Portal Orzeczeń Sądu Apelacyjnego w Krakowie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 24 lipca 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny

w składzie następującym

Przewodniczący SSO (del.) Monika Świerad

Protokolant Julia Grabowska

po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2025 r. w Krakowie

na rozprawie

sprawy z powództwa A. T., P. T.

przeciwko Bankowi (...) SA w G.

o zapłatę

na skutek apelacji strony pozwanej

od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie

z 24 sierpnia 2022 r. sygn. akt I C 2610/20

1.  oddala apelację,

2.  zasądza od strony pozwanej na rzecz powodów łącznie kwotę 4 050 zł. (cztery tysięcy pięćdziesiąt złotych ) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty, tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt IACa 1767/22

UZASADNIENIE

wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie

z dnia 24 lipca 2025r.

Powodowie A. T., P. T. pozwem z dnia 3 listopada 2020 r. skierowanym przeciwko Bankowi (...) S.A. z siedzibą w G. wnieśli o:

I.  zasądzenie od pozwanego Banku na rzecz powodów łącznie kwoty 149.608,38 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 20 października 2020 r. do dnia zapłaty;

II.  zasądzenie od pozwanego Banku na rzecz powodów łącznie zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia je zasądzającego do dnia zapłaty;

W uzasadnieniu powodowie wskazali, iż w dniu 11 kwietnia 2006 r. zawarli z Bankiem (...) S.A. z siedzibą w K. umowę kredytu budowlano-hipotecznego z przeznaczeniem na zakup lokalu mieszkalnego wraz z przynależną komórką i miejscem postojowym. Podnieśli, iż przedmiotowa umowa jest nieważna z uwagi na sprzeczność z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa, w szczególności z art. 69 ust. 1 ustawy Prawo bankowe oraz z art. 353 ¹ k.c. w zw. z art. 358 ¹ k.c., a nadto z zasadami współżycia społecznego, w konsekwencji czego powinna być traktowana jako nigdy niezawarta. W ocenie powodów nie sanują tej nieważności późniejsze zmiany stanu prawnego ani czynności faktyczne i prawne pomiędzy stronami, a wszelkie przesunięcia majątkowe dokonywane po zawarciu umowy powinny podlegać rozliczeniu w oparciu o przepisy o nienależnym świadczeniu.

Pozwany Bank (...) S.A. siedzibą w W. złożył w dniu 5 marca 2021 r. odpowiedź na pozew (k. 83), wnosząc o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powodów zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłat skarbowych od pełnomocnictw wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia, za czas od uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty.

W ocenie pozwanego banku zawarta przez strony umowa dotyczy kredytu denominowanego do waluty, którego dopuszczalność jest powszechnie uznawana. Nie zawiera klauzul abuzywnych oraz stanowi ważne i skuteczne zobowiązanie. Kwestionowane klauzule zostały indywidualnie uzgodnione, sformułowane są w sposób precyzyjny i jednoznaczny oraz nie stanowią niedozwolonych postanowień umownych w rozumieniu art. 385 ¹ § 1 k.c. Nawet uznanie ich za bezskuteczne nie powoduje natomiast niewykonalności umowy. Pozwany zaprzeczył jakoby nie dopełnił obowiązku informacyjnego w zakresie przedstawienia klientom ryzyka kursowego związanego z zaciąganym zobowiązaniem. Pozwany wskazał, iż umowa nie narusza zasady walutowości i nie jest sprzeczna z naturą stosunku umownego, a roszczenia powodów z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia i nienależnego świadczenia są niezasadne. Pozwany podniósł zarzut częściowego przedawnienia roszczeń o zapłatę (k. 132).

W toku postępowania po dokonanym przez Sąd pouczeniu – w piśmie z dnia 25 maja 2022 r. (k. 390 - 391) powodowie oświadczyli w sposób świadomy, wyraźny i wolny, że wobec treści pouczenia, jako konsumenci odmawiają potwierdzenia klauzul abuzywnych zawartych w umowie kredytowej. Jednocześnie potwierdzili, że nieważność umowy (również przesłankowa) jest dla nich korzystna oraz wyrażają na nią zgodę.

Wyrokiem z 24 sierpnia 2022r. wydanym w sprawie o sygn. akt IC 2610/20 Sąd Okręgowy w Krakowie, I Wydział Cywilny:

I.  zasądził od strony pozwanej Banku (...) S.A. z siedzibą w G. na rzecz powodów A. T., P. T. łącznie kwotę 149.608,38 zł (sto czterdzieści dziewięć tysięcy sześćset osiem złotych 38/100) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 25 maja 2022 r. do dnia zapłaty;

II.  oddalił powództwo w pozostałej części;

III.  zasądził od strony pozwanej Banku (...) S.A. z siedzibą w G. na rzecz powodów A. T., P. T. łącznie kwotę 6.417 zł (sześć tysięcy czterysta siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu (w tym kwotę 5.400 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Rozstrzygnięcie takie Sąd Okręgowy wydał po ustaleniu stanu faktycznego wskazanego w pisemnym uzasadnieniu wyroku ( k. 445-447 ), które to ustalenia są prawidłowe i Sąd Apelacyjny przyjmuje je za własne, czyniąc integralną częścią uzasadnienia, a zgodnie z którymi:

Bank (...) S.A. z siedzibą w G. jest następcą prawnym Banku (...) S.A. z siedzibą w K..

Powodowie – małżonkowie A. T. i P. T. wnioskowali do Banku (...) S.A. w K. o udzielenie kredytu hipotecznego w kwocie 239.000 PLN w walucie CHF z przeznaczeniem na zakup lokalu mieszkalnego od dewelopera. Spłata miała następować w PLN w równych ratach w okresie kredytowania wynoszącym 371 miesięcy.

Bank miał wówczas w ofercie kredyty w zarówno w walucie PLN jak i w innych walutach, w tym takie, w których wprowadzano dla celów rozliczeniowych franka szwajcarskiego. Pomimo zawarcia umowy kredytu z udziałem waluty obcej wypłata musiała być zrealizowana w polskim złotym, gdyż dotyczyła finansowania zobowiązań krajowych. Oprocentowanie takiego kredytu było niższe niż oprocentowanie kredytu bez udziału waluty obcej.

Powodowie zawarli w dniu 11 kwietnia 2006 r. z Bankiem (...) S.A. w K. umowę kredytu budowlano-hipotecznego nr (...)- (...). Umowa stanowi m.in., że:



Bank udziela kredytobiorcy na warunkach określonych w umowie oraz Regulaminie kredytowania osób fizycznych w banku (...) S.A. nieobjętych ustawą o kredycie konsumenckim, kredytu w wysokości 99 716,29 CHF, a kredytobiorca zobowiązuje się do wykorzystania i zwrotu kredytu wraz z odsetkami zgodnie z warunkami niniejszej umowy (§ 2 ust. 1);



Bank udziela kredytobiorcy kredytu na okres od dnia 11 kwietnia 2006 r. do dnia 15 grudnia 2036 r. (§ 2 ust. 2);



Kredyt przeznaczony jest na: zakup na rynku pierwotnym lokalu mieszkalnego wraz z przynależną komórką lokatorską i miejscem postojowym (udział) oraz refinansowanie wpłaconej zaliczki, położonego w miejscowości: K., ul. (...), lokal nr (...) (…) (§ 2 ust. 4);



Kredytobiorca jest zobowiązany do zapłaty prowizji bankowej od kwoty przyznanego kredytu w wysokości 997,16 CHF, co stanowi 1,00 % kwoty kredytu (§ 3 ust. 1);



Strony umowy ustalają, że spłata kredytu następuje w złotych – zgodnie z zasadami określonymi w Załączniku nr (...) do umowy kredytu (§ 9 ust. 9).

Ww. załącznik nr (...) do umowy stanowi natomiast m.in. że:



W związku z zaciągnięciem kredytu walutowego, kredytobiorca oświadcza, że jest mu znane oraz wyjaśnione przez bank ryzyko zmiany kursu waluty, w której zaciągnął zobowiązanie kredytowe i jest świadomy ponoszenia przez siebie tego ryzyka (ust. 1);



Jednocześnie kredytobiorca przyjmuje do wiadomości, że:

• 1)  Prowizja bankowa od kredytu walutowego naliczana jest i pobierana w walucie udzielonego kredytu;

  2)  Kwota kredytu lub transzy kredytu wypłacana jest w złotych po przeliczeniu według kursu kupna waluty kredytu obowiązującego w banku w dniu wypłaty kwoty kredytu lub transzy kredytu, zgodnie z Tabelą kursów walut Banku (...) S.A. ogłaszaną w siedzibie banku z zastosowaniem zasad ustalania kursów walut obowiązujących w banku;

  3)  Ewentualna nadwyżka wynikająca z różnic kursowych zostanie wypłacona przelewem na rachunek bankowy kredytobiorcy wskazany we wniosku o wypłatę kredytu, który stanowi załącznik nr (...) do umowy kredytu;

  4)  Kwota spłaty podlega przeliczeniu na złote po kursie sprzedaży waluty kredytu obowiązującym w banku w dniu dokonywania spłaty, zgodnie z Tabelą kursów walut Banku (...) S.A. ogłaszaną w siedzibie banku z zastosowaniem zasad ustalania kursów walut obowiązujących w banku (ust. 2 pkt 1-4);

Kredytobiorca wyraża zgodę na wystawienie bankowego tytułu egzekucyjnego w PLN. Do przeliczenia kwoty waluty należy stosować kurs średni NBP waluty kredytu obowiązujący w dniu wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego (ust. 3).

W dniu podpisania umowy kredytowej kredytobiorcy nie wiedzieli, jaką kwotę w polskich złotych otrzymają, gdyż nie mieli możliwości aby ustalić jaki kurs franka szwajcarskiego ustali bank w dniu wypłaty kredytu. O wysokości wypłaty kredytobiorcy mieli się dowiedzieć w dniu wypłaty. Kredytobiorcy nie mieli żadnego wpływu na ustalenie kursu franka szwajcarskiego dla celów realizacji umowy kredytu.

W umowie kredytowej nie było żadnego ograniczenia Banku w ustalaniu kursu franka szwajcarskiego dla celów realizacji umowy kredytu, a kurs ten mógł się zmieniać nawet kilkukrotnie w ciągu dnia.

Do umowy zawarto w dniu 8 marca 2007 r. aneks nr (...), wydłużający okres kredytowania do dnia 16 lutego 2037 r., a także w dniu 19 sierpnia 2008 r. aneks nr (...), co miało związek ze zmianą rachunku bankowego powoda, z którego pobierane były środki na spłatę zadłużenia.

Kredyt wypłacono w pięciu transzach, przy czym z kwoty pierwszej transzy pobrano prowizję w wysokości 997,16 CHF, a następnie po przeliczeniu pozostałej kwoty na PLN – pobrano dodatkowe 1.754,31 zł tytułem kosztów ubezpieczenia. Powodom wypłacono zatem (po przeliczeniach kwot transz wyrażonych w CHF przez kursy banku) równowartość 236.212,61 zł. W kolejnym okresie rozliczeniowym pobrano 1.201,22 zł tytułem składki ubezpieczeniowej. Za wydanie zaświadczenia pobrano 17 CHF.

W okresie od dnia 18 kwietnia 2006 r. do dnia 15 września 2020 r. powodowie spłacili 202.829,13 zł, na co złożyły się spłaty kapitału, odsetek, odsetek karnych, innych opłat i spłaty zawieszone (środki wpłacone przed terminem wymagalności). Dokonywali następnie spłat kolejnych rat kapitałowo-odsetkowych kredytu i do dnia 15 lutego 2021 r. spłacili w sumie kwotę 209.833,15 zł, a do dnia 16 maja 2022 r. kwotę 230.743,40 zł.

Powodowie pismem z dnia 1 października 2020 r. (list adwokacki – reklamacja) bezskutecznie wzywali pozwanego do zapłaty kwoty 202.829,17 zł wraz z odsetkami w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma, wskazując na wadliwość umowy, skutkującą jej nieważnością.

W odpowiedzi na reklamację pozwany wskazał, iż zawarta przez strony umowa jest ważna, a wpłaty dokonywane na poczet spłat kredytu są należne i rozliczone prawidłowo, w związku z czym roszczenie kredytobiorców jest niezasadne.

Powodowie zawierali umowę z Bankiem (...) w jego ówczesnej siedzibie, mieszczącej się przy ul. (...) w K.. Umowa została zawarta na standardowym wzorcu przedłożonym przez bank i nie podlegała negocjacjom – podobnie załącznik nr (...) do umowy, który w dodatku zawierał symulacje wpływu zmiany kursu waluty na wysokość rat odnoszące się do innych parametrów kredytu niż te dotyczące powodów. Chcieli zakupić mieszkanie na własne potrzeby, jednak nie mieli zdolności kredytowej na zaciągnięcie zobowiązania w PLN stąd ich wybór oferty kredytu powiązanego z CHF. Pracownik banku zwrócił ich uwagę na stabilność franka szwajcarskiego i minimalne ryzyko wahań kursu. Nie uzyskali natomiast pełnego wyjaśnienia ryzyka kursowego. Ich wątpliwości w tym zakresie spotykały się z zapewnieniami o stabilności waluty CHF. Mając dostateczną wiedzę o związanym z kredytem ryzyku, nie zawarliby umowy.

W rozważaniach prawnych ( k. 448-477 ), Sąd I instancji wskazał, że roszczenia pozwu zasługują na uwzględnienie, co do żądania ustalenia i zapłaty z modyfikacją w zakresie żądania odsetkowego.

Apelację od powyższego wyroku złożyła strona pozwana.

Pozwany Bank (...) S.A. z siedzibą w G. zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie, I Wydział Cywilny, z 24 sierpnia 2022 r., wydany w sprawie o sygn. akt I C 2610/2o, w części obejmującej pkt I i III.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

I.  naruszenie następujących przepisów prawa procesowego:

art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 245 k.p.c., art. 271 § 1 k.p.c. oraz art. 299 k.p.c. poprzez błędne, sprzeczne z zasadami logiki formalnej oraz doświadczeniem życiowym, a przy tym niezgodne z zebranym w sprawie i wymienionym poniżej materiałem dowodowym:

(i) przyjęcie, że przed podpisaniem spornej w sprawie umowy kredytu budowlano-hipotecznego w CHF nr (...)- (...) zawartej przez Powodów z pozwanym Bankiem w dniu 11 kwietnia 2006 roku „[w] ocenie Sądu orzekającego Bank w sposób nieprawidłowy wypełnił obowiązek informacyjny względem konsumenta co do ryzyka kursowego, w związku z czym zdaniem Sądu I Instancji „z ustalonego stanu faktycznego wynika, że ani z zapisów umowy kredytu, z innych dokumentów ewentualnie doręczonych powodom czy to przed zawarciem umowy kredytu, czy to w dniu zawarcia umowy kredytu, jak i z ustnych informacji udzielanych przez pracownika Banku, nie przekazano konsumentom rzetelnych informacji o ryzyku kursowym, jego skali, wpływu tego ryzyka na zakres zobowiązania powodów w całym okresie kredytowania. Nie było dostatecznych informacji co do historycznych danych kursowych, nie było dostatecznych symulacji wysokości raty na wypadek wzrostu kursu waluty. Pozwany nie zdołał w ocenie Sądu orzekającego skutecznie zakwestionować zeznań powodów w tym zakresie. Pouczenia i oświadczenia udzielone w niniejszej sprawie przez Bank powodom w zakresie obciążającego ichryzyka nie były w ocenie Sądu wystarczające", podczas gdy w pkt 1 załącznika nr (...) do Umowy Kredytu (osobno podpisanego przez Powodów) zawarto wyraźne i jednoznaczne oświadczenie dotyczące znajomości po stronie Powodów ryzyka walutowego związanego z zaciągnięciem kredytu w CHF, w którym każdy z Powodów potwierdził, że Jest mu znane oraz wyjaśnione przez Bank ryzyko zmiany kursu waluty, w której zaciągnął zobowiązanie kredytowe i jest świadomy ponoszenia przez siebie tego ryzyka.”; dodatkowo w pkt. 1 załącznika nr (...) do Umowy Kredytu zaprezentowano w formie tabeli czytelny przykład wpływu zmiany kursu walutowego na równowartość w złotych rat spłacanego kredytu z wyraźnym wskazaniem wzrostu kursu CHF do poziomu wynoszącego aż 4,00;

(II)przyjęcie, że sporna Umowa Kredytu zawiera „postanowienia umowy kredytu, które wprowadzają ryzyko kursowe (ryzyko wymiany) przez mechanizm waloryzacji, podczas gdy sporna Umowa Kredytu nie zawiera jakichkolwiek klauzul waloryzacyjnych, gdyż zastosowano w niej konstrukcję kredytu denominowanego w CHF, w związku z czym Bank oddał do dyspozycji Powodów wyraźnie określoną kwotę kredytu 99.716,29 CHF, co wynika jednoznacznie z § 2 ust. 1 Umowy Kredytu, a w konsekwencji kursy walut nie mają żadnego przełożenia na zmianę wysokości czy też waloryzację zobowiązania Powodów;

art. 247 k.p.c. poprzez dokonanie ustaleń sprzecznych z osnową dokumentów w postaci Załącznika nr (...) do spornej Umowy Kredytu polegających na stwierdzeniu, że „pozwany Bank nie pouczył należycie powodów o skutkach zawarcia kredytu denominowanego do waluty obcej oraz o zagrożeniach z tego wynikających”, podczas gdy przeciwnie do powyższego stwierdzenia Sądu I instancji Powodowie potwierdzili w załączniku nr (...) do spornej Umowy Kredytu, że „[w] związku z zaciągnięciem kredytu walutowego, kredytobiorca oświadcza, że jest mu znane oraz wyjaśnione przez Bank ryzyko zmiany kursu waluty, w której zaciągnął zobowiązanie kredytowe i jest świadomy ponoszenia przez siebie tego ryzyka” a równocześnie nie zaszły podstawy wskazane w art. 247 k.p.c., zezwalające Sądowi I Instancji na dokonanie ustaleń wbrew osnowie dokumentów;

II.  naruszenie następujących przepisów prawa materialnego:

art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 353 ¹ k.c. i art. 69 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że sporna Umowy Kredytu jest dotknięta sankcją bezwzględnej nieważności, podczas gdy umowa ta jest ważna gdyż zastosowano w niej konstrukcję umowy kredytu denominowanego w walucie innej niż waluta polska, która jest w wyraźny i jednoznaczny sposób dopuszczana przez ustawodawcę w art. 69 ust. 2 pkt 4a p.b. (obowiązującym od dnia 26 sierpnia 2011 roku);

art. 385 ¹ k.c. oraz art. 385 ² k.c. w zw. z art. 22 Konstytucji RP, poprzez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na stwierdzeniu, że postanowienia z ust. 2 pkt 2 i 4 Załącznika nr (...)do Umowy Kredytu należy uznać za abuzywne pomimo braku zidentyfikowania okoliczności uzasadniających kumulatywne zaistnienie sprzeczności z dobrymi obyczajami oraz naruszenia interesów Powodów, które powinno być rażące, tj. drastyczne, krzyczące, wyraźne i bezsporne;

art. 385 ¹ § 1 k.c. poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie przez Sąd I Instancji, że zakwestionowane postanowienia Załącznika nr (...) do Umowy Kredytu określają główne świadczenia stron i nie zostały sformułowane jednoznacznie, podczas gdy zawartych w tych postanowieniach klauzul przeliczeniowych nie sposób uznać za niejednoznaczne i określające główne świadczenia stron, a ich ewentualna abuzywność nie może skutkować nieważnością Umowy Kredytu;

art. 385 ^{( 1)} § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 58 § 1 i 3 k.c. oraz w zw. z art. 354 § 1 k.c. i art. 69 ust. 3 p.b., a także art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że wyeliminowanie ze spornej Umowy Kredytu postanowień z ust. 2 pkt 2 i 4 Załącznika nr (...) do Umowy Kredytu powoduje nieważność tej umowy wynikającą z braku „elementów przedmiotowo istotnych umowy kredytu denominowanego”, podczas gdy skutkiem abuzywności jest wyłącznie brak związania powodów zakwestionowanymi postanowieniami, w związku z czym Umowa Kredytu wiążę strony w pozostałym zakresie, posiada elementy przedmiotowe umowy kredytu denominowanego w CHF a do przeliczania świadczeń stron Umowy Kredytu zastosowanie powinien znaleźć pkt 3 Załącznika nr (...) do Umowy Kredytu, w którym odwołano się do w pełni obiektywnego miernika w postaci „kursu średniego NBP waluty kredytu”, co jest zgodne ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyrokach dotyczących umów Banku (...) S.A. z dnia 29 października 2019 roku, sygn. akt IV CSK 309/18 oraz z dnia 1 czerwca 2022 roku, sygn. akt II CSKP 364/22 (o których szeroko w pkt VII uzasadnienia niniejszej apelacji);

art. 410 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c. poprzez błędne zastosowanie wskazanych przepisów polegające na nieuwzględnieniu znacznego wzrostu wartości nieruchomości nabytej przez Stronę powodową przy wykorzystaniu środków pochodzących z kredytu udzielonego na podstawie Umowy Kredytu i bezpodstawnego przyjęcia, że doszło do zubożenia Powodów, podczas gdy jego uwzględnienie doprowadziłoby do oddalenia powództwa uwzględnionego w pkt I sentencji Zaskarżonego Wyroku.

W związku z powyższym wniósł o:

zmianę Zaskarżonego Wyroku w zaskarżonej części poprzez oddalenie w całości powództwa wniesionego przez Powodów oraz zasądzenie od Powodów na rzecz Strony pozwanej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty (art. 98 § 1 ¹ k.p.c.);

zasądzenie od Powodów na rzecz Strony pozwanej kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty (art. 98 § I ¹ k.p.c.).

Powodowie wnieśli o oddalenie apelacji pozwanej i zasądzenie od pozwanej na rzecz powodów zwrotu kosztów postępowania przed sądem II instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z należnymi ustawowymi odsetkami.

Na rozprawie apelacyjnej 24 lipca 2025r. pozwany bank podniósł, że przed Sądem Okręgowym w K. do sygn. akt (...) toczy się sprawa z powództwa banku o zwrot kapitału kredytu od powodów w kwocie 236 212,61zł. która to sprawa postanowieniem z 20 czerwca 2024r. została zawieszona.

Powodowie podali, że w sprawie tej podnieśli zarzut potrącenia, który nie obejmuje kwoty żądanej w niniejszej sprawie. Powodowie nadal spłacają kredyt, na dzień 15.02.2024r. dokonali wpłat w wysokości 265 452,83zł.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja pozwanego banku okazała się niezasadna.

Sąd Apelacyjny podziela ustalenia faktyczne i wnioski wyprowadzone przez sąd I instancji, przedstawione w pisemnym uzasadnieniu wyroku wydanego w dniu 24 sierpnia 2022 r. w pełnym zakresie.

Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji ( art. 378 § 1 k.p.c ) na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym ( art. 382 k.p.c ) z tym zastrzeżeniem, że przed sądem pierwszej instancji powinny być przedstawione wyczerpująco kwestie sporne, zgłoszone fakty i dowody, a prezentacja materiału dowodowego przed sądem drugiej instancji może mieć miejsce wyjątkowo. Stosując zasady tzw. apelacji pełnej należy stwierdzić, że obowiązkiem Sądu Apelacyjnego nie jest rozpoznanie samej apelacji lecz ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy w granicach zaskarżenia. Zgodnie z uchwałą składu 7 sędziów ( III CZP 49/07 OSN 2008 nr 6 poz. 55 ) której nadano moc zasady prawnej sąd drugiej instancji rozpoznający sprawę na skutek apelacji nie jest związany przedstawionymi w niej zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego, wiążą go natomiast zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego. W granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania.

Sąd drugiej instancji jest zobligowany do ponownego rozpoznania sprawy, a nie wszystkich zarzutów i poglądów stron podniesionych w apelacji czy w odpowiedzi na apelację. Z przewidzianego w artykule 378 § 1 k.p.c. obowiązku rozpoznania sprawy w granicach apelacji nie wynika konieczność odrębnego omówienia w uzasadnieniu wyroku każdego argumentu podniesionego w apelacji wystarczy jeśli sąd drugiej instancji odniesie się do zarzutów en bloc, ale w sposób wskazujący na to, że zostały one przez sąd drugiej instancji w całości rozważone przed wydaniem rozstrzygnięcia ( tak uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 2021 sygn. akt I CSK 709 /20 ). Jeżeli zarzuty apelacyjne są ponadprzeciętnie rozbudowane można je rozważać łącznie chwytając oś problemu byleby podsumować je stanowczą puentą z wyjaśnieniem dlaczego tego rodzaju argumentacja nie jest zasadna ( tak postanowienie Sądu Najwyższego z 17 listopada 2020 roku IUK 437/19 ).

Odnosząc się do zarzutów procesowych stwierdzić należy, że w postępowaniu zwykłym apelacja podlega oddaleniu, jeżeli stwierdzone uchybienia naruszenia prawa procesowego nie prowadzą do zmiany lub uchylenia zaskarżonego wyroku. Wynika to z faktu, że pomiędzy zasadnymi zrzutami apelacji a treścią rozstrzygnięcia musi istnieć związek przyczynowy. W niniejszej sprawie to pozwany bank w złożonej apelacji winien przedstawić przekonującą argumentację, że w postępowaniu przez Sądem Okręgowym doszło do takiego naruszenia przepisów postępowania, które dawałoby podstawę do stwierdzenia ( biorąc pod uwagę treść zarzutów apelacji ) o nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego.

Zarzuty naruszenia prawa procesowego, przywołane przez skarżący bank pozostają nietrafne.

Sąd Okręgowy uwzględnił wszystkie przeprowadzone w toku postępowania dowody, wyciągnął z nich wnioski logicznie poprawne, w sposób obiektywny i wszechstronny rozważył wszystkie okoliczności ujawnione w toku postępowania oraz zawarte w aktach sprawy i w oparciu o nie dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, nie naruszając przy tym w żaden sposób przepisów prawa materialnego i procesowego. O poprawności wniosków sądu I instancji świadczą pisemne motywy uzasadnienia, w których przedstawione zostały wszystkie fakty stanowiące podstawę wydanego wyroku, a także omówione dowody ze wskazaniem, którym sąd I instancji dał wiarę.

Zarzuty apelacji sprowadzają się do gołosłownej polemiki pozwanego z prawidłowym rozstrzygnięciem sądu I instancji, stanowią polemikę ze swobodną oceną dowodów przeprowadzoną przez sąd I instancji, której to ocenie nie można nic zarzucić, skoro ocena ta nie wykracza poza ramy zakreślone w art. 233 k.p.c.

Prawidłowo ustalił sąd I instancji, że Bank nie wypełnił ciążących na nim obowiązków informacyjnych, w szczególności, że przedstawione przez niego informacje dotyczące ryzyka kursowego związanego z zawarciem umowy o kredyt denominowany kursem CHF były niewystarczające do podjęcia przez powodów świadomej decyzji o związaniu się tego rodzaju umową. Odesłanie do tabel kursowych stanowi główny przedmiot umowy, postanowienia w tym zakresie nie zostały sformułowane jednoznacznie, gdyż Bank nie wskazał zasad ustalania kursów oraz nie udzielił powodom rzetelnej informacji o ryzyku kursowym przy jednoczesnym wykreowaniu takiego ryzyka w spornej umowie. Oceny tej zdaniem Sądu II instancji nie zmieniają postanowienia załącznika nr (...)do umowy stanowiącego, że: w związku z zaciągnięciem kredytu walutowego, kredytobiorca oświadcza, że jest mu znane oraz wyjaśnione przez bank ryzyko zmiany kursu waluty, w której zaciągnął zobowiązanie kredytowe i jest świadomy ponoszenia przez siebie tego ryzyka (ust. 1); oraz podanie przykładu zmiany kursu walutowego na raty spłaconego kapitału i kapitału pozostałego do spłaty, przy przyjęciu kursu od 2.5 do 4 zł/CHF. Dokument ten, pomimo, że zawarte w nim informacje w porównaniu do innych umów zawierają przykłady wpływu zmiany kursu walutowego na umowę kredytu, w ocenie Sadu Apelacyjnego nie spełniają wymogów z art. 4 ust. 2 dyrektywy nr 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich, zgodnie z którymi warunki umowy powinny być wyrażone prostym i zrozumiałym językiem. Przede wszystkim dokumenty te nie wskazują rzeczywistej skali ryzyka kursowego, na które narażeni zostali powodowie w trakcie obowiązywania umowy zawartej na trzydzieści lat. Bank nie wykazał, że uzgadniał indywidualnie z powodami postanowienia umowne oraz, że przedstawił im historyczne kursy CHF z kilkunastu lub kilkudziesięciu poprzednich lat (w których kurs CHF istotnie się zmieniał) ani, że poinformował ich o parametrach wpływających na zmiany tego kursu. Powodowie jasno zeznali, że nie negocjowali treści umowy. Z wielu podobnych spraw znanych Sądowi z urzędu wynika, że klienci frankowi mogli co najwyższej negocjować drobne kwestie jak wysokość prowizji, czy okres kredytowania, czego nie należy mylić z indywidualnym uzgadnianiem warunków umowy.

Ponadto jak wynika z ustaleń poczynionych w postępowaniu, żadne postanowienie umowne spośród tych, które składały się na mechanizm denominacji, nie zostało z powodami uzgodnione indywidualnie. W szczególności bank nie dowiódł - mimo, że to na nim spoczywał obowiązek w tym zakresie - faktów pozwalających na wniosek przeciwny. Powodowie dokonali jedynie wyboru gotowego produktu przygotowanego przez przedsiębiorcę. Dla zrealizowania przesłanki rzeczywistego wpływu konsumenta na treść postanowień umownych nie wystarczy wykazanie, że konsument dowiedział się o treści klauzuli, której niedozwolony charakter podnosi, w odpowiednim czasie, a strony prowadziły w tym przedmiocie negocjacje. Konieczne jest udowodnienie wspólnego ustalenia ostatecznego brzmienia klauzuli, w wyniku rzetelnych negocjacji, w ramach których konsument miał realny wpływ na treść określonego postanowienia umownego, chyba że zostało ono sformułowane przez niego i włączone do umowy na jego żądanie ( por. orzeczenie SN z dnia 10 grudnia 2019r, sygn. akt IV CSK 443/18). Takich indywidualnych uzgodnień przed podpisaniem umowy nie było, w tym w szczególności w odniesieniu do postanowień określających sposób, w jaki kwota kredytu i sumy rat kapitałowo odsetkowych będą przeliczane z waluty polskiej na szwajcarską i odwrotnie.

Z całą pewnością zapewniano natomiast powodów o stabilności kursu CHF. Bank powinien wyraźnie wskazać klientowi niebezpieczeństwa wiążące się z oferowanym kredytem, tak by miał on pełne rozeznanie co do jego skutków ekonomicznych. Powodom jako konsumentom, do podjęcia świadomej decyzji potrzebna była wiedza o sposobie kształtowania się kursów CHF w szerokim horyzoncie czasowym, z uwzględnieniem historycznych danych i wypływających z nich prawidłowości oraz o znaczeniu tych okoliczności dla całościowej kwoty ostatecznego zobowiązania. Do kwestii minimum informacji o ryzyku kursowym, jakie powinien otrzymać konsument przed zawarciem umowy kredytu, w której wartość świadczeń uzależniona jest od kursu waluty obcej Trybunał Sprawiedliwości UE odniósł się między innymi w wyroku z 20 września 2017 r. RP A. i in. przeciwko B., w którym stwierdził, że konsumentowi przed zawarciem umowy powinno być wyjaśnione co najmniej jak na wysokość jego zobowiązań wpłynie silna deprecjacja waluty krajowej w stosunku do waluty obcej. Informacje przekazane konsumentowi przez bank powinny umożliwić konsumentowi nie tylko zrozumienie, że zmiana kursu waluty rozliczeniowej może pociągać za sobą niekorzystne konsekwencje dla jego zobowiązań finansowych, lecz muszą również pozwolić zrozumieć rzeczywiste ryzyko, na które narażony jest konsument w trakcie obowiązywania umowy. W tym celu konieczne jest przedstawienie konsumentowi symulacji wysokości rat kredytu i salda jego zadłużenia w przypadku istotnej i niekorzystnej dla niego zmiany kursu waluty obcej wykorzystywanej jako miernik wartości.

Art. 3 ust. 1 i 2 dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że za warunek umowy, który nie był indywidualnie negocjowany w rozumieniu wspomnianego przepisu, należy uznać warunek objęty zawartą z konsumentem umową kredytu denominowanego w walucie obcej, na podstawie którego bank może ustalić ostateczną kwotę kredytu wyrażoną w tej walucie przez zastosowanie do kwoty wyrażonej w walucie krajowej, odpowiadającej wnioskowi konsumenta o finansowanie, kursu wymiany, który bank ten ustala jednostronnie, w przypadku gdy sposób ustalenia ostatecznej kwoty został określony wyłącznie przez bank przed zawarciem umowy, w związku z czym konsument nie mógł mieć wpływu na jego ukształtowanie ( postanowienie TSUE z 30.05.2024r. C-325/23).

Wobec powyższego brak jest podstaw do odmówienia wiarygodności zeznaniom powodów, że zawierając umowę nie wiedzieli że są zagrożeni tak dużym wzrostem kursu CHF jaki notowany jest obecnie. Zeznania powodów mają taką samą moc dowodową jak inne dowody i ustalenia poczynione na podstawie zeznań stron nie wymagają potwierdzenia innymi dowodami ( por. A. Turczyn Kodeks postepowania cywilnego. Postepowanie procesowe. Komentarz, red. O. M. Piotrowska, Warszawa 2020, art. 299 ).

Reasumując zatem tę część rozważań, Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje za własną ocenę Sądu Okręgowego, zgodnie z którą w takim stanie rzeczy powodowie, jako kredytobiorcy, powinni otrzymać informację o nieograniczonym charakterze ryzyka walutowego, z naciskiem na słowo „nieograniczonym", oraz symulację przykładowych wysokości raty kredytu i całego zobowiązania do spłaty w zależności od procentowego wzrostu kursu CHF na okres zawierania umowy, tj. 30 lat. Przedstawiona przez pozwanego powodom informacja jest zbyt mało precyzyjna, by stanowić należytą realizację obowiązku informacyjnego banku wobec kredytobiorcy konsumenta.

Nie sposób zatem uznać za uzasadnione zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego w okolicznościach sprawy.

Przechodząc do zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego należy podnieść, że przepisy art. 385 i następnych k.c. dotyczące niedozwolonych postanowień umownych mają charakter szczególny w stosunku do tych przepisów, które mają generalne zastosowanie do kształtowania przez kontrahentów treści umowy. Stanowią one implementację w polskim prawie postanowień dyrektywy nr 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Sądy krajowe stosując prawo wewnętrzne, zobowiązane są tak dalece, jak to możliwe, dokonywać jego wykładni w świetle brzmienia i celu tej dyrektywy, tak by osiągnąć przewidziany w niej rezultat, a zatem zastosować się do art. 288 akapit 3 Traktu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej ( por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 13.06.2016r., C-377/14). Zatem normę art. 385 ¹ k.c. należy traktować jako lex specialis względem regulacji kodeksowej jaką jest art. 58 § 1 i 2 k.c. Przewidziana przez art. 385 ¹ k.c. sankcja bezskuteczności wobec konsumenta niedozwolonej klauzuli umownej ma dla niego działanie ochronne i jest dla niego obiektywnie korzystniejsza, aniżeli sankcja nieważności wynikająca z normy ogólnej art. 58 k.c. ( por. uchwała SN z dnia 28.04.2022r. sygn. akt IIICZP 40/22 ).

Sąd Okręgowy dokonał oceny zakwestionowanych postanowień umownych przez powodów z punktu widzenia ich niedozwolonego charakteru.

Odnośnie zarzutów naruszenia prawa materialnego, podniesionych w apelacji przez stronę pozwaną, zakresie, w jakim Sąd ten przyjął, że umowa zawarta pomiędzy stronami zawiera klauzule niedozwolone, które nie wiążą konsumenta z mocy art. 385 ¹ § 1 zd. 1 k.c. Sąd Apelacyjny, biorąc pod uwagę linię orzeczniczą wypracowaną na datę wydawania orzeczenia przez Sąd II instancji, stwierdza, że nie zasługiwały one na uwzględnienie.

W ramach żądania pozwu, badaniu podlegała umowa kredytu pod kątem abuzywności niektórych postanowień w niej zawartych i wpływu ewentualnej nieważności tych postanowień na ważność całej umowy.

Sąd Apelacyjny, w odniesieniu do zarzutów apelacji, wskazuje, że w umowie z dnia 11 kwietnia 2006 r. strony zawarły m.in. następujące zapisy:

Kwota udzielonego kredytu wynosiła 99 716,29 CHF. (§ 2 umowy)

Załącznik nr (...) do umowy stanowi natomiast m.in. że:

0  w związku z zaciągnięciem kredytu walutowego, kredytobiorca oświadcza, że jest mu znane oraz wyjaśnione przez bank ryzyko zmiany kursu waluty, w której zaciągnął zobowiązanie kredytowe i jest świadomy ponoszenia przez siebie tego ryzyka (ust. 1);

1  jednocześnie kredytobiorca przyjmuje do wiadomości, że:

1)  prowizja bankowa od kredytu walutowego naliczana jest i pobierana w walucie udzielonego kredytu;

2)  kwota kredytu lub transzy kredytu wypłacana jest w złotych po przeliczeniu według kursu kupna waluty kredytu obowiązującego w banku w dniu wypłaty kwoty kredytu lub transzy kredytu, zgodnie z Tabelą kursów walut Banku (...) S.A. ogłaszaną w siedzibie banku z zastosowaniem zasad ustalania kursów walut obowiązujących w banku;

3)  ewentualna nadwyżka wynikająca z różnic kursowych zostanie wypłacona przelewem na rachunek bankowy kredytobiorcy wskazany we wniosku o wypłatę kredytu, który stanowi załącznik nr (...) do umowy kredytu;

4)  kwota spłaty podlega przeliczeniu na złote po kursie sprzedaży waluty kredytu obowiązującym w banku w dniu dokonywania spłaty, zgodnie z Tabelą kursów walut Banku (...) S.A. ogłaszaną w siedzibie banku z zastosowaniem zasad ustalania kursów walut obowiązujących w banku (ust. 2 pkt 1-4);

Treść przytoczonych powyżej postanowień dot. mechanizmu denominacji i dot. zakresu ryzyk obciążających kredytobiorcę, a wiążących się z zawartą umową, zdaniem Sądu Apelacyjnego prowadzi do wniosku, że umowa łącząca strony zawiera klauzule niedozwolone, które nie wiążą konsumenta z mocy art. 385 ¹ § 1 zd. 1 k.c.

W świetle kryteriów przewidzianych w przywołanym przepisie za niedozwolone należało uznać klauzule, zgodnie z którymi kredyt udzielany w złotych, był denominowany do waluty CHF wg kursu kupna waluty z tabeli banku na dany dzień, a raty kapitałowo-odsetkowe będą spłacane w złotych polskich po uprzednim ich przeliczeniu wg kursu sprzedaży CHF z tabeli kursowej banku. Sporne klauzule nie spełniały warunku sformułowania w sposób jednoznaczny i zrozumiały (art. 358 § 2 k.c.). Umowa kredytu nie przedstawiała w sposób przejrzysty konkretnych działań mechanizmu wymiany waluty obcej, tak by klient banku był w stanie samodzielnie oszacować, w oparciu o jednoznaczne i zrozumiale kryteria, wypływające dla niego z umowy konsekwencje ekonomiczne. Umowa nie dawała też żadnego instrumentu pozwalającego bronić się przed decyzjami banku w zakresie wyznaczonego kursu.

Umowa nie zawierała żadnych zasad ustalania kursu waluty CHF. Tak skonstruowana umowa pozostawiała pozwanemu Bankowi dowolność w zakresie wyboru kryteriów ustalania kursu franka szwajcarskiego w swoich tabelach kursowych, a w konsekwencji – kształtowania wysokości zobowiązań kredytobiorcy. Ograniczeń w tym zakresie nie przewiduje bowiem ani umowa ani przepisy prawa powszechnie obowiązującego. Takie uregulowanie umowne należy wobec tego uznać za sprzeczne z dobrymi obyczajami oraz naruszające interesy konsumenta. Pogląd, w myśl którego postanowienia umowy (regulaminu) określające zarówno zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu na złotówki przy wypłacie kredytu, jak i spłacanych rat na walutę obcą, pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej mają charakter niedozwolonych postanowień umownych, pozostaje aktualny w najnowszym orzecznictwie Sądu Najwyższego, a Sąd Apelacyjny w niniejszym składzie w pełni pogląd ten podziela (tak m.in. postanowienie SN z 4.10.2023 r., I CSK 368/23, LEX nr 3610428 i powołane tam orzecznictwo), co czyni zarzuty strony pozwanej niezasadnymi. Dodać do powyższego można, że wykładnia językowa art. 385 ¹ § 1 zd. 1 k.c. nie stwarza podstaw do przyjęcia, że w ramach oceny abuzywności postanowienia istotny jest sposób jego stosowania przez przedsiębiorcę. Przeciwnie, skłania ona do wniosku, że decydujące znaczenie ma nie to, w jaki sposób przedsiębiorca stosuje postanowienie i dla kogo jest to korzystne, lecz to, w jaki sposób postanowienie kształtuje prawa i obowiązki konsumenta (tak: uchwała SN(7) z 20.06.2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2, zob. także postanowienie SN z 28.09.2023 r., I CSK 204/23, LEX nr 3608342).

Postanowienia umowne o analogicznej treści i identycznych skutkach jak postanowienia kwestionowane w niniejszej sprawie zostały wpisane do rejestru klauzul niedozwolonych na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych – nr wpisu (...). I tak; w wyroku z 27 grudnia 2010 r. w sprawie o sygn. akt XVII AmC 1531/09, Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w W.w ramach kontroli abstrakcyjnej, uznał za niedozwolone i zakazał wykorzystywania w obrocie z konsumentami postanowienia zawartego we wzorcu umowy o nazwie „umowa o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych (...) waloryzowany kursem CHF” o treści: „raty kapitałowo-odsetkowe oraz raty odsetkowe spłacane są w złotych po uprzednim ich przeliczeniu wg kursu sprzedaży CHF z tabeli kursowej (...) Banku S.A. obowiązującego na dzień spłaty z godziny 14:50”. Zgodnie ze stanowiskiem TSUE zajętym w wyroku z 21 września 2023 r. w sprawie C - 139/22 - art. 3 ust. 1, art. 7 ust. 1 i art. 8 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie temu, by warunek umowny, który nie był indywidualnie negocjowany, został uznany przez właściwe organy krajowe za nieuczciwy z tego tylko powodu, że jego treść jest równoznaczna z treścią postanowienia wzorca umowy wpisanego do krajowego rejestru klauzul niedozwolonych.

Zgodnie z art. 385 ¹ § 1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. W przedmiotowej sprawie spełnione są wszystkie przesłanki przewidziane w wymienionym przepisie.

Powodowie działali jako konsumenci.

Postanowienia zawarte w umowie będącej przedmiotem niniejszego postępowania nie były przedmiotem indywidualnych uzgodnień stron o czym świadczy samo zawarcie umowy z zastosowaniem wzorca umownego. Co do zasady, wzorce te stanowią zbiór praw i obowiązków stron opracowany przed zawarciem umowy i wprowadzany do stosunku prawnego przez jedną ze stron w taki sposób, że druga strona nie miała wpływu na ich treść. Są one zwykle formułowane w oderwaniu od konkretnego stosunku umownego i w sposób jednolity określają treść przyszłych umów, stąd też strona, która wyraziła zgodę na zawarcie umowy nie może według swojej woli i wiedzy zmieniać jej treści.

Postanowienia umowne kwestionowane w niniejszym postępowaniu dotyczą głównych świadczeń stron, jednak nie zostały one sformułowane jednoznacznie co również wynika z treści umowy. Odwołanie się do kursów walut zawartych w tabeli kursów obowiązującej w pozwanym Banku narusza równorzędność stron umowy, albowiem prowadzi do nierównomiernego rozłożenia uprawnień i obowiązków między stronami stosunku obligacyjnego, co godzi w dobre obyczaje i skutkuje rażącym naruszeniem interesów konsumenta. W tak ukształtowanym stosunku umownym konsument jest bowiem obciążony nieograniczonym ryzykiem kursowym i ponosi niebezpieczeństwo nieograniczonego wzrostu swojego zadłużenia pomimo dokonywania regularnych spłat. Konsument nadto zostaje obciążony tzw. „spreadem walutowym” stanowiącym dodatkowe wynagrodzenie banku za udzielenie kredytu i korzystanie z kapitału poza prowizją oraz odsetkami, pomimo tego, że brak jest ku temu jakichkolwiek podstaw.

Jak wynika z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 28 września 2021r. I CSKP 74/21 umowa kredytowa jest zawierana na wiele lat, ma na celu zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych kredytobiorcy i wywiera daleko idący wpływ dla egzystencji konsumenta. Z uwagi na te okoliczności wprowadzenie do umowy kredytowej mechanizmu działania kursowego wymaga szczególnej staranności banku w zakresie wyraźnego wskazania zagrożeń wiążących się z oferowanym kredytem, tak, by konsument miał pełne rozeznanie konsekwencji ekonomicznych zawieranej umowy. Obowiązek informacyjny w zakresie ryzyka kursowego powinien być wykonany w sposób jednoznacznie i zrozumiale unaoczniający konsumentowi, który z reguły posiada tylko elementarną znajomość rynku finansowego, że zaciągniecie tego rodzaju kredytu jest bardzo ryzykowne, a efektem może być obowiązek zwrotu kwoty wielokrotnie wyższej, mimo dokonywanych regularnych spłat.

Również z orzecznictwa TSUE wynika, że prawidłowe pouczenie ze strony banku winno uświadomić kredytobiorcy, że ryzyko kursowe ma charakter nieograniczony i ukazywać wpływ także silnej deprecjacji waluty krajowej, w której dokonywane są płatności w stosunku do waluty indeksacji kredytu, na wysokość raty i saldo kredytu. Niekiedy może to bowiem spowodować, że ciężar spłaty kredytu będzie dla konsumenta nie do udźwignięcia. Trzeba przy tym wskazać, że sama wiedza konsumenta o zmienności kursów nie świadczy jeszcze o świadomości poziomu tego ryzyka. Pouczenia muszą być szczegółowe, zawierać symulacje i przedstawiać zmiany kursu w długim okresie, najlepiej gdyby był to czas obowiązywania umowy (wyrok TSUE z 30 kwietnia 2014 C-26/13; wyrok TSUE z 20 września 2017 r. C -186/16; wyrok TSUE z 20 września 2018 r. C-51/17; wyrok TSUE z 14 marca 2019 r. C-118/17)

Pozwany bank nie wykazał, aby spełnił obowiązek informacyjny zgodnie z przedstawionymi wyżej wymogami. Pozwany Bank nie udowodnił, aby informacje przekazane powodom przed zawarciem umowy były na tyle obszerne i jasne, że jako konsument, na ich podstawie mógł się orientować o skali ryzyka związanego z możliwą zmianą kursu waluty i wpływu tego ryzyka na wysokość całego zobowiązania kredytowego i poszczególnych rat. Tu wyraźnie podkreślić należy, że wykazanie tych okoliczności spoczywało na kredytodawcy a nie na kredytobiorcy.

To pozwany bank nie wykazał, że ryzyko kursowe jest nieograniczone zaś w przypadku silnej deprecjacji waluty krajowej ciężar spłaty kredytu może okazać się dla konsumenta nie do udźwignięcia. W efekcie powodowie nie zostali prawidłowo poinformowani o realnej skali tego ryzyka, a w szczególności, że kurs wzrostu będzie tak istotnie rzutować na saldo całego kapitału kredytu i wysokość rat. Powodom nie zaprezentowano szczegółowej symulacji która wskazywałaby, jakie kwoty kredytu będzie musiał uiszczać w przypadku istotnego wzrostu kursu CHF. Konstrukcja samej umowy kredytu jest natomiast taka, że w przypadku wzrostu kursu franków to saldo może rosnąć nadal – teoretycznie w nieskończoność i bez żadnych ograniczeń. Nie sposób w tej sytuacji mówić o zachowaniu równorzędności podmiotów czy porównywalności wysokości świadczeń. Jest to rozwiązanie wadliwe i rażąco krzywdzące powodów, zaś skutków takiego rozwiązania z pewnością nie sposób było przewidzieć jedynie na podstawie analizy postanowień umowy, bez posiadania obszernej wiedzy i doświadczenia ekonomicznego.

Ocena korzyści i ryzyka płynącego z zawarcia umowy kredytu związanego z walutą, a zwłaszcza porównania go z kredytem złotówkowym, wymaga nie tylko określenia bieżących parametrów, ale i możliwego niekorzystnego rozwoju sytuacji na rynku. Dopiero podanie tych informacji – w oce­nie Sądu Apelacyjnego – jest na tyle jasne i precyzyjne, że pozwala przeciętnemu konsumentowi na podjęcie racjonalnej decyzji odnośnie ewentualnej opłacalności kredytu i płynącego stąd ryzyka finansowego. Niepełna informacja o ryzyku kursowym w oczywisty spo­sób wpływa na decyzję o zawarciu umowy kredytu powiązanej z kursem walutowym.

Niezwykle obszernych wskazówek odnośnie obowiązków informacyjnych banków, nierównowagi kontraktowej oraz obowiązku objęcia ochroną każdego konsumenta TSUE udzielił w orzeczeniach zapadłych w dniu 10 czerwca 2021 tj. w sprawach: C-609/19, połączonych sprawach C-776/19 do C-782/19 oraz w sprawie C-198/20. W orzeczeniu C-609/19 TSUE czytamy: „42 z powyższego wynika, że wymogu przejrzystości warunków umownych wynikającego z art. 4 ust. 2 i z art. 5 dyrektywy 93/13 nie można zawężać do zrozumiałości tych warunków pod względem formalnym i gramatycznym, ponieważ ustanowiony przez wskazaną dyrektywę system ochrony opiera się na założeniu, że konsument jest stroną słabszą niż przedsiębiorca, między innymi ze względu na stopień poinformowania, ów wymóg wyrażania warunków umownych prostym i zrozumiałym językiem, a więc wymóg przejrzystości ustanowiony w tej dyrektywie, musi podlegać wykładni rozszerzającej (wyrok z dnia 3 marca 2020 r., Gómez del Morał Guasch, C-125/18, EU:C:2020:138, pkt 50 i przytoczone tam orzecznictwo). Oznacza to w szczególności, że w umowie należy jasno określać konkretne funkcjonowanie mechanizmu, do którego odnosi się dany warunek, a także relację między tym mechanizmem a innymi odnośnymi warunkami umownymi, co pozwoli konsumentowi ocenić - na podstawie jasnych i zrozumiałych kryteriów - ekonomiczne konsekwencje, które wynikają dla niego z warunków umowy (zob. podobnie wyrok z dnia 27 stycznia 2021 r., Dexia Nederland, C-229/19 i C-289/19, EU:C:2021:68, pkt 50 i przytoczone tam orzecznictwo). W związku z tym w celu dokonania oceny, czy warunki umowy, takie jak te rozpatrywane w postępowaniu głównym, powodują znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron umowy kredytu ze szkodą dla konsumenta, należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności, o których podmiot zawodowo udzielający kredyty mógł wiedzieć w chwili zawierania tej umowy, w szczególności przy uwzględnieniu jego fachowej wiedzy, jeśli chodzi o możliwe wahania kursów wymiany i ryzyko związane z zaciągnięciem takiego kredytu i które to okoliczności mogły mieć wpływ na późniejsze wykonanie kredytu i na sytuację prawną konsumenta. Z zastrzeżeniem bowiem ustaleń, których przeprowadzenie należy do sądu odsyłającego, warunki umowne rozpatrywane w postępowaniu głównym wydają się obciążać konsumenta, w zakresie, w jakim przedsiębiorca nie przestrzegał wymogu przejrzystości względem tego konsumenta, ryzykiem nieproporcjonalnym do świadczeń i kwoty otrzymanej pożyczki, ponieważ stosowanie tych warunków skutkuje tym, że konsument musi długoterminowo ponieść koszt zmiany kursu wymiany. W zależności od tej zmiany konsument ten może znajdować się w sytuacji, w której, po pierwsze, pozostała należna kwota kapitału w walucie spłaty, w niniejszym przypadku w euro, jest znacznie wyższa niż kwota pierwotnie pożyczona, a po drugie, spłacone raty miesięczne prawie wyłącznie pokrywały same odsetki. Jest tak w szczególności wówczas, gdy owo podwyższenie kapitału pozostałego do spłaty w walucie krajowej nie jest zrównoważone różnicą między stopą oprocentowania waluty obcej a stopą waluty krajowej, przy czym istnienie takiej różnicy stanowi dla kredytobiorcy główną korzyść kredytu denominowanego w walucie obcej. Wykładni art. 3 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy dokonywać w ten sposób, że warunki umowy kredytu, określające, że płatności dokonywane w stałych ratach są zaliczane w pierwszej kolejności na poczet odsetek, i przewidujące - w celu spłaty salda rachunku bankowego, które może znacznie wzrosnąć w wyniku zmian parytetu między walutą rozliczeniową a walutą płatności. Przedłużenie okresu obowiązywania tej umowy i zwiększenie kwoty rat, mogą doprowadzić do znacznej nierównowagi wynikających z tej umowy praw i obowiązków stron na niekorzyść konsumenta, jeśli przedsiębiorca nie mógł racjonalnie oczekiwać, przestrzegając wymogu przejrzystości względem konsumenta, że ten ostatni zaakceptowałby w wyniku indywidualnych negocjacji nieproporcjonalne ryzyko kursowe, jakie wynika z takich warunków.” Podobnie w połączonych sprawach C-776/19 do C-782/19 w wyroku z 10.06.2021 r.

W sprawie z wniosku Sądu Rejonowego dla W. W. w W. z 11 maja 2020 r. w sprawie tzw. „nieczytającego konsumenta” TSUE w postanowieniu z 10.06.2021 r. C-198/20 wyjaśnił: „w świetle powyższych rozważań na pytanie pierwsze należy odpowiedzieć, że ochrona przewidziana w dyrektywie 93/13 przysługuje każdemu konsumentowi, a nie tylko temu, którego można uznać za „właściwie poinformowanego oraz dostatecznie uważnego i rozsądnego przeciętnego konsumenta”. Trudno zakładać, iż instytucja finansowa jaką jest bank nie zdawała sobie sprawy, że frank szwajcarski nie jest stabilną walutą i od 100 lat jej wartość nieustannie rośnie, a wzrost kursu jest często gwałtowny, zwłaszcza w stosunku do walut mniej rozwiniętych krajów jak Polska (a wcześniej np. Australia, Włochy, czy Hiszpania). Tego typu kredyty były już wprowadzane na rynkach w kilku państwach i za każdym razem przynosiły klientom kłopoty, gdy kurs waluty gwałtownie wzrastał tak jak np. w Australii w latach 80 i we Włoszech w latach 90 XX wieku. Dlatego też bank z włoskim kapitałem (...) S.A. nie oferował tego typu kredytów. Polski nadzór bankowy ostrzegał przed wprowadzeniem tego typu produktu do obrotu konsumenckiego, zalecając bankom szczególną ostrożność już w 2002 roku. 03 lipca 2002r. NBP skierował do banków pismo nr (...) dotyczące ryzyka związanego z udzielaniem kredytów w walutach obcych. W 2005 roku planowano całkowicie zakazać tego typu produktów. Za całkowitym zakazem udzielania takich kredytów opowiedziała się wówczas część banków. Banki po liberalizacji prawa walutowego zyskały łatwy dostęp do finansowania w walucie obcej, w tym zwłaszcza poprzez transakcje ze swoimi zagranicznymi właścicielami. Przy czym banki zabezpieczały się na rynku finansowym przed ryzykiem zmiany kursu, nie informując o tym swoich klientów, nie rekomendując im takich zabezpieczeń. Bardzo ważnym w tym kontekście wyrokiem jest orzeczenie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2020 r. sygn. akt I ACa 581/19: Sąd Apelacyjny pragnie zwrócić na jeszcze jeden aspekt braku transparentności. W latach 2006-2008 obserwowaliśmy trudną do uzasadnienia anomalię, bez precedensu w historii, tj. wielomiesięczne umocnienie złotego do większości walut, w tym także do franka. Przyczynami tej anomalii i mechanizmami finansowymi, które za tym stały była gra spekulacyjna na złotym wynikająca ze strategii zagranicznych inwestorów w Polsce carry trade. W strategii tej wykorzystywane były m.in. kredyty indeksowane i denominowane do waluty, obligacje skarbu państwa i opcje walutowe oferowane przedsiębiorcom. Gra inwestorów zagranicznych oparta była na różnicach w stopach procentowych między złotym, a euro oraz różnicach kursowych. Klienci banków biorący „kredyt frankowy przed podjęciem ryzykownej gry z zagranicznymi inwestorami powinni byli przy pomocy banku uzupełnić swoją wiedzę w obszarze carry trading. Klient, któremu oferowano „kredyt we franku” podlegający tak wielu czynnikom z obszaru zaawansowanych inwestycji i finansów ((...), rynek kapitałowy) powinien być do tej gry tak samo przygotowany jak każdy inny inwestor szczegółowo poinformowany o ryzykach, zgodnie z wymogami dyrektywy (...) obowiązującej w Unii Europejskiej od 30 kwietnia 2004. Obowiązki informacyjne banku oferującego tak złożony produkt jak kredyt „frankowy” określono w artykule 19 pkt 2 i 3 dyrektywy: „2. Wszelkie informacje, w tym publikacje handlowe, kierowane przez przedsiębiorstwo inwestycyjne do klientów lub potencjalnych klientów powinny być rzetelne, niebudzące wątpliwości i niewprowadzające w błąd. C...) 1. Klientom lub potencjalnym klientom należy dostarczyć kompleksowych informacji dotyczących instrumentów finansowych oraz proponowanych strategii inwestycyjnych; powinny one obejmować stosowne wytyczne oraz ostrzeżenia o ryzyku związanym z inwestycjami w takie instrumenty lub odnoszącym się do poszczególnych strategii inwestycyjnych, (...) skonstruowanych w taki sposób, aby klienci lub potencjalni klienci mogli zrozumieć charakter oraz ryzyko związane z usługą inwestycyjną oraz określonym rodzajem oferowanego instrumentu finansowego, a co za tym idzie, mogli podjąć świadome decyzje inwestycyjne” Nazywanie „kredytem” produktu inwestycyjnego z obszaru carry trade, łamało powyższe punkty dyrektywy. W pkt 5 tego artykułu Dyrektywy UE czytamy o tym, że klient, któremu sprzedaje się produkt inwestycyjny powinien zostać przez bank sprawdzony, czy posiada on odpowiednią wiedzę na temat swojej inwestycji: „Państwa Członkowskie zapewniają, że przedsiębiorstwa inwestycyjne świadczące usługi inwestycyjne, inne niż określone w ust. 4, zwróciły się do klienta lub potencjalnego klienta z prośbą o przekazanie informacji dotyczących jego wiedzy i doświadczenia w dziedzinie inwestycji, odpowiedniej do określonego rodzaju oferowanego lub wymaganego produktu lub usługi, tak aby przedsiębiorstwo inwestycyjne mogło dokonać oceny, czy przewidziana usługa inwestycyjna lub produkt są odpowiednie dla klienta. W przypadku gdy w oparciu o informacje otrzymane na podstawie poprzedzającego ustępu przedsiębiorstwo inwestycyjne uważa, że produkt lub usługa nie są odpowiednie dla klienta lub potencjalnego klienta, przedsiębiorstwo inwestycyjne ostrzega o powyższym klienta lub potencjalnego klienta”. Żaden z banków oferujących kredyty „frankowe” nie badał wiedzy konsumentów na temat produktów inwestycyjnych przed sprzedażą swojego produktu, chociaż w myśl dyrektywy 2004/39/WE powinien był to uczynić”

Zdaniem Sądu Apelacyjnego, wyeliminowanie z umowy klauzul abuzywnych na tyle głęboko ingeruje w kluczowe elementy stosunku zobowiązaniowego i stosunek ten dekompletuje, że umowę należało uznać za nieważną w całości. W doktrynie prawa cywilnego rozwiązanie takie jest akceptowane (tak m.in. B. Gliniecki [w:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, red. M. Balwicka-Szczyrba, A. Sylwestrzak, LEX/el. 2023, art. 385 ^{( 1)} ; zob. także uchwała SN z 15 września 2020 r., III CZP 87/19, OSNC 2021, nr 2, poz. 11., w treści której Sąd Najwyższy wskazał, że jeżeli eliminacja niedozwolonego postanowienia umownego doprowadzi do takiej deformacji regulacji umownej, iż na podstawie pozostałej jej treści nie da się odtworzyć praw i obowiązków stron, to nie można przyjąć, że strony pozostają związane pozostałą częścią umowy; w treści tego uzasadnienia Sąd Najwyższy wyraził także pogląd, zgodnie z którym stwierdzenie, że postanowienie umowne ma cechy określone w art. 385 ^{( 1 )}§ 1 k.c. i podlega sankcji określonej w art. 385 ^{( 1 )}§ 2 k.c., wyłącza stosowanie w odniesieniu do umowy i tego postanowienia art. 58 § 3 k.c.

Zgodnie z postanowieniem SN z dnia 29 marca 2024 r., sygn. akt I CSK 2961/23:

- oceny tego, czy postanowienie umowne jest niedozwolone (art. 385 ¹ § 1 k.c.), dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy. Samo jej wykonanie nie jest zatem okolicznością decydującą o tym, iż postanowienie nie ma charakteru abuzywnego

- jeżeli eliminacja niedozwolonego postanowienia umownego doprowadzi do takiej deformacji regulacji umownej, że na podstawie pozostałej jej treści nie da się odtworzyć treści praw i obowiązków stron, to nie można przyjąć, iż strony pozostają związane pozostałą częścią umowy.

- niedopuszczalne jest zastępowanie wyeliminowanego abuzywnego postanowienia umowy innym mechanizmem wyliczenia kwoty raty kapitałowo-odsetkowej.

- niedozwolone postanowienie umowne (art. 385 ¹ § 1 k.c.) jest od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta, który może udzielić następczo świadomej i wolnej zgody na to postanowienie i w ten sposób przywrócić mu skuteczność z mocą wsteczną.

- postanowienia umowy (regulaminu) określające zarówno zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu na złotówki przy wypłacie kredytu, jak i spłacanych rat na walutę obcą, pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej mają charakter niedozwolonych postanowień umownych.

W sprawie nie ma możliwości utrzymania umowy poprzez wprowadzenie, w miejsce postanowienia niedozwolonego, regulacji zastępczej. Nie można w szczególności uznać, iż taką regulację może stanowić przepis art. 358 § 2 k.c. – przepis ten nie ma bowiem charakteru normy dyspozytywnej w rozumieniu wynikającym z orzecznictwa TSUE. Nadto rozważania w tym zakresie są bezprzedmiotowe, skoro powód składając pozew złożył jednoznaczne oświadczenie o braku woli utrzymania spornej umowy.

Abuzywnych postanowień dotyczących klauzul przeliczeniowych nie można zastąpić możliwością spłaty rat bezpośrednio w CHF czy też innym kursem CHF, który nie naruszałby interesów powodów. W dacie zawarcia umowy kredytowej nie było w prawie polskim żadnych przepisów dyspozytywnych, które mogłyby być aktualnie wykorzystane do zastąpienia postanowień abuzywnych. Nie można zatem zastąpić postanowień abuzywnych art. 69 ust 3 prawa bankowego, ponieważ przepis ten został wprowadzony ustawą antyspreadową z 2011 roku i nie konwaliduje postanowień abuzywnych z daty zawarcia umowy w 2006 roku. Umownej klauzuli przeliczeniowej nie można też zastąpić średnim kursem NBP. W polskim systemie prawa cywilnego na datę zawarcia spornej umowy brak było tego rodzaju przepisu, który pozwalałby sądowi zaradzić skutkom nieważności abuzywnego warunku poprzez zastąpienie go przepisem o charakterze dyspozytywnym. Nie może stanowić go art. 358 k.c., który w obecnym brzmieniu obowiązuje od stycznia 2009 r. Tymczasem umowa pomiędzy stronami została zawarta w 2006 r. Powstałej luki nie da się też zastąpić zgodnie z art. 56 k.c. aktualnym, kursem rynkowym. W 2006 roku nie było utrwalonych zwyczajów czy zasad współżycia społecznego, które w sytuacji kredytu denominowanego nakazywałyby sięgać do kursu rynkowego.

Powstałej luki co do abuzywnych postanowień waloryzacyjnych nie można zastąpić też art. 65 § 2 k.c. na podstawie wykładni oświadczeń woli stron. W momencie zawierania umowy kwestia przeliczeń kursowych i sposobu tych przeliczeń nie była między stronami w żaden sposób uzgadniana. Została powodowi narzucona przez bank we wzorcu umownym. Nikt powodowi na etapie zawarcia umowy nie tłumaczył klauzul przeliczeniowych, w ogóle nie mówiono o możliwości stosowania do przeliczeń kursowych średniego kursu NBP. Trudno zatem mówić o możliwości wykładni oświadczeń woli stron i badaniu zgodnego zamiaru stron umowy.

Powstałej luki co do abuzywnych postanowień waloryzacyjnych nie można zastąpić też powoływanym przez bank art. 41 ustawy prawo wekslowe. Przepis ten dotyczy tylko weksli wystawionych w walucie, a nie umów, podlegających regulacjom ustawy prawo bankowe i k.c. dotyczącym zobowiązań. Przepisów tych nie można w tym przypadku stosować przez analogię. Ponadto kurs wymiany wynikający z odpowiedniego zastosowania art. 41 prawa wekslowego nie mógł być odczytywany jako przepis dyspozytywny, albowiem nie został jako taki wprowadzony do porządku prawnego dla innych potrzeb, niż zapłata weksla w walucie-por. wyrok SA w Warszawie z dnia 26 października 2020 r. I ACa 215/20. Ponadto przepis art. 41 prawa wekslowego reguluje kwestię przeliczenia zobowiązania wekslowego wyrażonego w walucie obcej, nie wskazuje przy tym według jakiego kursu waluty ma zostać dokonane przeliczenie, w szczególności nie wskazuje na kurs średni NBP.

Takim przepisem dyspozytywnym nie są też art. 24 i 111 ust. 1 pkt 4 ustawy o NBP z dnia z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz.U.2022.492 t.j. z dnia 2022.03.01). Przepisy te regulują jedynie politykę walutową jaką prowadzi NBP.

Sąd I instancji, prawidłowo ocenił, że w świetle obowiązujących przepisów – przytoczonych wyżej, oraz orzeczeń SN i TSUE, umowę zawartą przez strony w dniu 11 kwietnia 2006 r. ocenić należy jako nieważną.

W konsekwencji, świadczenia spełnione przez strony (zarówno powodów jak i pozwany Bank) ocenić należy jako świadczenia nienależne, i prawidłowo Sąd I instancji wskazał, że zachodzi konieczność rozliczenia świadczeń uiszczonych przez powodów na rzecz banku w oparciu o przepisy art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c. oraz, że nie zachodzi żadna z okoliczności wskazanych w art. 411 k.c.

Sąd Apelacyjny wskazuje, że z uwagi na nieważność umowy o kredyt z dnia 11 kwietnia 2006 r., podstawę prawną do dokonania wzajemnych rozliczeń między stronami stanowią przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu zawarte w kodeksie cywilnym. Zgodnie z art. 405 k.c.; kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Z kolei zgodnie z art. 410 § 1 i 2 k.c., przepisy artykułów poprzedzających stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego. Świadczenie jest nienależne jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia. In casu, umowa zawarta przez strony została oceniona jako nieważna. Podkreślić należy, że funkcja i cel instytucji bezpodstawnego wzbogacenia jest zbieżna z funkcją i celem ochrony konsumenta na gruncie przepisów o postanowieniach niedozwolonych.

Wg przeważającej, na datę wydawania wyroku przez Sąd Apelacyjny linii orzeczniczej, rozliczenie nieważnej umowy o kredyt indeksowany do waluty obcej następuje wg teorii dwóch kondykcji. Na takim stanowisku stanął Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 7 maja 2021 r., sygn. akt III CZP 6/21, której nadał moc zasady prawnej „Jeżeli bez bezskutecznego postanowienia umowa kredytu nie może wiązać, konsumentowi i kredytodawcy przysługują odrębne roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu tej umowy (art. 410 § 1 w związku z art. 405 k.c.). Podobne zapatrywanie wyraził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 16 lutego 2021 r., sygn. akt III CZP 11/20, w której stwierdził, że stronie, która w wykonaniu umowy kredytu, dotkniętej nieważnością, spłacała kredyt, przysługuje roszczenie o zwrot spłaconych środków pieniężnych jako świadczenia nienależnego (art. 410 § 1 w związku z art. 405 k.c.) niezależnie od tego, czy i w jakim zakresie jest dłużnikiem banku z tytułu zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty kredytu” (zob. też uchwałę SN z dnia 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt III CZP 25/22).

Powodowie wpłacili na rzecz banku od 15.10.2010r. do 15.09.2020r. kwotę 149 608,38 zł.

Odnośnie orzeczenia obejmującego żądanie zapłaty, wyrzeczenie zawarte w pkt I zaskarżonego wyroku, na datę zamknięcia rozprawy przed Sąd I instancji, było poprawne co do wysokości kwoty w nim wskazanej 149 608,38 zł. wraz z ustawowymi odsetkami.

Wysokość kwoty zasądzonej w wyroku sądu I instancji nie była kwestionowana ani przez powodów ani przez stronę pozwaną.

Kwoty niezasądzone wyrokiem, uiszczane przez powodów w wykonaniu nieważnej umowy, podlegać będą rozliczeniu w ramach wzajemnych rozliczeń stron zgodnie z teorią dwóch kondykcji i powinnością wzajemnego rozliczenia się stron nieważnej umowy o kredyt. Jeżeli wysokość świadczeń powodów wykracza poza wierzytelność zgłoszoną i wykazaną w niniejszym postepowaniu, to przysługuje im roszczenie o ich zwrot, co może zostać objęte postępowaniem w kolejnej sprawie, która zawisła między stronami ( sygn. akt (...)) w formie zarzutu potrącenia lub poprzez rozliczenie się stron bez udziału sądu.

Konkludując, apelacja pozwanego banku jako bezzasadna podlegała oddaleniu, o czym Sąd Apelacyjny orzekł w pkt 1 wyroku na podstawie art. 385 k.p.c.

O kosztach postępowania apelacyjnego, w pkt 2 wyroku Sąd Apelacyjny orzekł w oparciu o dyspozycję art. 98 k.p.c. i art. 108 k.p.c. oraz zgodnie § 2 ust. 6 i § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.). Od pozwanego Banku na rzecz powodów zasądzono wynagrodzenie pełnomocnika procesowego powoda w taryfowej - pełnej wysokości (4.050 zł).