przeliczenia, w ramach mechanizmu denominacji , wyklucza przyjęcie argumentów strony skarżącej za uzasadnione.

Dlatego , w ocenie Sądu Apelacyjnego, postanowienia łączącej strony umowy, zawartej w dniu 23 maja 2008r., w zakresie ryzyka walutowego oraz określające wskazany wyżej sposób dokonywania przeliczeń walut polskiej i szwajcarskiej , w odwołaniu się do danych kursowych kształtowanych jednostronnie przez bank, przybierających postać przygotowanych przezeń i obowiązujących w nim Tabel Kursów, uznać należy, za niedozwolone.

Nie ma znaczenia dla tej oceny to, w jaki sposób umowa w rzeczywistości była wykonywana i czy oraz w jaki sposób , po jej zawarciu , zmieniała się jej treść.

/ por. także uchwalę[ 7] Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2018 r., sygn. III CZP 29/17 powołaną za zbiorem Lex.

Przechodząc do oceny skutków niedozwolonego charakteru tych postanowień , wskazać na wstępie należy , iż zgodnie z treścią uchwały SN z dnia 7 maja 2021 sygn. III CZP 6/21 , powołanej za zbiorem Lex /, której stanowisko Sąd II instancji, w składzie rozpoznającym sprawę podziela, niedozwolone postanowienie umowne jest od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta, który ewentualnie może udzielić następczo świadomej i wolnej zgody na to postanowienie i w ten sposób przywrócić mu skuteczność z mocą wsteczną.

W rozpoznawanej sprawie , o czym była już uprzednio mowa , stanowisko powodów było jednoznaczne co do tego, iż [ żądając od początku sporu zwrotu dotąd spełnionych świadczeń] , nie są zainteresowani , w warunkach abuzywności części postanowień, w utrzymaniu w dalszym ciągu umowy jako obowiązującej pomiędzy stronami.

Eliminacja tych postanowień z umowy powoduje brak możliwości określenia mechanizmu oznaczenia wysokości świadczenia jakie konsumenci - kredytobiorcy - mają otrzymać od drugiej strony- skoro- jak w rozstrzyganej sprawie - otrzymali świadczenie w walucie polskiej , po jego przeliczeniu według kursu / ceny / kupna waluty szwajcarskiej oraz zostali zobowiązani zwrócić na rzecz banku , w ramach umowy kredytu denominowanego w walucie szwajcarskiej , w odwołaniu się do kursu jej sprzedaży przez pozwany bank, wedle którego, [ w stanie faktycznym rozstrzyganej sprawy ] przeliczana miała być wpłata złotówkowa, mająca prowadzić do ograniczenia ich długu.

Zgodnie ze stanowiskiem TSUE wyrażonym w motywach wyroku z dnia 3 października 2019r sygn. C – 260/18 , postanowienie art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13/EWG , należy wykładać w ten sposób [a jest to wykładania, którą Sądy krajowe muszą brać pod uwagę przy rozstrzyganiu indywidualnych spraw, są bowiem nią związane ], iż stoi ono na przeszkodzie wypełnianiu luk w umowach spowodowanych eliminacją klauzul uznawanych za niedozwolone , wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym, nie będących przepisami dyspozytywnymi lub takimi , które będą mieć zastosowanie dlatego , że strony umowy wyrażą na to wolną i uświadomioną zgodę.

Takiej regulacji ,[ jak dotąd] w polskim porządku prawnym brak.

Nie można też w sposób usprawiedliwiony przyjmować , że wolą stron umowy , w maju 2008r było zaciągnięcie przez małżonków P. zobowiązania kredytowego waloryzowanego walutą obcą , bez mechanizmu waloryzacji wzajemnych świadczeń , na podstawie kursów waluty polskiej i szwajcarskiej, przy równoczesnym pozostawieniu wskaźnika referencyjnego LIBOR, stosowanego tylko w kredytach walutowych oraz kredytach waloryzowanych do takiego zagranicznego pieniądza.

Analiza treści pozostałych postanowień umownych w tym w szczególności tych , które określały sposób wypłaty kwoty kredytu i warunki jej spłaty, takiemu zamiarowi w sposób nie budzący wątpliwości zaprzecza , by przypomnieć tylko sposób określenia wysokości należności odsetkowej i sposobu jej wyrażenia.

Skoro tak , to uzasadnionym jest wniosek zgodnie z którym tego rodzaju zabiegi , jakie postuluje bank motywując omawiane zarzuty materialne , mające polegać na utrzymaniu umowy w mocy, są - szczególnie przy stanowczym- zrelacjonowanym wyżej , stanowisku procesowym powodów , niedopuszczalne, skoro prowadziłoby to , do tak znacznego przekształcenia umowy, iż wywołałoby skutek nie dający się pogodzić z charakterem stosunku prawnego nawiązanego przez strony.

Trzeba także podkreślić , iż eliminacja postanowień niedozwolonych , o ile nie miałoby prowadzić do nieważności umowy jako całości , musi zapewniać to , że prawa i obowiązki stron są nadal ściśle oznaczone i w tym zakresie nie zachodzi skutek deformacji regulacji umownej, [także z punktu widzenia celu jaki strony chciały osiągnąć, wyrażając wzajemny konsens poprzez zawarcie umowy kredytowej określonego rodzaju, na oznaczonych naówczas warunkach].

W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju deformacja , przy aprobacie dla argumentacji apelacyjnej banku , zwłaszcza zaważywszy na charakterystyczne elementy kredytu waloryzowanego walutą obcą , miałaby, przy jej potencjalnym utrzymaniu , miejsce.

Nie ma racji strona pozwana podnosząc zarzut naruszenia art. 410 §1 i 2 kc w zw z art. 405 kc oraz 411 pkt 2 kc

Biorąc pod rozwagę , w czym bank upatruje naruszenia tych przepisów poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie , polegające na niewłaściwej kwalifikacji świadczenia objętego roszczeniem pieniężnym powodów , jako nienależnego, zarzut ten nie jest trafny.

Strona skarżąca nie dostrzega , że to , co K. P. i T. P. (1) objęli tym roszczeniem stanowi świadczenie pieniężne , które spełnili na rzecz (...) S.A. ,w wykonaniu umowy kredytowej . Uwzględnione zaskarżonym wyrokiem roszczenie zwrotne jest wynikiem uznania , iż podstawa świadczeń wzajemnych stron od samego początku nie istniała, wobec nieważności umowy , która była dla nich źródłem i racją prawną./ condictio sine causa /.

Pozwany bank w sposób nieuzasadniony w ramach ocenianego zarzutu, odwołuje się także do normy art. 411 pkt 2 kc uznając , że w oparciu o nią nie jest zobowiązany do zwrotu tego świadczenia na ich rzecz .

Przepis ten nie może mieć dla oceny roszczenia pieniężnego powodów zastosowania albowiem dotyczy przypadków wyłączenia takiego obowiązku w zupełnie odmiennej , niż ustalona w rozstrzyganej sprawie sytuacji. Takiej , w której tylko i wyłącznie wzgląd na szczególne wartości o charakterze moralnym usprawiedliwiają takie wyłączenie , po stronie podmiotu znajdującego się wyjątkowej sytuacji. Taka po stronie (...) S.A. w relacji z przeciwnikami procesowymi , w sposób oczywisty , nie ma miejsca.

Sąd II instancji uznał za niezasadny , podniesiony na apelacyjnym etapie sporu stron przez bank , zarzut zatrzymania do kwoty udzielonego powodom kapitału.

Powołując się na mogące być uznane za ukształtowane , najbardziej aktualne orzecznictwo SN , co do merytorycznej zasadności takiego zarzutu w tzw. „ sprawach frankowych „ /por. spośród kilku , stanowisko SN zawarte w judykatach z dnia 12 września 2024, sygn. I CSK 4015/23 i z dnia 24 października 2024r , sygn. I CSK 2443/24 – obydwa powołane za zbiorem Lex / , które Sąd Apelacyjny, w składzie rozpoznającym sprawę podziela ;

przyjąć należy , iż w sytuacji gdy strona sporu , szczególnie bank – przedsiębiorca - w relacji z konsumentem , może skutecznie powołać zarzut potrącenia wierzytelności wzajemnej , wobec pretensji finansowej drugiej strony , nie jest uprawniona do korzystania z zarzutu zatrzymania w powołaniu się , jako na jego źródło , na taką wierzytelność własną.

Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w rozstrzyganym sporze , a , jak dotąd , bank z możliwości potrącenia nie zdecydował się skorzystać .

Z podanych powodów , w uznaniu apelacji strony pozwanej , za nieuzasadnioną Sąd Apelacyjny orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 385 kpc / pkt I sentencji motywowanego orzeczenia /.

Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego była norma art. 98 §1 i 3 kpc w zw. z art. 391 §1 kpc i wynikająca z niej, dla wzajemnego rozliczenia stron z tego tytułu , zasada odpowiedzialności za wynik sprawy.

Należna powodom łącznie ich kwota , odpowiada wynagrodzeniu reprezentującego ich zawodowego pełnomocnika - adwokata , ustalonemu , jako pochodna wartości przedmiotu zaskarżenia , na podstawie §2 pkt 7 w zw. z §10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia MS w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 [ DzU z 2015 poz.1800 ].

Suma należna z tytułu rozliczeń kosztowych została zasądzona, po myśli art. 98 §1 ¹kpc w zw z art. 391 §1 kpc wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie , o których Sąd II instancji był obowiązany orzec z urzędu. / pkt II sentencji motywowanego orzeczenia/.