Portal Orzeczeń Sądu Apelacyjnego w Krakowie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 28 marca 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: SSA Jerzy Bess

Sędziowie: SSA Sławomir Jamróg

SSO (del.) Monika Świerad

Protokolant: Julia Grabowska

po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2025 r. w Krakowie na rozprawie

sprawy z powództwa Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta K.

przeciwko Gminie (...)w K.

przy udziale Prokuratora Prokuratury (...) w K.

o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym

na skutek apelacji strony pozwanej

od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie

z dnia 17 maja 2022 r. sygn. akt I C 669/21

1. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że nadaje mu treść:

„I. oddala powództwo;

II. nie obciąża strony powodowej kosztami procesu na rzecz strony pozwanej.”;

2. zasądza od strony powodowej na rzecz strony pozwanej kwotę 11 375 zł (jedenaście tysięcy trzysta siedemdziesiąt pięć złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie
w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.

Sygn. akt I ACa 1588/22

UZASADNIENIE

Skarb Państwa - reprezentowany przez Prezydenta Miasta K. wniósł o uzgodnienie treści księgi wieczystej (...) poprzez wpisanie w miejsce dotychczasowego właściciela Skarbu Państwa.

Uzasadniają strona powodowa wskazała, że wpisana w księdze wieczystej Gmina (...)nie jest właścicielem nieruchomości ponieważ wpis nastąpił na podstawie ugody z 15 stycznia 1999 r., która jest sprzeczna z przepisami prawa, a nie ma innej drogi by wzruszyć jej postanowienia niż żądając uzgodnienia treści księgi wieczystej.

Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości. Uzasadniając wskazano, że nie jest dopuszczalne wzruszenie ugody z powołaniem się na nieważność czynności prawnej, ponieważ ugody zawarte w drodze postępowania administracyjnego są równe decyzjom administracyjnym – przywołano w tym kontekście wyrok Sadu Najwyższego z 23 stycznia 2019 r., sygn. akt I CSK 777/17.

Ponadto strona pozwana podniosła argumentację związaną z pojęciem innej wyznaniowej osoby prawnej (k. 86), a także zarzut nadużycia (k. 87).

Sad Okręgowy w Krakowie zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 maja 2022 r. sygn. akt I C 669/21 orzekł, że:

I. nakazuje aby w księdze wieczystej (...), prowadzonej przez Sąd Rejonowy (...)w K., dla nieruchomości będącej działką nr (...), obręb (...) K., w celu usunięcia niezgodności stanu ujawnionego z rzeczywistym stanem prawnym w Dziale II tej księgi w zakresie prawa własności:

a) wykreślono (...) w K. jako właściciela w udziale wynoszącym 1/1 części,

b) wpisano w to miejsce Skarb Państwa – Prezydenta Miasta K. na podstawie decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Wydziału(...)z 17 maja 1951 r. Nr (...) orzekającej o likwidacji stowarzyszenia (...) w Polsce,

II. rozstrzyga, że co do zasady koszty procesu ponosi strona pozwana i pozostawia szczegółowe rozstrzygnięcie w tym zakresie referendarzowi sądowemu.

Sąd Okręgowy wskazał następujące ustalenia faktyczne:

W księdze wieczystej nieruchomości stanowiącej działkę nr (...) (K.,(...) K.) prowadzonej przez Sąd Rejonowy (...) w K. (...) jako właściciel obecny wpisana jest Gmina (...) K., a podstawą tego wpisu jest ugoda z 23 listopada 1998 r., sygn.(...), której wystawcą jest Komisja(...)do Spraw (...).

Wskazana działka poprzednio była oznaczona jako działka nr (...) obr, (...) K.. Jeszcze wcześniej była to parcela(...), objęta Lwh (...) cd. Kw (...).

Wymieniona ugoda została zawarta 23 listopada 1998 r. w jej treści zawarto stwierdzenie, że podstawą nieodpłatnego przeniesienia własności nieruchomości jest ustalenie, że nieruchomość stanowiła własność Stowarzyszenia Organizacji (...) w Polsce „S. E. Izrael” oraz, że była wykorzystywana na cele religijne, oświatowo-wychowawcze i charytatywne.

17 maja 1951 r. wydano decyzję Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, która na podstawie art. 26 rozporządzenia Prezydenta RP z 27 października 1932 r. w przedmiocie prawa o stowarzyszeniach (Dz.U. R.P. 1932/94/808) w brzemieniu nadanym dekretem z 21 września 1950 r. (Dz.U. R.P. 44/401) stwierdziło, że stowarzyszenie pod nazwą „ Stowarzyszenie (...) w Polsce” w K. (dalej: stowarzyszenie) przestało istnieć i orzeka jego likwidację, a majątek tego stowarzyszenia przekazało Skarbowi Państwa. Stowarzyszenie to było tym samym podmiotem co stowarzyszenie opisane w ugodzie z 23 listopada 1998 r.

Stowarzyszenie, które było uprzednim właścicielem nieruchomości było podmiotem realizującym cele opisane w statucie jak na k. 90 i 92.

Ocena dowodów

Sąd oparł się na dokumentach, których prawdziwość nie była kwestionowana przez strony, a których treść należało w zasadzie uznać za bezsporną.

Pominięto wnioskowane dowody z zeznań świadków. Tezy dowodowe na jakie mieliby zeznawać świadkowie zostały udowodnione dokumentami, a dodatkowo zeznania były niedopuszczalne z uwagi na art. 246 k.p.c., a nie obejmowały okoliczności, o których mowa w art. 247 k.p.c. Ponadto tezy, które mieli wykazać świadkowie zeznaniami były w zasadzie bezsporne – na rozprawie pełnomocnik strony pozwanej przyznał, że nie kwestionuje charakteru stowarzyszenia, a jedynie ocenę prawną tego podmiotu.

Wywołani przez przewodniczącego do sformułowania tez na jakie mieliby zeznawać świadkowie pełnomocnicy podawali bardzo ogólne sformułowania: okoliczności zawarcia ugody, rozmowy przy zawarciu ugody. W ocenie Sądu tak sformułowane wnioski dowodowe w zasadzie oznaczałyby ogólną rozmowę ze świadkami, a nie poszukiwanie jakichś faktów, na których maja się opierać żądania. Wszak treść ugody wynika z jej treści, a treść rozmów z protokołu.

W rozważaniach prawnych Sąd przedstawił m.in. następujące motywy rozstrzygnięcie:

Dopuszczalność drogi sądowej

Sąd Apelacyjny w K. postanowieniem z 24 listopada 2021 r. (sygn. akt(...)) przesądził, że droga sądowa w niniejszej sprawie jest dopuszczalna, a w toku rozpoznania niniejszej sprawy nie ujawniły się dodatkowe okoliczności podważające tę ocenę dokonaną przez Sąd Apelacyjny stąd też przyjęto za własne w niniejszej sprawie argumenty jak w uzasadnieniu wymienionego postanowienia k. 186.

Ocena żądania strony powodowej

Przesłankowe ustalenie nieważności ugody na podstawie art. 58 § 1 k.c. Sąd rozpoczął od prawnej analizy statusu stowarzyszenia.

Art. 30 ust. 1 ustawy z 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych (...) w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.2014.1798 t.j., dalej: ustawa). wskazuje, że podstawą wszczęcia postępowania regulacyjnego jest istnienie nieruchomości, która była własnością: „wyznaniowej (...) osoby prawnej, działającej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej”.

W ocenie Sądu Stowarzyszenie (...) w Polsce „(...)”, będące poprzednim właścicielem nieruchomości nie jest podmiotem, który mieści się w zakresie wskazanego pojęcia.

Do powyższego wniosku prowadzi przyjęcie, że wymienione stowarzyszenie było podmiotem zarejestrowanym na podstawie art. 26 rozporządzenia Prezydenta RP z 27 października 1932 r. w przedmiocie prawa o stowarzyszeniach (Dz.U. R.P. 1932/94/808), a w konsekwencji nie było podmiotem o którym mowa w art. 5, 6 i 22 ustawy.

Do wniosku takiego prowadzi także analiza uwzględnionego w niniejszej sprawie przez Sąd orzecznictwa:

- wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2007 r., sygn. akt III CSK 411/06 , gdzie analizie zgodnej z tą w niniejszej sprawie poddano podobny do stowarzyszenia podmiot: „Stowarzyszenie(...)wpisane do rejestru stowarzyszeń na podstawie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 27 października 1932 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U. Nr 94, poz. 808 ze zm.).”.,

- wyroku Sądu Najwyższego z 19 marca 2009 r., sygn. akt III CSK 265/08, którego teza brzmi: Stowarzyszenie zarejestrowane na podstawie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 1932 r. - Prawo o stowarzyszeniach nie jest wyznaniową (...) osobą prawną w rozumieniu art. 30 ustawy z 1997 r. o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych (...) w Rzeczypospolitej. Wyznaniowymi (...) osobami prawnymi w rozumieniu art. 30 ustawy są tylko osoby wymienione w art. 5, 6 i 22 ustawy. Charakter działalności stowarzyszenia, nawet pokrywający się z celami realizowanymi przez wyznaniowe (...) osoby prawne, nie ma znaczenia dla uznania go za taką osobę,

- wyroku Sądu Apelacyjnego w K. z 9 maja 2014 r., sygn. akt (...).

Nadmienić należy, że Sąd na rozprawie prosił pełnomocnika strony pozwanej aby ten zaprezentował argumentację prawną przeciwną do tej jaka wynika z wymienionych orzeczeń i uzyskał jedynie wskazanie, że orzeczenia te są obarczone wadą prawną, bez szerszego wywodu, do którego można by się odnieść.

Sąd Okręgowy powtórzy w tym miejscu fragmenty argumentacji Sądu Najwyższego z uzasadnienia o sygn. akt (...), które przyjął w niniejszej sprawie za własne.

Osobą prawną o jakiej mowa w ustawie jest tylko podmiot, który ma taką cechę ze względu na wskazanie ustawy, a nie samodzielną decyzję związku wyznaniowego i jego struktur. Związek wyznaniowy ma oddzielną osobowości prawną od jego członków, którzy mają prawo stowarzyszać się w celu realizacji celów tego związku także w formach proponowanych przez prawo powszechne. Sam charakter danego podmiotu i jego cele nie mają w zakresie tej oceny znaczenia.

Wskazana wykładnia służy bezpieczeństwu obrotu nieruchomościami.

Opisane względy zaważyły na tym, że Sąd uznał, że zawarta ugoda jest nieważna, a w konsekwencji uzasadnione jest roszczenie aby usunąć skutki błędnego wpisu w księdze wieczystej w drodze uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, który nie obejmuje okoliczności opisanych w ugodzie.

Nieważność ugody wynika z faktu, że jest sprzeczna z prawem w zakresie w jakim przyjmuje, że stowarzyszenie jest podmiotem, któremu należy zwrócić mienie na podstawie ustawy. Nieważność ma taki charakter, że nie jest możliwe utrzymanie ugody w mocy w jakimkolwiek innym zakresie stąd też cała ugoda jest nieważna.

Legitymacja strony powodowej

Wtórnym wynikiem powyższych ocen było uznanie, że strona powodowa posiada legitymację czynną do wytoczenia powództwa w niniejszej sprawie ponieważ jest właścicielem nieruchomości.

Zarzut nadużycia prawa procesowego

Sąd zważył argumenty strony powodowej, która wskazała na tragiczne losy społeczności (...) na ziemiach polskich.

Sąd uznał za zbędne i stanowiące nadużycie formułowane na rozprawie przez pełnomocnika zarzuty antysemityzmu pod adresem reprezentanta Skarbu Państwa działającego w sprawie, czy też insynuowanie, że wytoczenie niniejszego powództwa będzie prowadzić do takiej oceny reprezentanta Skarbu Państwa w oczach innych osób.

Sąd ocenił, że sformułowane ogólnie wskazania o braku możliwości działania przez stowarzyszenie, choć odwoływały się do wiedzy ogólnej z historii, nie mogły przeważyć w kierunku oceny, że stowarzyszenie wyłącznie z przyczyn związanych z wojną i represjami jego członków zaniechało swojej działalności. Uznano, że podobny los pewnie dotyczył wielu innych stowarzyszeń – także niemających charakteru wyznaniowego.

Wskazana okoliczność została zestawiona z powinnością ochrony mienia Skarbu Państwa i należytego nim gospodarowania. Ponadto trzeba było mieć na uwadze zasadę wąskiego interpretowania przepisów w przypadku, gdy dotyczą one transferu nieruchomości, a to w celu zachowania bezpieczeństwa obrotu prawem własności.

Mając to na uwadze Sąd przyjął, że wytaczając powództwo strona powodowa nie naruszyła art. 5 k.c.

Koszty procesu

Strona pozwana przegrała w całości zatem w ocenie Sądu to ją obciążają koszty procesu stosownie do art. 98 k.p.c., a ich szczegółowym obliczeniem zajmie się Referendarz sądowy.

Pozwany apelacją zaskarżył niniejszy wyrok w całości, zarzucając:

1) Naruszenie w sposób rażący przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 233 §1 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. oraz art. 3271 § 1 pkt 1) k.p.c. poprzez dowolną i subiektywną ocenę dowodów zgromadzonych w niniejszej sprawie, z przekroczeniem zasady swobodnej ich oceny, czego konsekwencją było wyprowadzenie ze zgromadzonego materiału dowodowego wniosków z niego niewynikających, jak również sprzecznych z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, sprzecznymi ustaleniami faktycznymi z dowodami tj.:

a) Przyjęcie, że Stowarzyszenie (...)w Polsce „(...)" - dalej także: Stowarzyszenie, nie posiadało przymiotu innej wyznaniowej (...) osoby prawnej działającej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, która w dniu 1 września 1939r. była właścicielem nieruchomości (parcela (...), objęta Lwh (...) cd. Kw (...), następnie działka oznaczona nr (...) obr, (...) K., obecnie KW (...)), tj. podmiotu o którym mowa w art. 30 ust. 1 ustawy z 20 lutego 1997r. o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych (...) w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.2014.1798) - dalej także Ustawa, co ostatecznie doprowadziło do stwierdzenia nieważności ugody 23 listopada 1998 r. na podstawie art. 58 k.c., podczas gdy taka ocena Sądu I Instancji została dokonana w sposób zupełnie dowolny, całkowicie bezpodstawny oraz pozostaje w sprzeczności z materiałem dowodowym, albowiem:

- Sąd nie przeprowadził analizy charakteru prawnego Stowarzyszenia, a przede wszystkim okoliczności powstania i funkcjonowania podmiotu w obrocie prawnym, w tym przede wszystkim według stanu na 1 września 1939r., w związku z czym pogląd de facto kwestionujący osobowość prawną Stowarzyszenia nie znajduje podstaw,

- Stowarzyszenie w dniu 1 września 1939r. było właścicielem nieruchomości na której znajdowały się budynki służące uprzednio celom działalności oświatowo-wychowawczej (parcela (...), objęta L. (...) cd. Kw (...), następnie działka oznaczona nr (...) obr, (...) (...), obecnie KW (...)), funkcjonującym w obrocie gospodarczym, prowadzącym działalność oświatowo-wychowawczą, wobec czego należało przyjąć, że posiadało osobowość prawną i podlegało zakwalifikowaniu jako inna wyznaniowa (...) osoba prawna, w tym również w rozumieniu przywołanego art. 30 ust. 1 powołanej ustawy z 20 lutego 1997r.

b] Przyjęciu, że Stowarzyszenie Organizacji (...) w Polsce „(...)", było podmiotem zarejestrowanym na podstawie art. 26 rozporządzenia Prezydenta RP z 27 października 1932 r. w przedmiocie prawa o stowarzyszeniach (pkt 23 uzasadnienia Wyroku], podczas gdy art. 26 rozporządzenia Prezydenta RP z 27 października 1932 r. stanowił podstawę likwidacji Stowarzyszenia (nie jego powstania!), a to na podstawie decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 17 maja 195Ir., wobec czego ustalenia Sądu I Instancji pozostają oczywiście sprzeczne z dowodami,

c) przyjęcie, że ugoda z 23 listopada 1998 r. jest nieważna, gdyż jest sprzeczna z prawem w zakresie w jakim przyjmuje, że Stowarzyszenie jest podmiotem, któremu należy zwrócić mienie na podstawie ustawy z 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych (...) w Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 29-30 uzasadnienia Wyroku), podczas gdy Stowarzyszenie stanowi inną wyznaniową (...) osobę prawną w rozumieniu art. 30 ust. 1 ustawy z 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych(...) w Rzeczypospolitej Polskiej, a nie jest podmiotem uprawnionym do otrzymania zwrotu mienia na podstawie ustawy z 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych (...) w Rzeczypospolitej Polskiej co wynika wprost z Ustawy;

d) przyjęcie, że strona powodowa Skarb Państwa jest właścicielem nieruchomości objętej księgą wieczystą (...), prowadzoną przez Sąd Rejonowy (...) w Krakowie, dla nieruchomości będącej działką nr (...), obręb (...) K. (pkt 31 uzasadnienia wyroku), podczas gdy zgodnie z danymi ujawnionymi w Dziale II księgi wieczystej właścicielem nieruchomości jest obecnie (...) w K.,

2) Naruszenie w sposób rażący przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 235 ² §2 k.p.c. w zw. z art., 235 ² §1 pkt 2) i 5) k.p.c., art. 233 §1 k.p.c., art. 232 zd. 1 k.p.c. i art. 227 k.p.c. oraz art. 6 k.c., a także art. 246 k.p.c.i art. 247 k.p.c. poprzez pominięcie wniosku dowodowego z zeznań świadka F. K.,

3) Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia zapadłego w niniejszej sprawie, tj. art. 327 ¹ § 1 pkt 2) k.p.c. poprzez brak jakiegokolwiek wskazania podstawy prawnej wyroku - brak przytoczenia przepisów prawa, na których Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie w sprawie oraz brak wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia w przedmiocie nakazania dokonania wpisów w księdze wieczystej, co przesądza o tym, że Wyrok Sądu I Instancji obarczony jest wadliwością uniemożliwiającą kontrolę instancyjną, pozbawia stronę możliwości weryfikacji przez Sąd zastosowanych przepisów prawa, co uzasadnia konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego takiego rozstrzygnięcia - zaskarżonego Wyroku,

4) Naruszenie art. 2 k.p.c. w zw. z art. 1 k.p.c. poprzez przyjęcie, że sprawa dotycząca zakwestionowania ważności ugody zawartej w ramach postępowania regulacyjnego na podstawie przepisów ustawy z 20 lutego 1997r. o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych (...) w Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi sprawę cywilną podlegającą kognicji sądu powszechnego podczas gdy do ugody tej zastosowanie mają przepisy art. 104-113 k.p.a. dotyczące decyzji administracyjnej w związku z czym właściwą drogą odwoławczą pozostaje tryb sądowo-administracyjny;

5) Naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:

a) Błędną wykładnię art. 30 ust. 1 ustawy z 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych (...) w Rzeczypospolitej Polskiej poprzez przyjęcie, że pojęcie innej wyznaniowej (...) osoby prawnej, odnosi się do podmiotów utworzonych i działających na podstawie art. 5, 6, 22 Ustawy czyli de facto wyłącznie do utworzonych w 1997 roku na podstawie Ustawy „gmin (...)’", Związku (...) i powołanej w 2002 roku (...) ( Fundacja Ochrony (...)) podczas gdy przepis art. 30 ust. 1 Ustawy wskazuje jako uprawnione podmioty - wnioskodawców regulacyjnych Gminy i Związek gmin a pojęcie gminy (...) oraz inne wyznaniowe (...) osoby prawne, które w dniu 1 września 1939r. były właścicielami nieruchomości lub ich części przejętych przez Państwo - stanowi przedmiot regulacji odnoszący się do właścicieli nieruchomości funkcjonujących ponad 60 łat przed wejściem w życie Ustawy z 20 lutego 1997 r., co w sposób oczywisty powoduje, że oceniany na dzień 1 września 1939r. status prawny podmiotu - Stowarzyszenia jako innej wyznaniowej (...) osoby prawnej nie można w ogóle utożsamiać z podmiotami opisanymi w art. 5,6, 22 Ustawy,

b) Błędną wykładnię §21 Zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 października 1997 r. w sprawie szczegółowego trybu działania Komisji Regulacyjnej do Spraw Gmin(...) w zw. z art. 32 ust. 7 Ustawy poprzez przyjęcie, że stwierdzenie nieważności ugody z 23 listopada 1998 r. podlega rozstrzygnięciu w trybie postępowania cywilnego, podczas gdy §21 Zarządzenia MSWIA stanowi wprost o tym, że ugody w sprawach regulacyjnych podlegają przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego, zatem stwierdzenie nieważności przedmiotowej ugody podlega kognicji organów administracji i sądów administracyjnych,

c) Art. 5 k.c. poprzez jego niezastosowanie dla oceny roszczenia Powoda z punktu widzenia zasad współżycia społecznego, w sytuacji gdy żądanie powoda było sprzeczne z tymi zasadami, albowiem zawarcie ugody z 23 listopada 1998 r. zaakceptowanej przez organ ustawowy - Komisję Regulacyjną w skład której wchodzą przedstawiciele polskiego rządu - władz państwa reprezentujący Skarb Państwa i przeniesienie nieruchomości na własność Gminy (...) w wykonaniu regulacji ustawy o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych (...) w Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiło realizację zasady sprawiedliwości społecznej poprzez przekazanie (restytucja na podstawie Ustawy) uprawnionemu wnioskodawcy nieruchomości - mienia (...) służącego celom opisanym w art. 30 ust. 1 Ustawy a przejętego na własność Skarbu Państwa po II wojnie światowej przy wykorzystaniu władczej pozycji suwerena w obliczu powojennej trudnej sytuacji zdziesiątkowanej Holocaustem społeczności (...),

d) Art. 58 k.c. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że Ugoda z 23 listopada 1998 r. jest sprzeczna z prawem w zakresie w jakim przyjmuje, że Stowarzyszenie jest podmiotem, któremu należy zwrócić mienie na podstawie Ustawy z dnia 20 lutego 1997 r. (pkt 29- 30 uzasadnienia), podczas gdy zgodnie z Ustawą i Ugodą Stowarzyszenie stanowi w istocie wyłącznie byłego właściciela przedmiotu regulacji (jako spełnienie warunku regulacyjnego), a nie podmiot któremu należało zwrócić mienie na podstawie Ustawy - co świadczy o całkowitym nierozpoznaniu istoty tematu przez Sąd Okręgowy, a przez to przyjęcie zupełnie dowolnych skutków błędnej interpretacji,

Na podstawie zgłoszonych zarzutów w oparciu o art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 368 §1 pkt 5 k.p.c. pozwany wniósł o:

1. zmianę zaskarżonego Wyroku poprzez oddalenie powództwa,

2. obciążenie w całości kosztami postępowania przed Sądem I i II instancji stronę powodową, w tym zasądzenie od Powoda na rzecz Pozwanego kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego,

ewentualnie, na wypadek uznania, że Sąd I Instancji nie rozpoznał istoty sprawy lub, że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, wnoszę o:

3. uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.

Na podstawie art. 380 k.p.c. pozwany wniósł o rozpoznanie przez Sąd II Instancji postanowienia Sądu I Instancji oddalającego wniosek dowodowy Pozwanego o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka F. K. oraz wnoszę o dopuszczenie i przeprowadzenie tego dowodu przez Sąd II instancji na podstawie art. 382 k.p.c. na okoliczność ustalenia wykazania i przedstawienia okoliczności zawarcia ugody przez strony w 1998r. oraz poprzedzającego ją przebiegu i zasad postępowania regulacyjnego, ustaleń Komisji Regulacyjnej, przyjętej przez Komisję Regulacyjną definicji innej wyznaniowej (...) osoby prawnej i związanej z tym argumentacji prawnej, celu regulacji w szczególności w kontekście społeczno- gospodarczego przeznaczenia prawa przysługującego Pozwanemu i zasad współżycia społecznego, spełnienia przesłanek restytucji podmiotowi uprawnionemu mienia przejętego przez Skarb Państwa oraz zgodności ugody z zasadami sprawiedliwości społecznej i słuszności.

Ponadto na podstawie art. 368 §1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. i 232 k.p.c. wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu prawa wyznaniowego w postaci Katedry (...) Uniwersytetu (...)(którego pracownicy naukowi od lat wypowiadają się w temacie wyznaniowych osób prawnych jako uznani eksperci) celem dokonania ustaleń w zakresie określenia desygnatu pojęcia innej wyznaniowej (...) osoby prawnej, w rozumieniu art. 30 ust. 1 Ustawy, poprzez udzielenie odpowiedzi na pytanie: „Czy (...) stowarzyszenia działające w dniu 1 września 1939 roku, których przedmiotem działalności był kult religijny lub działalność oświatowo- wychowawcza lub charytatywno-opiekuńcza, mogą być uznane za inne wyznaniowe (...) osoby prawne w rozumieniu art. 30 ust. 1 ustawy z 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych (...) w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.2014.1798), jeśli były zarejestrowane jako stowarzyszenia w oparciu o przepisy rozporządzenia Prezydenta RP z 27 października 1932 r. w przedmiocie prawa o stowarzyszeniach (Dz.U. R.P. 1932/94/808)?”, który to wniosek wydaje się w pełni zasadny z uwagi na nierozpoznanie przez Sąd Okręgowy tego zagadnienia, a przede wszystkim ze względu na wątpliwości w wykładni prawa, która nie jest w stanie zmierzyć się z zadami logiki i złożoności, skomplikowania materii dotyczącej specyfiki wyznaniowej związanej z działaniem struktur organizacji religijnych (społeczności (...)) w okresie sprzed 80 lat.

Powód wniósł o:

1. oddalenie apelacji w całości z uwagi na jej bezzasadność;

2. zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania przed sądem II instancji, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Prokurator Prokuratury (...) wniósł o oddalenie apelacji.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że Sąd Apelacyjny podziela ustalenia faktyczne Sądu I instancji oraz poczynione na ich podstawie rozważania prawne, uznając je za własne, co czyni zbędnym ich ponowne przytaczanie.

W istocie zarzuty apelacji są powtórzeniem stanowiska i argumentacji na jego poparcie, do którego Sąd I instancji odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Tym samym, skoro Sąd II instancji podziela stanowisko Sądu I instancji, to choćby z tego powodu brak jest podstaw do uwzględnienia tej apelacji w oparciu o argumentację przedstawiona w toku postępowania przed Sądem I instancji.

W tym kontekście brak jest także podstaw do zakwestionowania argumentacji przedstawionej w odpowiedzi na apelację.

Należy jedynie dodać, że Sąd II instancji na mocy art. 235 ^{( 2)} § 1 pkt. 2 k.p.c. postanowił pominąć zgłoszone przez stronę pozwaną wnioski dowodowe na etapie postępowania apelacyjnego, odnośnie wniosku o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, natomiast w zakresie dowodu z opinii „biegłego” z zakresu prawa wyznaniowego Katedry (...) Uniwersytetu (...)w istocie z opinii w zakresie wykładni prawa, to w tym zakresie jest to zadanie Sądu a nie biegłego.

W tym kontekście należy podkreślić, że Sąd I instancji stanowisko swe oparł na poglądzie prawnym wyrażonym przez Sąd Najwyższy w przytoczonych orzeczeniach, który to pogląd podziela także Sąd Apelacyjny w niniejszym składzie.

Bezzasadność zarzutów apelacji podniesionych przeciwko argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu zaskrzonego wyroku, nie oznacza natomiast, że apelacja ta nie może doprowadzić do zmiany zaskrzonego wyroku, lecz na innej podstawie.

W tym zakresie w uzasadnieniu apelacji, podniesiono zarzut nabycia własności przedmiotowej nieruchomości w drodze zasiedzenia. Wskazano, że pozwany przez okres 24 lat pozostaje jako właściciel w samoistnym posiadaniu przedmiotowej nieruchomości, w dobrej wierze, na podstawie ważnej i skutecznej ugody. Na rozprawie w dni 16.01.2025 r. pozwany podniósł, że władała przedmiotową nieruchomością od początku 1999 roku, między innymi wpis prawa własności do księgi wieczystej miało miejsce 5 lutego 1999 r., a pozew w niniejszej sprawie został złożony w dniu 30 kwietnia 2020 r. Ponadto wskazał, że pozwany wszedł w posiadanie przedmiotowej nieruchomości od posiadaczy zależnych po objęciu nieruchomości (najpóźniej 5 luty 1999 r., z chwilą wpisu do ksiąg wieczystych). Pozwany miał prawo być przekonany o tym, że włada jak właściciel.

Prokurator Prokuratury (...) w K. pismem z dnia 17.02.2025 r., w związku z zobowiązaniem Sądu do zajęcia stanowiska odnośnie przedstawionego na rozprawie w dniu 16 stycznia 2025 r. przez stronę pozwaną Gminę (...) w K. zarzutu zasiedzenia (najpóźniej z dniem 5 lutego 2019 r.) nieruchomości ujawnionej w księże wieczystej (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy (...), będącej działką nr (...) obręb (...) K. oznaczonej jako ul. (...) - którego argumentacja została przekazana pismem z dnia 4 lutego 2025 r. (data doręczenia 6 lutego 2025 r.) - na zasadzie art. 381 k.p.c.

wniósł o

- przeprowadzenie dowodu z akt sprawy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. (...), w tym obecnie dołączonych do niniejszego pisma dokumentów w postaci; skargi Prokuratora Rejonowego (...) sporządzonej w sprawie sygn. (...)oraz postanowienia WSA z dnia 5 stycznia 2018 r. sygn. (...) -

- na okoliczność zaistnienia przesłanek przerwy biegu terminu zasiedzenia, a w konsekwencji

- o oddalenie apelacji od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie I Wydział Cywilny z dnia 17 maja 2022 r sygn. akt I C 669/21

albowiem, w ocenie Prokuratora, w 2017 r., doszło do skutecznej przerwy biegu terminu zasiedzenia, a podjęty na nowo jego bieg - nie upłynął na datę 30 kwietnia 2020 r. tj. datę widniejącą na prezentacie pozwu Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta K. tj. wszczęcia, będącego przedmiotem obecnego rozpoznania postępowania o uzgodnienie, prowadzonego w trybie art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r o księgach wieczystych i hipotece).

Przedmiotowa - zawisła pod sygn. I C 669/21 akcja nie była bowiem pierwszą, podjętą w celu zakwestionowania praw własności pozwanego, wprost zmierzającą do przywrócenia prawa własności spornej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.

W dniu 27 października 2017 r. Prokurator Rejonowy (...) w K. z sygn. (...), zakwestionował skargą, skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. ugodę z dnia 23 listopada 1998 r. sygn. akt (...) zawartą przed Komisją Regulacyjną do Spraw Gmin (...) (dalej „(...)”) pomiędzy Gminą (...)w K., a Wojewodą (...) i Kierownikiem Urzędu Rejonowego w K., podnosząc nią błędną wykładnię art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 1997r. o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych (...) w Rzeczpospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. z 2014r poz 1798 z późń. zm.) polegającą na przyjęciu, że ujawniony w księdze wieczystej, na dzień 1 września 1939r. właściciel nieruchomości, położonej w K. przy ul. (...) (określony danymi księgi wieczystej (...)) to jest Stowarzyszenie (...) w Polsce „(...)” stanowiło „ inną (...) wyznaniową osobą prawną” działającą na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, a tym samym nie było podstaw do przeniesienia przez Komisję Regulacyjną własności tej nieruchomości na rzecz (...) (obecnej pozwanej). Sprawa ta zawisła pod sygn. (...) wW. i chociaż - postanowieniem z dnia 5 stycznia 2018r., została odrzucona wobec - powtarzając za uzasadnieniem Sądu „braku elementu charakterystycznego dla zawiązania stosunku administracyjnego przejawiającego się we władczym i jednostronnym ukształtowaniu przez organ administracji publicznej (tu Komisję) na gruncie norm prawa materialnego indywidualnej sytuacji prawnej innych podmiotów. Istotną wszak cechą takiej ugody (podobnie jak ugody zawartej przed sądem) jest to, że to strony ją zawierające, a nie podmiot przed którym to następuje, w drodze wzajemnych ustępstw, kształtują swoją sytuację prawną. ” - czyli braku, podlegającej zaskarżeniu - decyzji administracyjnej, to nie mniej obecni pozwani byli wskazaną stroną, niniejszego postępowania.

W piśmie tym wskazano, że koniecznym warunkiem, skutecznego przerwania biegu terminu zasiedzenia jest, aby postępowanie będące akcją zaczepną - zmierzającą do odzyskania własności - toczyło się z udziałem właściciela nieruchomości oraz jej aktualnego (przy przyjęciu zaprezentowanej pozwem interpretacji art. 30 § 1 ustawy) posiadacza - co w niniejszym wypadku zostało zrealizowane.

Zgodnie z dyspozycją art. 175 k.c. - przepisy o biegu przedawnienia roszczeń tj. art. 121-124 k.c. mają odpowiednie zastosowanie do biegu zasiedzenia. W oparciu o przywołane regulacje, może on wiec ulec zawieszeniu (art. 121 k.c.), przerwaniu (art. 123 k.c.), a jego zakończenie wstrzymaniu (art. 122 k.c.).

Przyczyną istotnego dla niniejszej sprawy, przerwania biegu zasiedzenia jest m.in. każda czynność podjęta przed sądem, zmierzająca bezpośrednio do dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia prawa własności.

W orzecznictwie nie budzi wątpliwości możliwość przerwy (art. 123 k.c.) biegu zasiedzenia poprzez zainicjowanie innego, niż cywilne postępowania - w tym poprzez zainicjowanie postępowania administracyjnego/sądowoadministracyjnego. Kwestia, iż Sąd ostatecznie - skargę odrzucił; przyznając ugodzie nawet zawartej przed Komisją (...) - charakter cywilny - nie neguje jednak celu w jakim działania te zostały podjęte.

Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, czynnością, która zawsze przerywa bieg zasiedzenia, jest bowiem działanie skierowane przeciwko posiadaczowi, stanowiące akcję zaczepna zmierzającą bezpośrednio do pozbawienia go posiadania.

Skarga prokuratora, której treść kwestionowała możliwość zawartej pomiędzy stronami ugody - przenoszącej własność spornej nieruchomości (bez względu na ostateczny charakter rozstrzygnięcia) bez wątpienia stanowiła dążenie, zmierzające do przywrócenia stanu sprzed zawartej ugody tj. prawa własności tej nieruchomości - na rzecz Skarbu Państwa.

Zgodnie z art. 123 § 1 pkt. „ bieg przedawnienia przerywa się „..przez każdą czynność przed sądem lub innym organem. (.) podjętą w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia.

Powód poparł stanowisko Prokuratora.

Natomiast pozwany wniósł o oddalenie powództwa.

Dokonując oceny zasadności podniesionego przez pozwanego zarzutu zasiedzenia należy wskazać, że w ocenie Sadu Apelacyjnego trudno zakwestionować argumentację pozwanego przedstawiona w piśmie z dnia 24.01.2025 r. w zakresie, w jakim zostanie przytoczona poniżej.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że do pozwu o uzgodnienie który zainicjował niniejsze postępowanie załączono ugodę w myśl której przeniesiono na własność Gminy (...)w K. nieodpłatnie zabudowaną nieruchomość położoną w K.. W § 2 postanowiono, że Kierownik Urzędu Rejonowego w K. wyda (...) w K. nieruchomość opisaną w § 1 w terminie 14 dni od daty doręczenia mu odpisu ugody opatrzonego klauzulą wykonalności. Z widniejącej na ugodzie pieczęci wynika, że z dnia 15 stycznia 1999 roku stwierdzono, że ugoda jest prawomocna, podlega wykonaniu i stanowi podstawę wpisu w księdze wieczystej i w ewidencji gruntów.

Jak wynika z pozwu (str. pozwu) „W dniu 15 stycznia 1999 r. ugoda zyskała prawomocność i została wykonana." Wykonanie ugody tj. przeniesienie własności nieruchomości oraz przekazanie jej posiadania nie było w niniejszym postępowaniu przez strony kwestionowane. Nie podlega żadnej wątpliwości, że z chwilą uprawomocnienia się ugody powódka przestała uważać się za właściciela przedmiotowej nieruchomości. Jednocześnie pozwana od tej chwili czuła się właścicielem.

Kolejno w pozwie powołana została elektroniczna księga wieczysta prowadzona przez Sąd Rejonowy (...)w K. IV Wydział Ksiąg Wieczystych o numerze (...). Z księgi tej wynika, że pozwana złożyła wniosek o wpis prawa własności w księdze wieczystej z dniem 5 lutego 1999 roku i jest to z pewnością dzień który można oznaczyć jako najpóźniejszą datę w której pozwana zamanifestowała chęć władania nieruchomością jak właściciel.

W załączonej do pisma z 17 września 2020 roku ugodzie strony wprost ustaliły, że po przeniesieniu prawa własności Gmina (...) w K. odda najemcom - Zakładowi (...) oraz Spółce (...) działającej jako „Przedsiębiorstwo (...) na podstawie umów najmu dotychczas zajmowane lokale. Oznacza to, że strony od początku założyły, że Gmina (...) w K. obejmie nieruchomość w posiadanie przez posiadaczy zależnych.

Pozew w niniejszej sprawie nadany został 30 kwietnia 2020 roku (Uwaga SA: w dniu 23.04.2020 r., co wynika z daty nadania przesyłki w Urzędzie Pocztowym nadawczym ), a zatem w ocenie pozwanej ponad rok po upływie okresu zasiedzenia.

W tym miejscu należy przeprowadzić ocenę prawną opisanego wyżej stanu faktycznego. Zgodnie z art. 172 k.p.c. posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny. Posiadaczem samoistnym jest podmiot władający nieruchomością jak właściciel. Jak wskazuje się w doktrynie, o samoistnym charakterze posiadania świadczy zewnętrzne zachowanie posiadacza, za pomocą którego posiadacz manifestuje swoją wolę wykonywania pełnego władztwa nad rzeczą dla siebie. Jak wprost wskazuje art. 337 k.c. posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne.

Z całą pewnością Gmina (...)w K. uważała się za właściciela nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania. Fakt ten wprost wynikał z zawarcia i treści kwestionowanej ugody, co do której ważności pozwana nigdy nie miała wątpliwości. Manifestując swoje poczucie własności co do przedmiotowej nieruchomości,

(...) w K. złożyła wniosek o ujawnienie jej w księdze wieczystej, a dokonany przez Sąd wpis dodatkowo utwierdził Gminę w przekonaniu, że jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości. W ramach uprawnień właścicielskich Gmina zadeklarowała się zawrzeć umowy najmu.

Na dobrą wiarę pozwanej wpływ miał również przekonanie płynące z art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece zgodnie z którym księgi wieczyste dają rękojmię prawdziwości wpisów. Obok treści Ugody stron określenie w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości przy ul. (...) w K. jako właściciela nieruchomości ma więc istotny wpływ dla uznania Gminy (...)w K. za posiadacza nieruchomości w dobrej wierze.

Okres posiadania

Posiadanie nieruchomości w dobrej wierze prowadzi do nabycia własności, jeżeli posiadanie trwa nieprzerwanie dwadzieścia lat, a posiadacz jest w dobrej wierze.

Gmina (...)w K. posiadała nieruchomość prawdopodobnie co najmniej od końca stycznia 1999 roku, jednak z ostrożności przyjąć można dzień 5 lutego 1999 roku, kiedy pozwana złożyła wniosek o wpis do ksiąg wieczystych. Warto podkreślić, że nieruchomość nie miała być objęta przez pozwaną fizycznie, bowiem przejęła ona najemców (posiadaczy zależnych powódki) którzy przebywali wówczas w nieruchomości.

Kwestia posiadania nieruchomości przez pozwaną i wykonania ugody w ogóle nie była w niniejszym postępowaniu kwestionowana, a powódka przyznała, że ugoda została wykonana.

Dobra wiara

Zgodnie z .art. 7 k.c. jeżeli ustawa uzależnia skutki prawne od dobrej lub złej wiary domniemywa się istnienie dobrej wiary. Przyjęta w doktrynie i orzecznictwie definicja stanowi, że dobra wiara to usprawiedliwiona nieznajomość prawdziwego stanu rzeczy, zwykle polegającego na istnieniu jakiegoś stosunku czy prawa. Na to pojęcie składają się więc trzy elementy: przeświadczenie o istnieniu stosunku prawnego, błędność tego przeświadczenia oraz możliwość usprawiedliwienia go w danych okolicznościach.

Mając na uwadze powyższe rozważyć należy możliwość podniesienia zarzutu zasiedzenia w niniejszym postępowaniu. Problem ten był omawiany w Uchwale Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2016 roku (III CZP 101/15), gdzie Sąd Najwyższy wyjaśnił „Typowym przykładem zarzutu niweczącego, podnoszonego w sprawach o ochronę własności (np. o wydanie rzeczy), jest zarzut pozwanego, że zasiedział prawo własności spornej nieruchomości, a więc nie przysługuje ono powodowi i nie może być podstawą roszczenia windykacyjnego lub negatoryjnego. Rozpoznanie tego zarzutu - i jego ewentualne uwzględnienie- polega na ustaleniu przez sąd, że doszło do zasiedzenia; ustalenie to następuje wyłącznie w uzasadnieniu orzeczenia- nie w sentencji- i wywołuje skutek wyłącznie między stronami sporu, doprowadzając do oddalenia powództwa".

Orzekając w postępowaniu procesowym w trybie art. 10 ust. 1, sąd przede wszystkim wydaje rozstrzygnięcie - w postaci wyroku - dotyczące istnienia bądź nieistnienia niezgodności pomiędzy stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym. Wyrok sądu ma charakter deklaratoryjny. Nie kształtuje stanu prawnego nieruchomości, lecz ustala jej stan rzeczywisty.

Dodatkowo należy wskazać, że nawet gdyby ugoda istotnie była nieważna, czemu pozwana stanowczo zaprzecza, to i tak zgodnie z art. 316 § 1 k.p.c. sąd ustala stan księgi wieczystej i stan prawny nieruchomości na moment zamknięcia rozprawy. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 30 kwietnia 2021 roku wydanym ws. II CSKP 37/21 „W sprawie o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, którego podstawę stanowi art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, zasada aktualności ma charakter bezwzględny, stąd żądanie pozwu powinno dotyczyć stanu prawnego istniejącego w dacie orzekania przez sąd, a nie takiego który istniał (miał istnieć) kiedykolwiek w przeszłości, ale uległ zmianie. Powództwo dotyczące uzgodnienia treści księgi wieczystej według nieaktualnego stanu prawnego podlega oddaleniu wprost jako nieuzasadnione".

Wobec podniesionych zarzutów, w tym zarzutu zasiedzenia, pozew wszczynający niniejsze postępowanie powinien zostać oddalony.

Odnosząc się do dobrej wiary pozwanego w chwili objęcia w posiadanie przedmiotowej nieruchomości, wskazać należy, że w ocenie Sądu Apelacyjnego trudno tą dobra wiarę zakwestionować, zważywszy na tryb, w jakim doszło do objęcia w posiadanie przedmiotowej nieruchomości, na podstawie ustawy, przekazania przez przedstawiciela poprzednio wpisanego w Księgę Wieczysta właściciela - Skarb Państwa, konsekwencją czego było wpisanie pozwanego do Księgi Wieczystej jako właściciela i posiadanie przez okres ponad 20 lat.

Tak więc kwestionowanie dobrej wiary pozwanego jest w ocenie Sądu Apelacyjnego bezzasadne.

Odnosząc się do podniesionego przez Prokuratora zarzutu przerwy biegu zasiedzenia, wskazać należy, że z dopuszczonego na wniosek Prokuratora dowodu z postanowienia (...) Sądu Administracyjnego w W. z dnia 5 stycznia 2018 r., sygn.. akt (...) wynika, że po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Prokuratora (...) (...)w K. na ugodę z dnia 23 listopada 1998 r. sygn. akt (...) zwartą przed Komisja(...)w przedmiocie przeniesienia własności nieruchomości Sąd ten postanowił: odrzucić skargę. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że:

„Z tego względu skarga do sądu administracyjnego, której przedmiotem jest ugoda zawarta przed zespołem orzekającym Komisji (...) (art. 33 ust. 2 zd. pierwsze u.p.g.ż), jest z przyczyn przedmiotowych niedopuszczalna. Sąd administracyjny bowiem, stosownie do art. 3 § 1 ustawy/ z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 poz. 1369), kontroluje działalność organów administracji publicznej, a zatem wyłącznie tę sferę działania organów państwa (a w razie decentralizacji administracji publicznej - innych podmiotów), którym państwo powierzyło wykonywanie administracji publicznej.

Ewentualne podważenie legalności, czy też skuteczności tak zawartej ugody, może odbywać się więc jedynie w sytuacji powołania się przez stronę tej umowy na przepisy o wadach czynności prawnych (art. 82-88 k.c.), względnie okoliczności opisane w art. 58 k.c. Rozstrzygnięcie wynikłych na tym tle sporów należy zaś do sądów powszechnych.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.”

Tak więc odrzucenia skargi nie wywołało żadnych skutków prawnych, a organ, który zainicjował to postepowanie – Prokurator, został pouczony o właściwym trybie, w jakim może on zakwestionować ważność ugody, na podrywie której pozwany objął w posiadanie przedmiotowej nieruchomości. Nic więc nie stało na przeszkodzie, by we właściwym trybie zainicjować stosowne czynności procesowe, co mogłoby stanowić podstawę do uznania, że doszło do przerwy biegi zasiedzenia.

Na marginesie należy jedynie dodać, że okoliczności te mogę też stanowić podstawę do braku uwzględnienia przez powoda ewentualnego zarzutu naruszenia art. 5 k.c., w zakresie podniesionego przez pozwanego zarzutu zasiedzenia.

Zasadnie też pozwany wskazał, że kwestię możliwości podniesienia zarzutu zasiedzenia w postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym kompleksowo wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 czerwca 2019 r. (I CSK 440/18): Skoro ustawodawca przyjąć że żądanie uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym podlega rozpoznaniu w postępowaniu procesowym i nie przewidział możliwości odstąpienia przy jego rozpoznaniu od wynikającej z art. 316 § 1 k.p.c. zasady aktualności, to obowiązkiem sądu w postępowaniu zmierzającym do oceny takiego roszczenia jest rozważenie wszystkich zarzutów, które mają znaczenie dla odpowiedzi na pytanie, czy stan prawny nieruchomości, który zgodnie z żądaniem pozwu ma podlegać ujawnieniu w księdze wieczystej jest aktualny w dacie zamknięcia rozprawy. Jeśli na stan prawny nieruchomości wpływa nabycie prawa do niej przez zasiedzenie, na które powołuje się przeciwnik powoda żądającego uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, to tego rodzaju zarzut, jako niweczący zasadność żądania, musi być zbadany w postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, gdyż jego zasadne podniesienie czyni żądanie powoda niemożliwym do uwzględnienia. Prawomocny wyrok uwzględniający powództwo oparte na art. 10 u.k. w.h. jest podstawą do wnioskowania, że stan prawny nieruchomości w dacie jego uprawomocnienia się jest taki, jak stwierdzony jego sentencją.

Jakkolwiek zarzut zasiedzenia okazał się zasadny, to pomimo zasadności żądania pozwu w zakresie stwierdzenia nieważności przedmiotowej ugody, to brak było możliwości korekty podstawy wpisu nabycia własności przedmiotowej nieruchomości przez pozwanego.

Dlatego też należało jedynie oddalić powództwo o uzgodnieni treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym o wykreślenie pozwanego jako właściciela, z uwagi na skuteczny zarzutu nabycia własności przez zasiedzenie.

Dlatego też Sąd Apelacyjny, uznając apelację w tym zakresie za zasadną, orzekł jak pkt 1 sentencji na mocy art. 386 § 1 k.p.c.

Natomiast kwestia korekty podstawy wpisu nabycia własności może nastąpić w drodze postępowania nieprocesowego w wyniku postępowania o zasiedzenie.

Odnośnie kosztów postępowania przed Sądem I instancji brak było podstaw do zasądzenia od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów na podstawie art. 98 § 1 k.p.c.

Wskazać bowiem należy, ze co do zasady powództwo było zasadne, a o jego oddaleniu zadecydował zarzut zasiedzenia podniesiony przez pozwanego dopiero przed Sądem II instancji.

Dlatego w tym zakresie orzeczono jak w pkt 1 sentencji na mocy art. 102 k.p.c.

Natomiast o kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono jak w pkt 2 sentencji co do zasady na mocy art. 98 § 1 k.p.c., a co do wysokości zgodnie z stawkami określonym w § 5 pkt 8 oraz § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 05.11.2015 r. poz. 1804; zm. Dz.U. z 12.10.2016 r. poz. 1667), tj. w kwocie 9.375 zł + opłata od apelacji 2.000 zł, tj. łącznie w kwocie 11.375 zł