Portal Orzeczeń Sądu Apelacyjnego w Krakowie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 maja 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: SSA Sławomir Jamróg

Protokolant: Madelaine Touahri

po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2025 r. w Krakowie na rozprawie

sprawy z powództwa M. G.

przeciwko Bank (...) Spółce Akcyjnej. w W.

o zapłatę i ustalenie

na skutek apelacji strony pozwanej

od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie

z dnia 29 czerwca 2022 r. sygn. akt I C 268/21

1. zmienia zaskarżony wyrok w punkcie II. w ten sposób, że zasądza od strony pozwanej Bank (...) Spółki Akcyjnej. w W. na rzecz powoda M. G. kwotę 2.174,31 CHF ( dwa tysiące sto siedemdziesiąt cztery 31/100 franków szwajcarskich) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 5 czerwca 2024r. do dnia zapłaty, oddalając powództwo o zapłatę w części dalej idącej;

2. oddala apelację w pozostałej części;

3. zasądza od strony pozwanej na rzecz powoda, tytułem kosztów postępowania apelacyjnego, kwotę 8.100 zł (osiem tysięcy sto złotych) z odsetkami, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.

Sygnatura akt I ACa 1632/22

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2022 r. sygn. I C 268/21 Sąd Okręgowy w Krakowie, rozstrzygając żądanie główne zasądził od strony pozwanej Bank (...) spółki akcyjnej w W. na rzecz powoda M. G. kwotę 103.605 zł i kwotę 57.783, 04 CHF z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 29 lipca 2020 r. do dnia zapłaty (pkt II), ustalił, że : nie istnieje między stronami stosunek prawny kredytu wynikający z umowy kredytu nr (...) (...) z dnia 25 sierpnia 2008 r., (pkt III) i zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 11.817 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia prawomocności wyroku do dnia zapłaty (pkt IV).

Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowił następujący stan faktyczny:

M. G. złożył w dniu 17 lipca 2008 r. wniosek kredytowy na kwotę 469.743 zł. Jako walutę kredytu we wniosku wskazano CHF. Przed zawarciem umowy powodowi nie przedstawiono oferty kredytu zlotowego. Nie wyjaśniono mu wedle jakich zasad Bank dokonuje przeliczenia złotówek na franki i franków na złotówki, ani też czym jest spread. Nie wyjaśniono także zasad tworzenia bankowych tabel kursów. Powodowi, będącemu konsumentem powiedziono, że umowa jest typowa, więc nie zgłaszał żadnych propozycji zmian. Bank nie proponował zabezpieczenia przed ryzykiem kursowym.

W dniu 25 sierpnia 2008 r. strony zawarły umowę kredytu nr (...) (...) na kwotę 469.743 zł na okres 360 miesięcy, w tym okres karencji 12 licząc od dnia wypłaty kredytu lub jego pierwszej transzy. Kredyt był indeksowany do CHF, po przeliczeniu wypłaconej kwoty zgodnie z kursem kupna CHF według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku (...) w dniu uruchomienia kredytu lub transzy. Po uruchomieniu kredytu lub pierwszej transzy kredytu wypłaconego w transzach Bank miał wysłać do Kredytobiorcy pismo, informujące o wysokości pierwszej raty kredytu, kwocie kredytu w CHF oraz jego równowartość w PLN zgodnie z kursem kupna CHF według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku (...) w dniu uruchomienia kredytu/transzy, przy czym zmiany kursów walut w trakcie okresu kredytowania mają wpływ na wysokość kwoty zaciągniętego kredytu. Kredyt zaciągnięto w celu budowy domu metodą gospodarczą (123.000 zł) i zakupu domu w budowie (346.743 zł) (§ 2 umowy).

Przedmiotem kredytowania była nieruchomość położona w S., stanowiąca działkę nr (...). Natomiast przedmiotem zabezpieczenia, na którym miała być ustanowiona hipoteka na rzecz Banku jest wskazana powyżej nieruchomość. (§2 ust 4 i 5 umowy )

Wypłata kredytu miała nastąpić w transzach na rachunki bankowe kredytobiorcy i zbywcy nieruchomości (§ 3 ust.1 i 2 umowy).

Kredyt był oprocentowany według zmiennej stopy procentowej. Oprocentowanie kredytu wynosiło 3,8900% w stosunku rocznym, co stanowi sumę referencyjną LIBOR 3M (CHF) obowiązującej w dniu sporządzenia umowy oraz marży w wysokości 1.10 p.p. stałej w całym okresie kredytowania. Oprocentowanie podlegało zmianie w zależności od zmiany stopy referencyjnej LIBOR 3M (CHF). (§ 6 ust. 1, 3 i 5 Umowy)

Kredytobiorca zobowiązał się spłacić kwotę kredytu w CHF ustaloną zgodnie z § 2 w złotych polskich, z zastosowaniem kursu sprzedaży CHF obowiązującego w dniu płatności raty kredytu, zgodnie z (...) Banku (...) SA ( §7 ust. 1). Na podstawie aneksu z dnia 3 lutego 2014 r. powód zobowiązał się spłacić kwotę kredytu w walucie, do której kredyt był indeksowany.

Dalej strony postanowiły, że kredyt będzie spłacany w 360 ratach miesięcznych, w tym 12 rat obejmujących odsetki w okresie karencji spłaty kredytu oraz 348 ratach miesięcznych, które zawierają malejącą część odsetek oraz rosnącą część raty kapitałowej. Spłatę kredytu poprzedzać miało bezpośrednie potrącenie przez Bank należnych mu kwot z rachunku Kredytobiorcy w Banku nr (...) ……………. (§7 ust. 2 i 3 umowy).

Zabezpieczenie kredytu stanowiła m.in. hipoteka kaucyjna do kwoty 798.563,10 zł ustanowiona na rzecz Banku na nieruchomości w S. (§ 9 ust. 1 umowy).

Integralną część umowy stanowił Regulamin kredytowania osób fizycznych w ramach usług bankowości hipotecznej w Banku (...) S.A.

Stosownie do postanowień § 3 ust. 1 i 2 Regulaminu kredyt udzielany jest w złotówkach i może być indeksowany kursem waluty obcej. W § 5 ust. 15 regulaminu wskazano, że we wniosku o udzielenie kredytu wnioskodawca określa kwotę kredytu w PLN z zaznaczeniem waluty wnioskowanego kredytu. Kredyt jest kredytem indeksowanym do walut wymienialnych i jest udzielany w złotych polskich. Uruchomienie środków z kredytu następuje w PLN.

Stosownie do postanowień § 5 ust. 13 „w przypadku nie złożenia dyspozycji uruchomienia w terminie określonym w ust. 13 (prawdopodobnie 12), Bank zastrzega sobie prawo odmowy jej realizacji, a od nieuruchomionej kwoty pobiera jednorazową opłatę w wysokości określonej w obowiązującym na dzień zawarcia umowy kredytu cenniku. W przypadku kredytu w walucie obcej opłata ustalana jest od kwoty kredytu, przeliczonej według kursu sprzedaży dewiz na podstawie obowiązującej w Banku w dniu pobrania prowizji (...) Banku (...) S.A.”. Opłata doliczana jest do części uruchomionej kredytu.

Z kolei w § 7 ust. 4 Regulaminu ustalono, że w przypadku kredytu w walucie obcej prowizja od udzielenia kredytu ustalana jest od kwoty kredytu, przeliczonej na PLN według kursu kupna dewiz z dnia sporządzenia umowy kredytu, na podstawie Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku.

Zgodnie natomiast z postanowienia § 7 ust. 5 pkt 2 opłata dotycząca refinansowania kosztów ubezpieczenia niskiego wkładu własnego określona jest w cenniku obowiązującym w dniu zawarcia umowy kredytu. Podstawa wyliczenia opłaty określana jest dla kredytów w walucie obcej, w sposób następujący - dla celów wyliczenia składki przyjmowana jest kwota udzielonego kredytu wyrażona w PLN wyliczona według wartości kursów waluty obcej według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku:

a) w pierwszym dniu roboczym miesiąca, w którym sporządzona została umowa kredytu – w przypadku nowych kredytów,

b) w ostatnim dniu roboczym miesiąca ochrona ubezpieczeniowej – w przypadku przedłużenia ochrony na okres kolejnych 36 miesięcy.

Jeżeli w ciągu 36 miesięcy ochrony ubezpieczeniowej stosunek kwoty kredytu pozostającej do spłaty wartości nieruchomości nie stanie się równy bądź niższy niż 90% w przypadku kredytów udzielonych w PLN lub 80% w przypadku kredytów indeksowanych kursem waluty obcej, wówczas Bank pobiera opłatę za kolejne 36-o miesięczny okres (§ 7 ust. 7). Z kolei opłata dotycząca refinansowania kosztów ubezpieczenia kredytu do czasu ustanowienia hipoteki określona została w cenniku obowiązującym w dniu zawarcia umowy kredytu. W przypadku kredytu indeksowanego kursem waluty obcej dla celów wyliczenia opłaty przyjmowana jest kwota udzielonego kredytu wyrażona w PLN wyliczona według wartości kursów waluty obcej według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku:

a) w pierwszym dniu roboczym miesiąca, w którym zawarta została umowa kredytu – w przypadku nowych kredytów,

b) w ostatnim dniu roboczym miesiąca ochrony ubezpieczeniowej – w przypadku przedłużenia ochrony na okres kolejnych 12 miesięcy zgodnie z podanym wzorem (§ 7 ust. 9).

W przypadku kredytu w walucie obcej kwota raty spłaty obliczona jest według kursu sprzedaży dewiz, obowiązującego w Banku na podstawie obowiązującej Tabeli Kursów Walut Obcych z dnia spłaty (§ 8 ust. 3 Regulaminu).

W przypadku kredytu w walucie obcej Kredytobiorca może zastrzec w umowie kredytu, iż Bank będzie pobierał ratę spłaty z rachunku w walucie, do jakiej kredyt jest indeksowany, o ile ten rachunek jest dostępny w aktualnej ofercie Banku (§ 8 ust. 4 Regulaminu).

W przypadku kredytu indeksowanego kursem waluty obcej kwota wcześniejszej spłaty jest obliczana według kursu sprzedaży dewiz na podstawie obowiązującej w Banku (...) z dnia realizacji, wskazanego przez Kredytobiorcę w dyspozycji o dokonanie wcześniejszej spłaty, a prowizja za wcześniejszą spłatę ustalana jest od kwoty wcześniejszej spłaty, przeliczonej według kursu sprzedaży dewiz na podstawie obowiązującej w Banku (...) z dnia realizacji wcześniejszej spłaty (§ 10 ust. 4 i 5 Regulaminu).

Stosownie do § 11 ust. 4 przewalutowanie następuje według kursów, z zastrzeżeniem ust. 5:

1) kupna dewiz z dnia złożenia wniosku o przewalutowanie na podstawie obowiązującej w Banku (...) w przypadku zmiany waluty z PLN na walutę obcą;

2) sprzedaży dewiz z dnia złożenia wniosku o przewalutowanie na podstawie obowiązującej w Banku (...) w przypadku zmiany waluty z waluty obcej na PLN.

W przypadku kredytu indeksowanego kursem waluty obcej prowizja za przewalutowanie ustalana jest od kwoty sprzed przewalutowania, przeliczonej według kursu sprzedaży dewiz na podstawie obowiązującej w Banku (...) z dnia dokonania przewalutowania (§11 ust. 11).

Prowizja za podwyższenie kwoty kredytu ustalana jest od kwoty podwyższenia, przeliczonej według kursu sprzedaży dewiz na podstawie obowiązującej w Banku (...) z dnia sporządzenia aneksu (§12 ust. 3 Regulaminu).

Dla odnawiania zabezpieczeń kredytu stosuje się kurs sprzedaży dewiz obowiązujący w dniu odnawiania zabezpieczenia na podstawie obowiązującej w Banku (...) (§ 13 ust. 4).

Wraz z umową powód otrzymał do podpisu Informację dla wnioskodawców ubiegających się o produkty hipoteczne indeksowane kursem waluty obcej, oparte na zmiennej stopie procentowej, w której wskazywano między innymi na ryzyko zmian kursów walut, czy stóp procentowych.

Zaciągnięty kredyt został przez stronę pozwaną udzielony powodowi w złotych polskich i wypłacony w trzech transzach. W okresie od 3 lutego 2011 r. do 4 maja 2020 r. powód w wykonaniu umowy zapłacił na rzecz pozwanego banku kwoty 103.605,62 zł i 57.783,04 CHF.

W piśmie z dnia 29 czerwca 2020 r. pełnomocnik powoda złożył stronie pozwanej reklamację dotyczącą umowy z wezwaniem m.in. do zapłaty na rzecz powoda kwoty 374.537,11 zł. W odpowiedzi strona pozwana wskazała, że nie znajduje podstaw do rozwiązania reklamacji zgodnie z oczekiwaniami.

Przy tym stanie faktyczny Sąd pierwszej instancji uznał, że powództwo zasługuje na uwzględnienie. Powód posiada interes prawny i jakim mowa w art. 189 k.p.c. w ustaleniu nieważności umowy. Wyrok ustalający usunie trwale i ostatecznie stan niepewności prawnej istniejący pomiędzy stronami. Sporna umowa, która łączyła strony, była jeszcze w trakcie wykonywania, o istnieniu bądź nieistnieniu wszystkich przyszłych obowiązków umownych nie można było przesądzić tylko na drodze powództwa o zapłatę.

Sąd wskazał, że zawarte w łączącej strony umowie o kredytu postanowienia umowne dotyczące dokonywania przeliczenia kwoty udzielonego kredytu na walutę obcą (franka szwajcarskiego) należy zakwalifikować jako element klauzuli waloryzacyjnej w rozumieniu art. 358 ¹ § 2 k.c. Sporna umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej spełnia elementarne wymagania art. 69 ustawy – Prawo bankowe (w brzmieniu obowiązującym w dacie jej zawarcia). Nie uchyla to jednak możliwości oceny postanowień umowy w świetle treści art. 385 ¹ §1 -3 k.c. .

Sąd wskazał, że zgodnie z treścią umowy wysokość zobowiązania powoda (konsumenta) była przeliczana z zastosowaniem dwóch rodzajów kursu waluty indeksacyjnej – kredyt wg kursu kupna, zaś rata wg kursu sprzedaży. W obu przypadkach chodzić miało o kursy banku publikowane w Tabeli kursów kupna/sprzedaży (§ 2 ust.2 i § 7 ust. 1 umowy, § 8 ust. 3, § 9 ust. 4, § 10 ust. 4 i 5, § 11 ust. 5, § 12 ust. 3 i § 13 ust. 4 Regulaminu). Bank miał zatem jednostronną swobodę w zakresie ustalania kursu waluty indeksacyjnej. Umowa została zawarta na podstawie wzoru opracowanego i stosowanego przez bank. Powód mógł wybrać rodzaj kredytu, który najbardziej mu odpowiadał, uzgodnić kwotę kredytu w walucie polskiej, czy marżę i wysokość prowizji, natomiast nie miał możliwości uzgadniania z bankiem wszystkich pozostałych postanowień. Postanowienia umowy, podobnie jak postanowienia ogólnych warunków zawarte w Regulaminie nie były uzgodnione indywidualnie. Umowa, w zakresie dotyczącym kwestii ustalenia kursów waluty, ma podobne brzmienie co inne proponowane klientom przez banki umowy, w innych sprawach które zawisły przez tut. Sądem. Powszechna jest też wiedza o tym, że w tym zakresie klienci nie mogli negocjować warunków umowy.

Zakwestionowane postanowienia dotyczą głównego przedmiotu umowy nie są wystarczająco jednoznaczne a wynikające z nich prawa lub obowiązki stron zostały ukształtowane sprzecznie z dobrymi obyczajami i w sposób rażąco naruszający interesy powoda jako konsumenta. W umowie nie wskazano, w jaki konkretnie sposób tabela kursów kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych zaciągniętych w pozwanym banku jest ustalana. To zaś nie pozwala na jednoznaczne określenie postanowień i konsekwencji płynących dla kredytobiorcy. Przyznanie sobie przez bank jednostronnej kompetencji do swobodnego ustalania kursów przyjmowanych do wykonania umowy prowadzi do wniosku, że były one sprzeczne z dobrymi obyczajami i naruszały rażąco interesy powoda w rozumieniu art. 385 ¹ § 1 k.c. Sama konstrukcja klauzuli przeliczeniowej wynikająca z § 2 ust.2 i § 7 ust. 1 umowy oraz § 8 ust. 3, § 9 ust. 4, § 10 ust. 4 i 5, § 11 ust. 5, § 12 ust. 3 i § 13 ust. 4 Regulaminu, stanowiącego integralną cześć umowy, a więc zapisów dotyczących stosowania kursów waluty szwajcarskiej. prowadziła do obiektywnej możliwości rażącego naruszenia interesów konsumenta. Ta ocena dokonywana jest na datę zawarcia umowy, stąd bez znaczenia pozostaje sposób wykonania umowy przez strony. Bezzasadne było zatem prowadzenie postępowania dowodowego w kierunku wykazania, jak umowa była wykonywana, czy też w jaki sposób bank ustalał swoje kursy i czy miały one charakter rynkowy, względnie ustalanie, jaki byłby kurs rynkowy, w jaki sposób bank pozyskiwał środki na udzielenie kredytu, w jaki sposób je księgował i jak funkcjonował oraz funkcjonuje na rynku, a nadto jaka byłaby sytuacja, gdyby powód zaciągnął inny rodzaj kredytu.

Zdaniem Sądu Okręgowego wyeliminowanie niedozwolonych postanowień i związanie stron umową w pozostałym zakresie, czyli przy zachowaniu postanowień dotyczących indeksacji kredytu oznaczałoby, że kwota kredytu wypłaconego powodowi powinna zostać przeliczona na walutę CHF, a powód w terminach płatności kolejnych rat powinien je spłacać w walucie polskiej, przy czym żadne postanowienie nie precyzowałoby kursu, według którego miałyby nastąpić takie rozliczenia. Nie ma możliwości zastosowania w miejsce wyeliminowanych postanowień żadnego innego kursu waluty. Nie ma możliwości zastosowania norm o charakterze ogólnym lub utrwalonych zwyczajów ani też zastąpienia woli stron w drodze wykładni np. przez odniesienie się do tej waluty według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski lub innych kursów wskazywanych przez strony w umowie. Nie ma zwłaszcza możliwości sięgnięcia po przepis art. 358 § 2 k.c., albowiem świadczenie obu stron było wyrażone w walucie polskiej (wypłata kredytu i jego spłata następowały bowiem w PLN, a CHF był tylko walutą indeksacyjną). Po drugie, wspomniany przepis nie obowiązywał w dacie zawarcia umowy (wszedł w życie 24 stycznia 2009 r.), zaś uznanie pewnych postanowień umownych za niedozwolone skutkuje ich wyeliminowaniem z umowy już od daty jej zawarcia, co czyni niemożliwym zastosowanie przepisu, który wówczas nie obowiązywał. Zbędne więc było prowadzenie postępowania dowodowego w kierunku ustalenia, jaka byłaby wysokość zobowiązań z umowy przy przyjęciu innych wskaźników waloryzacji .

Odnosząc się do skutków uznania powyżej wskazanych klauzul za abuzywne, Sąd Okręgowy stwierdził, że z art. 385 ¹ § 2. k.c., wynika, że jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. W tym jednak przypadku po wyeliminowaniu z umowy postanowień dotyczące przeliczenia kursów waluty kredyt powinien być waloryzowany walutą obcą, jednak brak byłoby uzgodnionego kursu przeliczeniowego, według którego będzie ustalana wysokość zobowiązania powoda. Doszłoby do sytuacji, w której wypłacana kwota w złotych z uwagi na brak przelicznika nie będzie mogła być skorelowana z kwotą kredytu wskazanego w umowie oraz brak będzie korelacji pomiędzy kwotą zobowiązania wyrażaną w CHF, a spłatami dokonywanymi w PLN. W takim przypadku umowa byłaby niewykonalna albowiem mechanizm waloryzacji nie będzie mógł być zastosowanym, a tym samym nie zostanie określona wysokość świadczenia. Treść umowy nie dawała przy tym podstaw do jej wykonania poprzez wypłatę i spłatę w CHF.

Ponadto samo zobowiązanie i wszelkie koszty umowy, wynagrodzenie banku, w tym odsetki odnoszą się do kwoty zobowiązania w CHF powiązanego z oprocentowaniem według LIBOR strony nigdy nie zawarłyby umowy złotówkowej przy odsetkach LIBOR. Sąd Okręgowy uznał więc, że dokonanie eliminacji klauzuli waloryzacyjnej, prowadziłoby do wyeliminowania postanowień głównych umowy, a w konsekwencji do zmiany charakteru prawnego stosunku obligacyjnego i naruszenia art. 353 ^{( 1 )}k.c. wyrażającego zasadę swobody umów. Byłoby to sprzeczne z istotą, naturą stosunku zobowiązaniowego, który strony chciały wykreować.

Odnośnie kwestii informacji o ryzyku kursowym, Sąd Okręgowy uznał, że oczywistym jest, że kredytobiorca miał świadomość tego, że kursy się zmieniają i po przeczytaniu umowy przeciętny konsument musiał mieć świadomość, że kursy waluty, które będą brane do przeliczeń – będą miały wpływ na wysokość zobowiązania. Bank jednak był postrzegany przez konsumenta jako instytucja oferująca bezpieczne produkty finansowe, które nie wiążą się ponadprzeciętnym ryzykiem. Przekazywane zaś przez bank informacje dotyczące szeroko pojmowanego ryzyka walutowego – były sformułowane niejednoznacznie, zbyt ogólnie. Gdyby bank potraktował konsumenta w sposób sprawiedliwy i słuszny, umożliwił negocjacje wyżej wymienionych postanowień (oczywiście po przekazaniu pełnej informacji co do ryzyka kursowego skutkującego taką jak obecnie sytuacją), to nie mógłby racjonalnie oczekiwać, iż konsument powyższy warunek przyjąłby w drodze negocjacji.

Skutkiem nieważności umowy jest konieczność zwrotu spełnionych przez strony świadczeń zgodnie z art. 410 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c. Roszczenie powoda w przedmiocie zasądzenia kwot 103.605,62 zł i 57.783,04 CHF należało więc według Sadu pierwszej instancji uwzględnić.

Żądane kwoty zostały zasądzone z odsetkami zgodnie z żądaniem pozwu wobec wezwanie strony pozwanej do zapłaty przed wszczęciem postępowania.

Jako niezasadny uznano zarzut przedawnienia.

Jako podstawę rozstrzygnięcia o kosztach procesu stanowił 98 k.p.c.

Apelację od tego wyroku wniosła strona pozwana zaskarżając orzeczenie w zakresie punktu II i III, zarzucając:

1. naruszenie przepisów postepowania mające istotny wpływ na wynik sprawy a to:

a) art. 235 ²§1 pkt 2 i 5 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. w zw. z art. 278§1k.p.c., poprzez pominięcie wniosku Pozwanego o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na tezy wskazane w pkt 6 petitum odpowiedzi na pozew pomimo że dowód ten pozwoliłby wykazać, że bank stosował kurs rynkowy, umowa miała charakter walutowy a ponadto dowód pozwoliłby na wykazanie zadłużenia powoda przy zastosowaniu kursu średniego BNP ,

c) art. 299 k.p.c. w zw. z art. 233§1 k.p.c. poprzez uznanie wiarygodności zeznań powoda w sytuacji gdy był to dowód sprzeczny z dowodami z dokumentów dołączonych do odpowiedzi na pozew,

b) art. 233 § 1 k.p.c. poprzez sprzeczność ustaleń z treścią materiału dowodowego w tym z treścią wniosku kredytowego, umową kredytu, informacji dla wnioskodawców ubiegających się o produkty hipoteczne indeksowane kursem waluty obcej opartej na zmiennej stopie procentowej, Parametrów wyjściowych symulacji, Regulaminy w wersji (...), Regulaminu w wersji (...), Zanonimizowanych umów kredytowych, pisemnych zeznań J. W. i J. C. i w konsekwencji wadliwe uznanie, że:

- postanowienia umowy kredytu nie były negocjowane, podczas gdy umowy były negocjowane i powód miał decydujący wpływ na treść umowy

- zawarcie umowy z wykorzystaniem wzorca wyklucza możliwość indywidualnego wpływania na treść zapisów umowy i że powszechna jest wiedza , ze klienci nie mogli negocjować umów, podczas gdy wszechstronna ocena materiału dowodowego w tym zanonimizowanych umów wskazuje na możliwość negocjacji,

- strona pozwana przyznała sobie prawo jednostronnego, nieskrepowanego kształtowani kursu, podczas gdy kurs był kształtowany w oparciu o wskaźniki rynkowe,

- w umowie nie przewidziano wyraźnych jednoznacznych zasad ustalania kursów, podczas gdy w umowie i regulaminie klarownie opisano sposób ustalania kursu,

- pozwany nie wywiązał się z obowiązku informacyjnego , podczas gdy w dokumentach przedłożonych przez stronę pozwana znalazła się informacja o ryzyku zmian kursowych,

c) art. 233§1 k.p.c. poprzez wadliwą ocenę zeznań J. C. i J. W. , podczas gdy świadkowie ci zeznawali na okoliczność istniejącej w banku procedury , walutowego charakteru umowy , sposobu finansowania akcji kredytowej i skorelowanego z nim obowiązku zabezpieczenia pozycji walutowej w związku z udzieleniem kredytu.,

d) art. 233§1 k.p.c. pominiecie, że bank umożliwiał spłatę kredytu indeksowanego w walucie CHF,

2. naruszenie prawa materialnego a to:

a) art. 189 k.p.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że powód posiadał interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego,

b) art. 385 ¹§ 1k.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że zakwestionowane postanowienia są niedozwolone z uwagi na możliwość jednostronnego kształtowania kursu, podczas gdy powód podpisując umowę godził się na mechanizm indeksacji zawarty w umowie , ponadto kursy miały charakter rynkowy, gdyż bank działał na rynku regulowanym \nadzorowanym przez KNF,

c) art. 385 ¹§ 1k.c.i art. 385 ²k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie abuzywności postanowień opisujących mechanizm indeksacji , podczas gdy zgodnie z §2 ust. 2 umowy oraz § 7ust. 1 umowy i Regulamin oceniane w kontekście sytuacyjnym nie dają do tego podstaw,

d) art. 385 ¹§ 1k.c. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie , że postanowienia umowy przewidujące przeliczenie według kursów ustalonych w tabel, dotyczą głównych świadczeń stron, nie były przedmiotem indywidualnych uzgodnień , kształtują prawa i obowiązku powoda w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami ,rażąco naruszając jego interesy, dając możliwość dowolnego kształtowania wysokości kursu CHF a w konsekwencji wysokości kredytu, podczas gdy za główny przedmiot umowy należy uznać sama indeksację ( klauzulę ryzyka walutowego), powód sam wybrał ten rodzaj kredytu , miał możliwość spłaty bezpośrednio w CHF od momentu podpisania umowy a bank nie kształtowała wysokości kursu w sposób jednostronny,

e) art. 4 w zw. z art. 1 ust 1 lit a) i b) ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe” (dalej: „Ustawa antyspreadowa”) w zw. z art. 316 § 1 k.p.c. poprzez ich niezastosowanie i nie uwzględnienie przy rozstrzyganiu zarzutu abuzywności sporych postanowień Umowy kredytu stanu obowiązującego na dzień zamknięcia rozprawy tj stanu prawnego wprowadzonego Ustawą antyspreadową, a w konsekwencji błędnym nieuwzględnieniu, że wejście w życie tej Ustawy niweluje skutki abuzywności,

f) art. 385 ¹§ 2 k.c. w zw. z art. 65 § 2 k.c., w zw. z art. § 2 k.c. w zw. z art. 358§2 k.c. w zw. z art. 69 ust. 3 Prawa bankowego (w obecnym brzmieniu) poprzez ich błędna wykładnie i niezastosowanie do rozliczeń kursu średniego NBP niezastosowanie i nieuzupełnienie luki powstałej w Umowie wskutek uznania postanowień Umowy kredytu za abuzywne, podczas gdy proces taki jest odpowiedni dla przywrócenia równowagi kontraktowej stron przy jednoczesnym zachowaniu ważności Umowy, co służy realizacji celów Dyrektywy 93/13/EWG a ponadto jest zgodne z przepisami prawa krajowego oraz orzeczeniami Trybunału Sprawiedliwości UE;

g) art. 56 k.c. w zw. z art. 111 ust. 1 pkt 4 Prawa bankowego w zw. z art. 65 §2 k.c. polegające na ich błędnym niezastosowaniu w realiach niniejszej sprawy i pominięciu, że czynność prawna wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone, lecz także to wynikające z ustawy oraz określonych zwyczajów, a do tych niewątpliwie należy ustalanie przez Bank kursów rynkowych stosowanych do rozliczeń z klientami , a tym samym nienoszącym znamion naruszania interesu konsumenta w sposób rażący , zważywszy , że kursy funkcjonujące na rynku nie różnią się znacząco), co prowadzi do wniosku, że sama metodyka ustalania kursów walut nie musiała wynikać wprost z treści umowy lecz wystarczające było tu przyjęcie, iż panującym zwyczajem rynkowym jest ustalanie przez Bank kursów walut nie na zasadach dowolności, ale na zasadach rynku regulowanego i nadzorowanego przez Komisję Nadzoru Finansowego, na którym to rynku funkcjonuje pozwany Bank;

f) art. 410 § 1 i § 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c. poprzez ich niewicie zastosowanie i błędne uznanie świadczeń spełnionych przez powoda jako nienależnych, pomimo tego, iż podstawą świadczenia powoda jest łącząca strony Umowa kredytu;

g) art. 481§1 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie i zasądzenie odsetek od daty wskazanej w wyroku podczas gdy odsetki ustawowe za opóźnienie powinny zostać zasądzone od daty trwałej bezskuteczności umowy tj od daty prawomocności wyroku

Strona pozwana wniosła o zmianę o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w zaskarżonym zakresie, i zasądzenie kosztów procesu za obie instancje, ewentualnie o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sadowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.

Jednocześnie strona pozwana w trybie art. 380 k.p.c. zaskarżyła orzeczenie o oddaleniu wniosku dowodowego z opinii biegłego.

Powód wniósł (k.445) o oddalenie apelacji i o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. Podtrzymując stanowisko o niedozwolonym charakterze postanowień umowy dotyczących mechanizmu indeksacji, zakwestionował stanowisko pozwanej o wadliwości oceny dowodów w tym prawidłowości realizacji obowiązku informacyjnego. Wskazał na bezzasadność zarzutów tak procesowych jak i naruszenia prawa materialnego.

W toku postępowania apelacyjnego strona pozwana powołała się na dokonanie przez stronę powodową oświadczenie o potrąceniu z dnia 30 maja 2024r. .

Rozpoznając apelację Sąd Apelacyjny zasadniczo uznał za własne ustalenia Sądu Okręgowego w odniesieniu do oceny sposobu realizacji obowiązku informacyjnego, abuzywności zakwestionowanych postanowień umowy, które nie były indywidualnie uzgodnione oraz skutku nieważności umowy jako konsekwencji braku związania powodów abuzywnymi postanowieniami umowy. Nadto Sąd Apelacyjny ustalił, że z uwagi na złożenie przez stronę powodową oświadczenia o potrąceniu z dnia 30 maja 2024r. (k437) doszło o częściowego umorzenia długu strony pozwanej z tytułu nienależnego świadczenia a sposób wyliczenia w tym zakresie przedstawiono w dalszej części uzasadnienia.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:

Niezasadnie strona pozwana kwestionuje prawidłowość dokonanych ustaleń. Okoliczność, że istniała teoretyczna możliwość negocjacji umów kredytowych nie oznacza, że taka możliwość negocjacji istniała w tym przypadku. Nawet jeżeli powód mógł wybrać kredyt złotowy, to wniosek kredytowy był przygotowany pod konkretny produkt, który zaoferowano powodowi jako korzystny z punktu widzenia wysokości rat, bez dostatecznych informacji o negatywnych skutkach takiej umowy. Ani świadek W. ani świadek C. nie uczestniczyli w procedurze zawierania umowy z powodem. Ponadto z treści zeznań J. W. wynika , że klient miał ofertę zawarcia umowy a ewentualne negocjacje mogły odbywać się na wyższym poziomie niż na poziomie Oddziału. Tryb zaś ofertowy ze swej istoty stanowi odmienny sposób zawierania umowy względem negocjacji zmierzających do uzyskania porozumienia co do wszystkich postanowień umowy. W tym przypadku zarówno wniosek kredytowy , umowa oparte były na wzorcach , ponadto stosowano regulamin. Z zasady zaś fakt posłużenia się przez kontrahenta wzorem umowy i regulaminem tworzy domniemanie, że konstrukcję umowy oparto na wzorcu, na którego brzmienie konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W świetle więc wskazanego domniemania ciężar dowodu jego obalenia wynikający z art. 385 ¹§4 k.c. spoczywał na pozwanej. To, że w banku nie obowiązywał żaden formalny zakaz negocjowania postanowień umowy i klienci potencjalnie mogli negocjować z Centralą (Dyrektorami Regionalnymi) treść umowy nie oznacza, że doszło do negocjacji postanowień przedmiotowej umowy z powodem.

Istnienie procedur czy systemów zabezpieczenia ryzyka nie uchyla prawidłowości dokonanej przez Sąd Okręgowy oceny, że w tym przypadku powodowie zostali na takie ryzyko walutowe narażeni. To, że pracownik banku miał obowiązek przedstawić informacje w tym zakresie a nawet fakt, że bank informował i takim ryzyku nie oznacza, że powód był rzeczywiście świadomy potencjalnych konsekwencji wystąpienia ryzyka kursowego, a przede wszystkim nie oznacza, że powód miał świadomość, iż ryzyko kursowe ma charakter nieograniczony. Przewalutowanie na PLN, które nie wskazywało maksymalnych granic kursowych sprzedaży CHF nie chroniło przed ryzykiem walutowym.

Nie można przyjąć prawidłowości realizacji obowiązku informacyjnego Banku. Dokonana przez Sąd Okręgowy ocena treści „Informacji dla Wnioskodawców ubiegających się o produkty hipoteczne indeksowane kursem waluty obcej, oparte na zmiennej stopie procentowej” a także ocena treści wniosku, umowy i zeznań powoda nie naruszała zasad logiki. Niewątpliwe powołana wyżej Informacja dla Wnioskodawców ubiegających się o produkty hipoteczne (k 164) wyjaśnia , że zaciągając zobowiązanie w walucie obcej kredytobiorcy narażeni są na ryzyko zmiany kursów walutowych co powoduje, że zarówno rata spłaty jak i wysokość zadłużenia z tytułu zaciągniętego kredytu przeliczana na PLN podlega ciągłym wahaniom. Ponadto z informacji wynika, że zadłużenie z tytułu zaciągniętego kredytu i koszty obsługi kredytu mogą okazać się znacząco większe od wcześniej założonych w przypadku wzrostu kursu lub stóp procentowych. Jednocześnie jednak historie zmian wskazywały na stabilność kursu CHF a przykład wpływu zmiany stóp procentowych oraz kursu waluty obrazował raczej niekorzystne skutki wzrostu stopy procentowej. Brak jest podstaw do uznania, że poinformowano konsumenta o realnym ryzyku wzrostu kursu CHF skoro zeznania powoda wskazują o zapewniono o stabilności waluty CHF względem złotego. Te zeznania są wiarygodne w świetle przekładowej symulacji zawartej we wskazanej informacji przedstawiającej wyliczenie raty dotyczącego wzrostu kursu, które obrazowało stosunkowo niewielki wzrost kwoty raty kapitałowo- odsetkowej tj z 2.376,05 zł na 2.721,77 zł ( przy założeniu wzrostu kursu o 20%) . Nie przedstawiano ewentualnego obrazu wzrostu zadłużenia jak i nie przedstawiano konsekwencji znacznego wzrostu kursu. Powyższe nie pozwala na przyjęcie, że powód został właściwie poinformowany o możliwych zagrożeniach wiążących się z oferowanym kredytem. Podkreślić należy, że nie spełnia wymogu przejrzystości przekazywanie konsumentowi przy zawarciu umowy informacji, nawet licznych, jeżeli opierają się one na założeniu, że stosunek wymiany między walutą rozliczeniową a walutą spłaty pozostanie w miarę stabilny przez cały okres obowiązywania tej umowy.

Sąd Okręgowy właściwie zinterpretował obowiązki przedsiębiorcy w tym zakresie. Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich zakłada, że informacja przed zawarciem umowy o warunkach umownych i skutkach owego zawarcia ma fundamentalne znaczenie dla konsumenta. To na podstawie tej informacji konsument podejmuje decyzję, czy zamierza związać się warunkami sformułowanymi uprzednio przez przedsiębiorcę (zob. wyroki Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 30 kwietnia 2014 r. C-26/13 Árpád Kásler, Hajnalka Káslerné Rábai, i z dnia 21 marca 2013 r. C-92/11 RWE Vertrieb). Założeniem ochrony konsumenta jest więc zasada jasnej, pełnej i zrozumiałej informacji handlowej. Symulacje liczbowe, mogą stanowić użyteczną informację, jeżeli są oparte na wystarczających i prawidłowych danych oraz jeśli zawierają obiektywne oceny, które są przekazywane konsumentowi w sposób jasny i zrozumiały. Symulacje liczbowe powinny pozwalać konsumentowi zrozumieć rzeczywiste znaczenie długoterminowego ryzyka związanego z możliwymi wahaniami kursów wymiany walut, a tym samym ryzyka związanego z zawarciem umowy kredytu wyrażonego w walucie obcej lub denominowanego do waluty obcej.(por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości U.E. z dnia 10 czerwca 2021 r. C-776/19 ,VB i in vs. BNP Paribas Personal Finance SA, Procureur de la République). Strona pozwana więc powinna wykazać, że informacja przedstawiona powodowi dawała mu jasne podstawy do uświadomienia sobie skutków znacznego osłabienia waluty polskiej względem CHF, tj co najmniej takiego jakie wystąpiło w rzeczywistości, lub mogło nastąpić w przypadku jeszcze większej deprecjacji wartości PLN, co w tym przypadku nie zostało wykazane. Trzeba podkreślić, że obowiązek informacyjny dotyczy nawet konsumentów, którzy w subiektywnym odczuciu posiadają odpowiednią wiedzę w dziedzinie wspomnianej umowy (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia z dnia 21 września 2023 C‑139/22 AM i PM vs mBank S.A). Dokumenty podpisane przez pozwaną oczywiście wskazują, że powód powinien mieść świadomość konsekwencji zwiększenia kwoty rat na skutek zmiany kursu czy stóp procentowych. Informację tę jednak należy zestawić z treścią symulacji i zapewnieniem o stabilności kursu, a to zaburza ocenę ryzyka.

Obciążający przedsiębiorcę brak przejrzystości przy określeniu warunków umowy w zakresie konsekwencji istotnej zmiany kursu walut spowodował, że powód zawarł umowę bez odpowiedniej świadomości możliwości gwałtownego, nieograniczonego wzrostu zwaloryzowanej wysokości zadłużenia wynikającej ze zwiększonego możliwego poziomu indeksacji/waloryzacji/ w związku ze znacznym wzrostem kursu CHF. Przede wszystkim informacja przedkładana przez zawarciem umowy nie dawała świadomości, że powiązany ze wzrostem kursu, wzrost kwoty zadłużenia może mieć charakter nielimitowany. Przy stosunkowo słabej walucie krajowej wrażliwej także na pozaekonomiczne czynniki, bank wypłacając świadczenie w złotych nie jest narażony na odwrotne, analogiczne, istotne dla strony pozwanej, ruchy kursowe wynikające ze znacznego osłabienia CHF względem złotego. Ewentualne zmiany na niekorzyść pozwanej, w istocie nie są istotne dla sytuacji ekonomicznej banku., szczególnie przy istniejących zabezpieczeniach. Na istotne ryzyko kursowe w toku wykonywania długotrwałej umowy w nieporównywalny sposób narażony był powód i to nawet gdyby strona powodowa musiała ponosić koszty obsługi takich kredytów, w tym zabezpieczać się przed ryzykiem niezrealizowanych różnic kursowych , o czym miał zeznawał świadek C. (k.316v.).

Nie są zasadne zarzuty kwestionujące abuzywność postanowień umownych.

Rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków wynikających z umowy na jego niekorzyść, skutkującą niekorzystnym ukształtowaniem sytuacji ekonomicznej konsumenta oraz jego nierzetelnym traktowaniem (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2006r., I CK 297/05, nie publ., z dnia 15 stycznia 2016 r., I CSK 125/15, OSNC - ZD 2017). Zgodnie z art. 3 ust. 3 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, uznaje się za nieuczciwe te warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane, jeśli stojąc w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta (por. także wyrok Trybunału Sprawiedliwości U.E. z dnia 10 czerwca 2021 r. C-609/19 BNP Paribas Personal Finance SA przeciwko VE). Taka nierównowaga i niekorzystne ukształtowanie sytuacji ekonomicznej powodów nastąpiła.

Przedmiotowa umowa określała, że kredyt udzielony jest w walucie polskiej. Kwota kredytu była podana w walucie krajowej i w tej walucie zostaje wypłacona, ale miała być przeliczona na walutę obcą według klauzuli umownej opartej również na kursie kupna tej waluty obowiązującym w dniu wypłaty środków (§2 ust. 2 k.k175), przy czym spłata kredytu miała nastąpić w walucie krajowej (§7 ust1 k.177) poprzez potrącanie z rachunku prowadzonego na rzecz powodów (§7 ust.3) po przeliczeniu według cen sprzedaży CHF. Był to więc kredyt indeksowany do waluty obcej definiowany w sposób określony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2020 r. I CSK 556/18. Możliwość spłaty w walucie obcej pojawiła się dopiero na podstawie aneksu z dnia 3 lutego 2014r. (k31)., który jednak nie miał na celu uchylenia skutków abuzywności z mocą wsteczną. Nie wykazano by powód mógł od początku dokonywać w złotych polskich i że rachunek wskazany w umowie był rachunkiem walutowym.

Zarówno wartość kredytu jak i wypłata kredytu oraz kwoty spłacane przez kredytobiorcę w PLN miały być więc przeliczane do CHF. Klauzula walutowa, czyli klauzula zawierająca postanowienia przewidujące przeliczenie oddawanej do dyspozycji kwoty kredytu oraz spłacanych rat na inną walutę mieści w sobie ryzyko kursowe, wiążące się z obciążeniem kredytobiorcy-konsumenta ryzykiem zmiany kursu waluty i związanym z tym ryzykiem zwiększenia kosztu kredytu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2022 r. II CSKP 285/22 LEX nr 3350106 ). Należy podkreślić, że mechanizm indeksacji musi być określony w taki sposób, by konsument był w stanie oszacować, w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria, wypływające dla niego z tej umowy konsekwencje ekonomiczne (zob. podobnie wyrok z dnia 27 stycznia 2021 r., Dexia Nederland, C-229/19 i C-289/19, EU:C:2021:68, pkt 50 i przytoczone tam orzecznictwo). Niewątpliwie w tym przypadku umowa i to nawet w połączeniu z regulaminem (k. 185 i nast. ) nie dawała takiej możliwości. Wyjaśnienie sposobu ustalania kursu nastąpiło dopiero przy zawarciu aneksu (k31/v). Powód na podstawie umowy z 2008 r. i regulaminu nie mógł w sposób pewny zweryfikować sposobu przeliczenia. Zasady ustalania kursów wymiany walut w tabelach kursów walutowych stosowanych u kredytodawcy nie zostały określone w umowie. Treść umów nie dawała konsumentowi możliwości obiektywnej weryfikacji sposobu ustalania kursu przez bank. W oczywisty więc sposób treść umowy nie daje podstaw do jasnego określenia zobowiązania w CHF mającego wpływ na określenie rat. Główne więc świadczenia stron nie zostały sformowane w umowie w sposób jednoznaczny co pozwala na poddanie postanowień ich dotyczących ocenie z punktu widzenia przesłanej abuzywności wynikających z art. 385 ^{( 1)}§1 k.c.

Powód nie miał żadnych praw w procesie określania przelicznika waluty, a prawa te miał wyłącznie kontrahent będący przedsiębiorcą. Tej oceny nie uchyla to, że Bank spełniał obowiązek informacyjny z art. 111 Prawa bankowego i wskazywał w miejscach dostępnych informacje o aktualnych kursach wynikających z tabeli. Tylko bowiem od banku bowiem zależało jak ten kurs określi. Powołany przepis przewiduje jedynie ogólny obowiązek informacyjny banków i nie daje on żadnych podstaw do przyjęcia, że jego obowiązywanie w wystraczający sposób obiektywizuje proces określania kursów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 2022r. I CSK 3356/22).

W tym przypadku nastąpiło nierównomierne rozłożenie uprawnień i obowiązków między partnerami stosunku obligacyjnego w zakresie przeliczania wielkości świadczenia wypłaconego i określania wysokości zobowiązania w toku umowy, co stanowi klauzulę niedozwoloną. Prawo z banku do ustalania kursu waluty nie doznawało żadnych umownych ograniczeń w postaci skonkretyzowanych, obiektywnych kryteriów zmian stosowanych kursów walutowych. Kształtowanie tego kursu nie doznawało te ograniczeń maksymalnych i nie wprowadzało zabezpieczeń kredytobiorcy przed gwałtownymi zmianami kursów. W orzecznictwie uznawano już takie rozwiązanie za prowadzące do naruszenia interesów konsumenta, w tym przede wszystkim interesu ekonomicznego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2019r. IV CSK 309/18). Wbrew zarzutom apelacji możliwość przewalutowania nie chroni dostatecznie kredytobiorców albowiem także kurs przewalutowania zależał od banku (§11Regulaminu).

Świadczenie banku było ponadto wypłacane przy przeliczeniu po kursie kupna waluty CHF Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w dniu uruchomienia kredytu. Spłata zaś była przeliczana według kursy sprzedaży. W orzecznictwie wskazywano ponadto, iż tego typu uregulowanie umożliwia uzyskiwanie przez instytucję kredytową dodatkowego dochodu bez świadczenia w zamian za „spread” żadnej rzeczywistej usługi (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 30 kwietnia 2014 r. w sprawie C-26/13, Kásler przeciwko Jelzálogbank, pkt 5–58).

Nawet jeżeli bank pozyskiwał na rynku międzybankowym walutę do sfinansowania kredytu, to operacja ta faktycznie nie miała znaczenia dla udzielenia powodowi kredytu, który był wypłacany w złotych polskich. Nawet ewentualna możliwość spłacania rat w walucie obcej niwelująca znaczenie spreadu nie uchyla ww negatywnej oceny treści umów. Tu jednak trzeba nadmienić, że §7 ust. 1 umowy wskazywał na obowiązek spłaty w złotych.

Jest to jednak tylko wzmocnienie oceny abuzywności skoro zarówno kursu zakupu jak i kurs sprzedaży określał jednostronnie bank i ta okoliczność przede wszystkim prowadzi do oceny, że klauzula przeliczeniowa służąca indeksacji ma charakter niedozwolony. Klauzula zaś indeksacyjna nie była jasna dla konsumenta.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego uznawano, że jeżeli klauzula indeksacyjna nie zawiera jednoznacznej treści i pozwala na ustalanie kursów waluty w sposób pozostawiający bankowi swobodę, to jest ona w sposób oczywisty sprzeczna z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta (zob. np. wyroki SN z dnia 14 lipca 2017 r. II CSK 803/16 OSNC 2018/7-8/79 i z dnia 27 listopada 2019r., II CSK 483/18 ).

Powyższa ocena jest dokonywana na chwilą zawarcia umowy, stąd nie ma decydującego znaczenia czy do ewentualnej korzyści banku rzeczywiście doszło. Nawet więc gdyby strona pozwana nie nadużyła faktycznie swojej pozycji to i tak nie ma to decydującego znaczenia w sprawie. Bezprzedmiotowy były więc dowody w tym z opinii biegłego zmierzające do ustalenia faktycznego sposobu kształtowania kursu wymiany przez (...) Bank i porównania go z kursem średnim NBP. Przy ocenie nieuczciwego charakteru warunku umownego sąd krajowy musi się odnieść wyłącznie do daty zawarcia danej umowy i ocenić w szczególności w świetle wszystkich okoliczności towarzyszących temu zawarciu umowy, czy warunek ten sam w sobie zawierał nierównowagę praw i obowiązków stron z korzyścią dla danego przedsiębiorcy, i to nawet wówczas, gdy wspomniana nierównowaga mogłaby wystąpić tylko wtedy, gdyby zaistniały pewne okoliczności, lub gdy w innych okolicznościach wspomniany warunek mógłby nawet przynieść korzyść danemu konsumentowi (zob. wyrok TS UE z dnia 27 stycznia 2021 r., C‑229/19 i C‑289/19, Dexia Nederland,).

Sąd pierwszej instancji prawidłowo więc ocenił postanowienia umowy dotyczące możliwości swobodnego kształtowania przez bank kursów przeliczania świadczeń.

Niewątpliwie zawarcie umowy kredytu bankowego w złotych indeksowanego do waluty obcej było na gruncie w art. 353 ¹k.c. co do zasady dopuszczalne. Przepis art. 69 ust. 2 pkt 4a i ust. 3 prawa bankowego w aktualnym brzmieniu w powiązaniu z art. 4 i art. 5 ust. 2 ustawy dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2011.165.984 ) wskazują, że konstrukcja umowy kredytu indeksowanego nie była sprzeczna z prawem także w chwili zawarcia umowy, tym bardziej, że z przepisu art. 353 ¹ k.c. wynika, że strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Do nieważności umów może prowadzić jednak wprowadzenie do umowy postanowień niedozwolonych i brak potwierdzenia przez konsumenta abuzywnych postanowień umownych.

Niedozwolone postanowienie umowne (art. 385 ^{( 1)} § 1 KC.) są od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta, który może udzielić następczo świadomej i wolnej zgody na to postanowienie i w ten sposób przywrócić mu skuteczność z mocą wsteczną (por. Wyroki Sądu Najwyższego z dnia 27 lipca 2021 r. V CSKP 49/21 LEX nr 3207798 i z dnia 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21). Powód nie przywrócił tej skuteczności.

Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji w aktualnym orzecznictwie przyjmuje się, że obowiązek zwrotu kwoty kredytu korygowanej klauzulami przeliczeniowymi do waluty obcej stanowi świadczenie główne w rozumieniu art. 385 ^{( 1)} § 1 k.c. (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2019r., I CSK 242/18, LEX nr 2690299, z dnia 30 września 2020 r., I CSK 556/18 , z dnia 27 lipca 2021 r. V CSKP 49/21 i z dnia 28 września 2021 r. I CSKP 74/21 ). Niejednoznaczność określenia takiego świadczenia nie wyklucza jednak uznania braku związania takim postanowieniem. Jak wyżej wskazano kwestionowane przez powodów postanowienia odwołujące się do tabeli kursowej Banku (...) S.A. miały charakter niejednoznaczny i niedozwolony. Nawet ewentualne, faktyczne oparcie wyliczeń przez bank na kursie średnim na rynku międzybankowym nie oznacza, że takie wyliczenie ma charakter obiektywny, szczególnie jeżeli także inne banki określają taki kurs w sposób uznaniowy. Sąd Apelacyjny zwraca także uwagę, że nawet oparcie wyliczeń kursu w oparciu o kurs podany w serwisie R.(k210) nie daje jeszcze podstaw do oceny istnienia równowagi kontraktowej. Połączenie bowiem przez przedsiębiorcę w ramach mechanizmu spłaty elementów dotyczących wykonania tego samego obowiązku ciążącego na konsumencie, z których jeden jest nieuczciwy, a drugi zgodny z prawem, pozwala danemu przedsiębiorcy na spekulowanie, że poprzez brak informacji, nieuwagę lub niezrozumienie konsument wykona dane zobowiązanie zgodnie z warunkiem, który powoduje znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. W związku z tym taki mechanizm umowny może sam w sobie mieć nieuczciwy charakter (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia z dnia 21 września 2023 C‑139/22 AM i PM vs mBank S.A. ). Ponadto faktyczny sposób wykonania umowy nie jest decydujący dla oceny abuzywności postanowień.

Powód świadomy, że przedmiotowe postanowienia umowne nie wiążą go, jak i świadomi, że przedmiotowe postanowienia umowne odnoszą się do istotnych elementów umowy nie potwierdził postanowień, stąd w konsekwencji postanowienia te nie mogą go wiązać a bez nich umowa nie jest ważna.

Sąd nie jest uprawniony do uzupełniania umowy kredytu indeksowanego czy denominowanego treścią nieuzgodnioną przez strony, choćby zmierzała do wyrównania ich pozycji na gruncie łączącego je stosunku prawnego. Nie jest też uprawniony do tego, by umowę tę przekształcić w inny rodzaj umowy (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2022 r. II CSKP 550/22 i z dnia 20 maja 2022r. II CSKP 943/22). Nie ma w tym przypadku możliwości wypełnienia luki co do określenia przeliczenia wartości zobowiązania ani też sposobu spełnienia świadczenia przez obie strony.

Nie ma podstaw do odwołania do tabeli kursów sprzedaży NBP. W chwili zawierania umowy nie obowiązywał jeszcze art. 358§2 k.c. i zasady wynikające z tej regulacji nie maja skutków wstecznych., ponadto przepis ten ma znaczenie dla umów określających świadczenie w walucie obcej i nie odnosi się do klauzul waloryzacyjnych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2022 r II CSKP 797/22 ). Ani art. 358§2, ani też art. 41 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. prawo wekslowe nie stanowią norm dyspozytywnych dla określenia obiektywnych mechanizmów indeksacji wprowadzonej na wypadek braku związania stron mechanizmem określonym w umowie. Strony nie przewidziały też w umowie klauzul salwacyjnych. Nie istnieje żaden zwyczaj stosowania kursów średnich tym bardziej, że praktyka banków wskazywała na stosowanie kursów korzystniejszych dla banków. Bezprzedmiotowy był więc także dowód z opinii biegłego także i w tym zakresie.

Konsekwencją stwierdzenia abuzywności klauzuli umownej spełniającej wymagania art. 385 ^{( 1)}§ 1 k.c. jest działająca ex lege sankcja bezskuteczności niedozwolonego postanowienia, połączona z przewidzianą w art. 385 ^{( 1)} § 2 k.c. zasadą związania stron umową w pozostałym zakresie (por. także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 października 2018 r. II CSK 632/17). Ta zasada jednak nie ma charakteru bezwzględnego. W wyroku TSUE z 8 września 2022r. C-81/21, dotyczącym Deutsche Bank Polska i Bank Millennium wskazano, że art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, iż stoją one na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym sąd krajowy może stwierdzić nieuczciwy charakter nie całości warunku umowy zawartej między konsumentem a przedsiębiorcą, lecz jedynie elementów tego warunku, które nadają mu nieuczciwy charakter. Nie można więc dzielić takiego warunku. W sytuacji więc wyeliminowania w oparciu o art. 385 ^{( 1)}§1k.c. skutku związania powoda wskazanymi postanowieniami abuzywnymi dotyczącymi klauzul przeliczeniowych brak jest umownego określenia mechanizmu kształtowania wysokości wypłaty świadczenia jak i określenia zobowiązania powodów. Trudno zaś przyjąć by wolą stron było zawarcie kredytu bez takiego mechanizmu szczególnie, że oprocentowanie kredytu powiązano ze zmienną stopy referencyjnej Libor 3M (§6 umowy). Wyeliminowanie ryzyka kursowego, charakterystycznego dla umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej i uzasadniającego powiązanie stawki oprocentowania ze stawką LIBOR, jest równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, że należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze, choćby nadal chodziło tu tylko o inny podtyp czy wariant umowy kredytu. Powyższe oznacza z kolei, że po wyeliminowaniu tego rodzaju klauzul utrzymanie umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe, co przemawia za jej całkowitą nieważnością (por. wyrok Sądu Najwyższego z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 2022r. I CSK 3200/22).

Prawidłowo więc oceniono skutki abuzywności prowadzące do stwierdzenia nieważności umowy z zastrzeżeniem, że nie chodzi o nieważność o jakiej mowa w art. 58§1 k.c. lecz o brak możliwości uznania, że tak okrojona umowa, która nie odpowiada rzeczywistej woli stron spełnia wymogi z art. 353 ¹§1 k.c. Nie był także wykluczone uznanie, że umowa zawarta w okolicznościach wskazanych powyżej była sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Nie ma jednak podstaw do odwoływania się do treści art. 58§2 k.c. wobec szczególnej regulacji wynikającej z norm dotyczących ochrony konsumenckiej.

Powód posiada interes prawny w ustaleniu 189k.p.c. Wbrew stanowisku pozwanej uwzględnienie powództwa o świadczenie nie usunie w pełni niepewności prawnej w tym także w odniesieniu do skuteczności zabezpieczeń wynikających z umowy i skuteczności potrącenia. .

W konsekwencji przyjęcia skutku nieważności konsumentowi i kredytodawcy przysługują odrębne roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu tej umowy (art. 410 § 1 w związku z art. 405 k.c. zob. uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego - zasada prawna - z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, Nr 9, poz. 56).

Kwestia świadomości nie ma decydującego znaczenia w wypadku realizacji nieważnej umowy. Nie ma zaś potrzeby sięgania do treści art. 411pkt 2 k.c. w sytuacji, w której wzbogacony środkami pieniężnymi wypłaconymi przez bank w wykonaniu nieważnej umowy kredytu jest prawnie (a nie moralnie) zobowiązany do jej zwrotu, szczególnie. Sama okoliczność, że świadczenie spełnione przez powoda na rzecz pozwanego stanowiło ekonomiczny ekwiwalent usług wykonanych przez pozwaną na rzecz powoda, nie może też zostać uznana za wystarczającą do przyjęcia, że spełnienie świadczenia czyni zadość zasadom współżycia społecznego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2022 r. I CSK 868/22). Jest to o tyle istotne , że pozwana miała możliwość potrącenia wzajemnych wierzytelności. Ponadto na zasady współżycia nie może powoływać się ten , kto sam te zasady narusza.

Nie doszło do naruszenia art. 496 k.c. w zw. z art. 497 k.c. Z uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 2024 r. III CZP 31/23 wynika, że prawo zatrzymania (art. 496 k.c.) nie przysługuje stronie, która może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony. Niezależnie od tego, choć przepisy art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy UE nr 93/13 nie określają skutków nieważności umów zawierających abuzywne postanowienia, to jednak wykładnia jednak tych przepisów wskazuje, że nawet ewentualne uwzględnienie zarzutu zatrzymania nie może pozbawić konsumenta prawa do odsetek za opóźnienie (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 14 grudnia 2023 r. C-28/22 WE i TL vs Syndyk Masy Upadłości Getin Noble Bank S.A. ).

Sąd Apelacyjny uwzględnił natomiast, że powód złożył w dniu 30 maja 2024r. oświadczenie o potrąceniu, które doręczono stronie pozwanej w dniu 4 czerwca 2024r. (uznano za przyznane 482v.). Nie było więc w świetle art. 498§2 k.c. spóźnione powołanie się przez stronę pozwaną w dniu 17 czerwca 2024r (k.455) na zarzut umorzenia wierzytelności dochodzonej pozwem), a to wobec doręczenia w dniu 4 czerwca 2024r. oświadczenia złożonego przez powoda o potrąceniu. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej(art. 498§2 k.c.). W dacie złożenia przez powoda oświadczenia o potrąceniu wymagalna była już dochodzona pozwem wierzytelność powoda z tytułu nienależnego świadczenia wynikającego z nieważności umowy kredytu . W wyroku z dnia 7 grudnia 2023 r C‑140/22 ECLI:EU:C:2023:965 Europejski Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że artykuł 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że w kontekście uznania nieważności w całości umowy kredytu hipotecznego, stoją one na przeszkodzie wykładni sądowej prawa krajowego, zgodnie z którą wykonywanie praw, które konsument wywodzi z tej dyrektywy, jest uzależnione od złożenia przez tego konsumenta przed sądem oświadczenia, w którym twierdzi on, po pierwsze, że nie wyraża zgody na utrzymanie w mocy tego warunku, po drugie, że jest świadomy z jednej strony faktu, że nieważność wspomnianego warunku pociąga za sobą nieważność wspomnianej umowy, a z drugiej – konsekwencji tego uznania nieważności, i po trzecie, że wyraża zgodę na uznanie tej umowy za nieważną. Nie można więc żądać sformalizowania oświadczenia kredytobiorcy w toku postępowania sądowego odnośnie do utrzymania skuteczności umowy zawierającej klauzule abuzywne (por. por. także Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 lipca 2024 r. II CSKP 296/24). W dniu 29 czerwca 2020r. powód wezwał bowiem pozwany bank do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w związku z nieważnością umowy (k 33, k37). Sąd Okręgowy przyjmując, że strona pozwana pozostawała w opóźnieniu od dnia 29 lipca 2020 r uznał, że strona pozwana otrzymała wezwanie do zapłaty w dacie wysłania tj 29 lipca 2020 i uwzględnił, że w piśmie wzywającym wskazano (k37v.) 30 dniowy termin spełnienia świadczenia . Strona pozwana nie wykazała innej daty doręczenia co oznacza , że termin spełnienia świadczenia dochodzonego pozwem nastąpił 28 lipca 2024r., gdyż od tego czasu strona pozwana nie mogła przyjmować, że wykonywana umowa jest ważna. Zarzut naruszenia art. 481§1 k.c. k.c. nie mógł zostać uwzględniony. Należy podkreślić , że świadczenie z tytułu nienależnego świadczenia ma charakter bezterminowy (. art. 455 k.c.). W opóźnieniu więc pozwana pozostawała po dacie wskazanej przez powoda a więc od dnia 29 lipca 2020r. Od tej daty więc mogły liczone odsetki za opóźnienie (art. 481§1 i 2 k.c. w zw. z art. 455 k.c.). Dotyczy to także wskazanej w oświadczeniu o potrąceniu kwoty 49.263,19 zł z tytułu rat nienależnie świadczonych w okresie o dnia 3.10 2008r. do 4.05. 2020. Albowiem wezwanie z dnia 29 czerwca 2020r. (k 33) dotyczyło kwoty 152.868,81 zł co stanowi sumę dochodzonej w pozwie kwoty 103605,62 zł i kwoty 49263,19 zł. Zarzut więc strony pozwanej zawarty w piśmie z dnia 17 kwietnia 2023r. , że od 5 maja 2020 powód nie świadczył złotówek a świadczył franki nie miał istotnego znaczenia dla wymagalności rat uiszczanych w złotych polskich. Sąd Apelacyjny uznaje, że powód jako wierzyciel mógł zadecydować, którą częścią wierzytelności wynikającej ze spełnienia nienależnych świadczeń chce spłacić dług związany ze świadczeniem kredytowym strony pozwanej. Mógł więc zapłacić własną wymagalną wierzytelnością dług wzajemny. Do potrącenia może być przedstawiona wierzytelność, która jest wymagalna i może być dochodzona przed sądem. W sytuacji, w której powód nie pozostawał jeszcze w opóźnieniu, strona pozwana nie mogła jeszcze dochodzić własnej wierzytelności na drodze sądowej (nie wykazano by doszło do wezwania powoda do zapłaty). Powód mógł natomiast potrącić swoją wierzytelność z wierzytelnością strony pozwanej „spłacając” własną wymagalną wierzytelnością swój dług względem strony pozwanej i to jeszcze przed terminem spłaty własnego długu. Zapłacić dług można bowiem także przed terminem. Z uwagi na brak wykazania, że powód był wzywany przez stronę pozwaną do zwrotu kwoty pobranego kredytu, skutki potrącenia mogły nastąpić dopiero z chwilą dojścia do strony pozwanej oświadczenia powoda o potrąceniu tj w dniu 4 czerwca 2024r. W tej dacie nastąpił skutek umorzenia wierzytelności. Wcześniej bowiem potrącenie nie było możliwe, skoro termin spełnienia świadczenia przez powoda z tytułu zwrotu kwoty pobranego kredytu jeszcze nie nastąpił. Z tej jednak przyczyny nie można także przyjąć, że została wykazana skuteczność potrącenia kwoty 34445,45 CHF , tj sumy rat kredytowych , które miały być spłacane od 3.10 2008r. do 2.02 2011 i od 5 maja 2020r do 30 maja 2024r.,. Przedstawiona do potrącenia może być wymagalna wierzytelność, którą można dochodzić przed sądem ( a więc wierzytelność zaskarżalna). Wezwanie do zapłaty z dnia 29 czerwca 2020 r dotyczyło tylko kwoty 57783,04 CHF objętej niniejszym powództwem. W braku wykazania, że strona pozwana została wezwana do zwrotu rat we frankach szwajcarskich z pozycji 1 tiret drugi oświadczenia o potrąceniu (k 457) nie można przyjąć wystąpienia w dacie 4 czerwca 2024r. skutków potrącenia w odniesieniu do wskazanej w oświadczeniu kwoty 34.445,45 CHF. Strona pozwana w odniesieniu do tej kwoty jeszcze nie pozostawała w opóźnieniu. Z tej też przyczyny nie mają istotnego znaczenia zarzuty strony pozwanej co do kursu średniego wskazanego w piśmie z dnia 30 maja 2024r. Kwota 34445,45 CHF nie była ponadto objęta powództwem, stąd brak uznania skutków potrącenia w tej części ma jedynie znaczenie dla oceny do jakiej wysokości mogło nastąpić umorzenie długu w związku z oświadczeniem o potrąceniu dokonanym przez powoda w punkcie 2. Potracenie więc określone w punkcie 2 oświadczenia z dnia 30 maja 2024r. mogło nastąpić z kwotą 450.479,82 zl tj z różnicą pomiędzy kwotą pobranego kredytu 499.743,01 (k42) a kwotą 49.263,19 zł wskazaną w punkcie 1 tiret pierwszy oświadczenia o potrąceniu i jednocześnie objętą wcześniejszym wezwaniem do zwrotu z dnia 29 czerwca 2020. Nie budzi żadnych wątpliwości, że powód miał wolę umorzenia całości odsetek pomimo zamknięcia ich naliczania do 30 maja 2024r. Wskazuje na to określenie w oświadczeniu powoda w punkcie 2.II, że w pierwszej kolejności przedstawiono do potrącenia skapitalizowane odsetki objęte żądaniem zasadzenia w procesie sądowym (k457). Zgodnie z art. 451§1 k.c. w zw. z art. 503 k.c. powód mógł w pierwszej kolejności przedstawić do potrącenia odsetki od kwot dochodzonych w pozwie za okres od dnia 29 listopada 2020r nawet do dnia 4 czerwca 20024r. tj do dnia kiedy wystąpiły skutki potrącenia. Tu trzeba podkreślić, że wartość waluty obcej określa się zasadniczo według kursu średniego NBP z dnia wymagalności roszczenia (art. 358§2 k.c.). W sytuacji , gdy dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia, które ma być spełnione w walucie obcej, wierzyciel może domagać się spełnienia świadczenia w walucie polskiej według kursu z chwili zapłaty (art. 358§3 k.c. ). W tym przypadku chwilą zapłaty nie była data wydania wyroku lecz data 4 czerwca 2024r. W dacie wymagalności wynikającej z wezwania z dnia 29 czerwca 2020r. (k 37v) kurs franka wynosił 4,1477 CHF. Przy przyjęciu tego kursu oświadczanie dotyczące przedstawienia do potrącenia skapitalizowanych odsetek we frankach musiało być skuteczne w odniesieniu do równowartości 81.146,93 zł (przy kursie 4,1477 CHF), albowiem faktycznie za okres od 29 listopada 2020r. do 4 czerwca 2024r. odsetki te liczone od kwoty 57.783,04 CHF powinny wynosić 19 564,32 CHF . Odsetki zaś naliczane w złotych liczone od 103.605,52 zł za wskazany okres powinny wynosić 35.078,93 zł. Skutki umorzenia powinny dotyczyć więc wierzytelności z tytułu należności ubocznych w wysokości łącznej 116225,86 zł (35078,93 zł + 81146,93 zł ). Poprzez potrącenie należność odsetkowa została umorzona w całości, co obniżyło dług powoda względem pozwanej z tytułu zwrotu pobranego kredytu do kwoty 334.253,96 zł (450479,82 zł - 116225,86 zł). Na skutek przedstawienia do potrącenia dalszej kwoty 103605,62 zł, dług powoda z tytułu zwrotu kwoty kredytu zmniejszył się do kwoty 230648,34 zł (334.253,96 zł-103.605,62 zł ). Kwota 230.648,34 zł odpowiadała kwocie 55608,73 CHF ( przy średnim kursie 4,1477 zł). Przy uwzględnieniu więc skutków płatniczych potrącenia wierzytelność strony pozwanej z tytułu zwrotu kapitału została umorzona w całości (art. 498§2 k.c. ), a do zapłaty na rzecz powoda pozostała objęta przedmiotowym powództwem kwota 2.174,31 CHF (57.783,04 CHF -55608,73 CHF) z odsetkami ustawowymi należnymi po dacie doręczenia stronie pozwanej oświadczenia o potrąceniu tj od dnia 5 czerwca 2024r.

W dniu 4 czerwca 2024r. żadna z wierzytelności nie była przedawniona. Niezależnie od tego Sąd apelacyjny uznaje, że nawet przy ewentualnym upływie przedawnienia roszczenia strony pozwanej brak byłoby podstaw do uznania jego skutków albowiem wymagałyby tego względy słuszności (art. 117 ¹§1 i 2 k.c.). W chwili bowiem wniesienia pozwu dominujące było stanowisko , że konsument może wyrazić swą zgodę na niedozwolone postanowienie zarówno w toku sporu przed sądem, jak i pozasądowo, jednakże w obu przypadkach będzie to skuteczne tylko wtedy, gdy został wyczerpująco poinformowany o konsekwencjach prawnych, jakie może pociągnąć za sobą definitywna nieskuteczność (nieważność) tego postanowienia. Tak też przyjmował Sąd Okręgowy pouczając powoda o skutkach nieważności umowy na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2022r. W tym kontekście pomimo wyrażenia przez konsumenta braku woli utrzymania umowy wezwania do zapłaty, strona pozwana na etapie postępowania przed Sądem Okręgowym mogła pozostawać w błędnym przeświadczeniu , że jej roszczenie nie jest wymagalne i nie dochodzić jeszcze zwrotu kapitału jaki powód otrzymał w wykonaniu umowy.

Wobec powyższego w częściowym uwzględnieniu apelacji, Sąd Apelacyjny zmienił na podstawie art. 386§1 k.p.c. zaskarżony wyrok w punkcie II poprzez zasądzenie kwoty 2.174,31 CHF z odsetkami za opóźnienie od dnia 5 czerwca 2024r. do dnia zapłaty, oddalając powództwo o zapłatę w pozostałej części . Zdaniem Sadu Apelacyjnego do zapłaty powinna też pozostawać suma rat uiszczanych we frankach , która nie była objęta pozwem i która nie została skutecznie przedstawiona do potrącenia.

Nie było podstaw do zmiany rozstrzygnięcia o kosztach, skoro zaspokojenie nastąpiło w toku procesu. Dalej idącą apelację oddalono na podstawie art. 385 k.p.c.

O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98§1, §11 i §3 k.p.c. w zw. z art. 391§1 k.p.c. i przy zastosowaniu § 2 pkt 7 w zw. z §10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2023.1935 t.j.) , przy uznaniu, że pozwany jest przegrywającym sprawę skoro skutki płatnicze wynikające z potrącenia zostały wywołane dopiero w toku postępowania apelacyjnego.