Portal Orzeczeń Sądu Apelacyjnego w Krakowie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 października 2024 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie, I Wydział Cywilny

w składzie

Przewodniczący SSA Rafał Dzyr

Protokolant Grzegorz Polak

po rozpoznaniu w dniu 16 października 2024 r. w Krakowie

na rozprawie

sprawy z powództwa B. Ż.

przeciwko (...) (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w K.

o zmniejszenie świadczeń

ewentualnie o unieważnienie czynności prawnych

ewentualnie o ustalenie nieważności czynności prawnych

ewentualnie o ustalenie nieważności poszczególnych postanowień czynności prawnych

ewentualnie o ustalenie nieważności poszczególnych postanowień czynności prawnych

ewentualnie o zmniejszenie kar umownych

na skutek apelacji strony pozwanej

od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 1 grudnia 2023 r., sygn. akt IX GC 955/21

uchyla w całości wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 1 grudnia 2023 r., sygn. akt IX GC 955/21 i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Krakowie do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt I AGa 73/24

UZASADNIENIE

Powód B. Ż. w pozwie, wniesionym w dniu 27 września 2021 r., skierowanym przeciwko (...) (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w K., wskazał, że działając jako przedsiębiorca znalazł się w latach 2019-2020 na progu bankructwa. Z uwagi na niespłacone zobowiązania publicznoprawne nie mógł uzyskać wsparcia w ramach programów pomocowych, finansowanych przez (...) S.A. Wysokość jego zobowiązań, dochodzących do 2.500.000 zł, wykluczyła możliwość uzyskania przez niego pożyczki lub kredytu bankowego. Poszukując zewnętrznych źródeł finansowania prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, zawarł dnia 12 sierpnia 2020 r. umowę pośrednictwa kredytowego nr (...) z (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółką komandytową w (...), zwanej dalej „Spółką komandytową”. Przy pomocy tej Spółki komandytowej zawarł w dniu 13 sierpnia 2020 r. ze stroną pozwaną (...) (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w K. umowę pożyczki nr (...) na kwotę 506.000 zł2. Tego samego dnia złożył przed K. Ś., zastępcą notarialnym notariusz L. W., w jej kancelarii notarialnej w W., oświadczenie o poddaniu się egzekucji do kwoty 1.012.000 zł oraz oświadczenie o ustanowieniu hipoteki umownej do kwoty 1.012.000 zł w formie aktu notarialnego, Repertorium A numer (...). Obie wymienione spółki są powiązane osobowo i kapitałowo poprzez M. M. i J. T., którzy byli lub są w nich udziałowcami. W dniu 21 grudnia 2020 r., przy pomocy tej samej spółki komandytowej, powód zawarł ze stroną pozwaną umowę pożyczki nr (...), dotyczącą kwoty 180.000 zł. Tego samego dnia powód złożył przed notariuszem L. W., w jej kancelarii notarialnej w W., oświadczenie o poddaniu się egzekucji do kwoty 360.000 zł i oświadczenie o ustanowieniu hipoteki umownej do kwoty 360.000 zł, w formie aktu notarialnego, Repertorium (...). W tym samym dniu powód złożył wniosek o wykonanie umowy przez przekazanie mu kwoty opisanej w umowie pożyczki z tym, że zażądał przelania kwoty 138.300 zł na swój rachunek bankowy oraz upoważnił pożyczkodawcę do przelania kwoty 18.000 zł na rachunek bankowy Spółki komandytowej tytułem opłaty prowizyjnej dla pośrednika kredytowego za realizację umowy pośrednictwa kredytowego5. Strona pozwana w dniu 26 maja 2021 r. wypowiedziała umowę pożyczki z 13 sierpnia 2020 r., powołując się niespłacanie przez powoda zobowiązania, a w dniu 14 lipca 2021 r. wypowiedziała także umowę pożyczki z 21 grudnia 2020 r., powołując się na niespłacanie zobowiązania.

Przy tak opisanym stanie faktycznym powód sformułował następujące żądania pozwu, powtórzone w piśmie procesowym z dnia 25 stycznia (...).:

I.  powołując się na to, że strona pozwana wykorzystała jego przymusowe położenie i przymusiła go do skorzystania z pożyczek na skrajnie niekorzystnych warunkach, powód w oparciu o art. 388 k.c., wniósł w punkcie I pozwu o:

a.  obniżenie prowizji z 119.800 zł do 1.000 zł (pkt 1.3 umowy pożyczki z 21 grudnia 2020 r.),

b.  obniżenie jednorazowej opłaty przygotowawczej 3.900 zł do 100 zł (pkt 3.8),

c.  zniesienie zryczałtowanej opłaty windykacyjnej, ewentualnie o obniżenie jej wysokości z równowartości 10 % kwoty pożyczki do 0,01 % (pkt 7.2),

d.  obniżenie kary umownej z 50.000 zł do 500 zł (pkt(pkt 6.3);

II.  na wypadek nieuwzględnienia żądania zawartego w punkcie I, powód w punkcie II pozwu sformułował żądanie ewentualne unieważnienia, na podstawie art. 388 k.c., umowy pożyczki nr (...) z dnia 21 grudnia 2020 r. wraz z integralnymi w stosunku do umowy czynnościami prawnymi powoda w postaci jego oświadczenia o poddaniu się egzekucji i oświadczenia z dnia 21 grudnia 2020 r. o ustanowieniu hipoteki, złożonych w formie aktu notarialnego (repertorium (...) (...)) przed notariuszem L. W., sporządzonym kancelarii notarialnej w W.;

III.  na wypadek nieuwzględnienia żądania zawartego w punkcie II pozwu, powód w punkcie III pozwu sformułował żądanie ewentualne ustalenia nieważności, na podstawie art. 58 § 2 k.c., w związku z art. 353 ¹ k.c., umowy pożyczki nr (...) z dnia 21 grudnia 2020 r. wraz z integralnymi w stosunku do umowy czynnościami prawnymi powoda w postaci jego oświadczenia o poddaniu się egzekucji i oświadczenia z dnia 21 grudnia 2020 r. o ustanowieniu hipoteki, złożonych w formie aktu notarialnego (repertorium (...) (...)) przed notariuszem L. W., sporządzonym kancelarii notarialnej w W.;

IV.  na wypadek nieuwzględnienia żądania zawartego w punkcie III pozwu, powód w punkcie IV pozwu sformułował żądanie ewentualne ustalenia nieważności, na podstawie art. 58 § 2 k.c., w związku z art. 353 ¹ k.c., następujących postanowień umowy pożyczki ujętych w punktach 1.3, 6.4, 7.1.B.d i 7.2;

V.  na wypadek nieuwzględnienia żądania zawartego w punktach I-IV pozwu, powód w punkcie V pozwu sformułował żądanie ewentualne uznania nieważności punktu 7.2 umowy pożyczki , z uwagi na sprzeczność tego postanowienia z art. 483 k.c.;

VI.  na wypadek nieuwzględnienia żądania zawartego w punkcie I-V pozwu, powód w punkcie VI pozwu sformułował żądanie ewentualne miarkowania kary umownej, zastrzeżonej w punkcie 7.2 umowy pożyczki przez obniżenie jej o 99,99 % tj. z kwoty 18.000 zł do kwoty 1,80 zł, w oparciu o art. 484 § 2 k.c.

Ponadto, powód wniósł o zasądzenie od strony pozwanej kosztów procesu lub wydanie orzeczenia o kosztach w oparciu o art. 102 k.p.c.

Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu7.

Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z dnia 1 grudnia 2023 r., sygn. akt IX GC 955/218:

I.  uwzględnił drugie żądanie ewentualne, zgłoszone w punkcie III pozwu, w ten sposób, że ustalił nieważność umowy pożyczki nr (...), zawartej przez strony w dniu 21 grudnia 2020 r. wraz z integralnymi w stosunku do umowy czynnościami prawnymi powoda w postaci oświadczenia powoda o poddaniu się egzekucji i oświadczenia z dnia 21 grudnia 2020 r. o ustanowieniu hipoteki, złożonych w formie aktu notarialnego (repertorium A numer (...)) przed notariuszem L. W., sporządzonym kancelarii notarialnej w W.;

II.  oddalił „pozostałe żądania”,

III.  zasądził od strony pozwanej (...) (...) z ograniczoną odpowiedzialnością w K. na rzecz powoda B. Ż. kwotę 5417 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego,

IV.  nakazał ściągnąć od strony pozwanej na rzecz Skarbu Państwa-Sądu Okręgowego w Krakowie kwotę 9308 zł tytułem wpisu, od którego powód został zwolniony i kwotę 684,45 zł tytułem kosztów biegłego sądowego.

Strona pozwana w apelacji9 zaskarżyła wyrok Sądu Okręgowego w punktach I, III i IV, wnosząc o zmianę wyroku przez oddalenie powództwa w całości, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Wniosła o zasądzenie od powoda kosztów postępowania apelacyjnego.

Strona pozwana zarzuciła nierozpoznanie istoty sprawy, naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, mające wpływ na wynik sprawy.

Powód w odpowiedzi na apelację10 wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od strony pozwanej kosztów postępowania apelacyjnego.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy. W konsekwencji wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie podlegał uchyleniu w całości, a sprawa przekazaniu do ponownego rozpoznania, z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego.

Sąd Okręgowy na pierwszym terminie rozprawy w dniu 19 lipca 2022 r.11 dopuścił dowód: „z dokumentów pożyczek za wyjątkiem tych postanowień oraz za wyjątkiem pozostałych dokumentów załączonych do akt sprawy, które w celu wyjaśnienia z ich treści wymagają dowodu z biegłego uzależniając ich przeprowadzenie od zgłoszenia dowodu z biegłego.” Następnie, w protokole rozprawy zapisano, że: „Przewodniczący działając na podstawie art. 212 k.p.c. ustalił, że istotnymi okolicznościami do wyjaśnienia których powinien dążyć jest wysokość wynagrodzenia należnego za udzielenie środków pieniężnych oraz wg specjalistycznych kalkulacji i taryf zamieszczonych w dokumentacji oraz dokonanie oceny wynagrodzenia ekwiwalentnego do świadczeń strony pozwanej, co wymaga wiedzy specjalnej.”

Zacytowane zdania nie zostały sporządzone zrozumiałym językiem. Z ich treści można się domyśleć, że Sąd zasygnalizować stronom, iż ciężar rozpoznania sporu przerzuca na biegłego i dlatego strony powinny złożyć w terminie 14 dni odpowiednie wnioski pod rygorem pominięcia dowodu z opinii biegłego. Wniosek taki został następnie złożony przez powoda.12

Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 19 lipca 2022 r. oddalił wniosek powoda o udzielenie zabezpieczenia. W uzasadnieniu13 stwierdził: „Wbrew przyjętej przez strony nazwie podmioty nie związały się pożyczką, która ze względu na jej naturę – nieodpłatne rozporządzenie pieniądzem gotówkowym bez oznaczenia sposobu wydatkowania (art. 720 k.) – nie może mieć zastosowania w obrocie gospodarczym. Zobowiązanie pozwanej spółki należy zakwalifikować jako świadczenie odpłatne z umowy nienazwanej, do jakiej mają odpowiednie zastosowanie przepisy o zleceniu (art. 750 k.). Na podstawie mających odpowiednie zastosowanie przepisów art. 742 i 735 k. powód jest zobowiązany do zwrotu równowartości udzielonych środków i zapłaty wynagrodzenia za usługę.” Z zacytowanego uzasadnienia wynika, że od tego momentu Sąd poinformował strony, że nie rozpoznaje opisanego w pozwie i odpowiedzi na pozew sporu o roszczenia wywiedzione z faktu zawarcia umowy pożyczki oraz ustanowienia przez powoda zabezpieczeń spłaty pożyczonej kwoty, a zajął się analizowaniem łączącego strony stosunku prawnego pod kątem przepisów o zleceniu. Ponieważ stron nie łączył stosunek zlecenia, ani stosunek o świadczenie usług podobnych do umowy zlecenia, już w początkowej fazie procesu Sąd Okręgowy zajął się wyimaginowanymi problemami, niezwiązanymi z istotą sporu.

W toku dalszego procesu biegły sądowy R. F. w piśmie z dnia 25.05.2023 r.14 poinformował, że brak twardych danych uniemożliwił mu opracowanie merytorycznie poprawnej opinii zgodnie z tezą Sądu. Dlatego zwrócił akta bez wydawania opinii.

Kolejna biegła dr A. T. w opinii z dnia 5 sierpnia 2023 r.15 stwierdziła, że w swojej pracy zawodowej nie spotkała się z tak wysokimi opłatami windykacyjnymi i karami umownymi, jak z tymi, które wynikały z umowy pożyczki z dnia 21 grudnia 2020 r. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, opinia o takie treści była pozbawiona wartości dowodowej. Przedstawiony przez biegłą wniosek niczego nie wniósł do sprawy i został sformułowany w oparciu o twierdzenie biegłej o braku wiedzy w tym zakresie. Opinia ta została merytorycznie zakwestionowana przez stronę pozwaną, która podważyła jej wartość dowodową w piśnie z dnia 20 września 2023 r.16 Jednakże na rozprawie w dniu 21 listopada 2023 r.17 Sąd Okręgowy odmówił uwzględnienia wniosku strony pozwanej o zlecenie opracowania opinii uzupełniającej. Uznał bowiem opinię za korespondującą z treścią postanowienia dowodowego, którego notabene nie ma w aktach sprawy i zamknął rozprawę. Sąd Okręgowy w dniu 1 grudnia 2023 r. wydał wyrok18 w sprawie: „o ukształtowanie stosunku prawnego, o ustalenie”.

Uzasadnienie tego wyroku19 składa się z luźno powiązanych ze sobą zdań. Z pierwszego zdania wynika, że pozwaną jest Spółka komandytowa, a z czwartego, że Spółka komandytowa zobowiązała się przelać na konto powoda 160.200 zł. Ponadto, powód „zobowiązał się jednak do innych jeszcze świadczeń, jakie mogła nałożyć na niego w sposób jednostronny spółka, i co do których poddał się egzekucji.” Z tego fragmentu uzasadnienia wynika, że Sąd Okręgowy potraktował inną Spółkę jako stronę pozwaną, która to Spółka miała przekazać mu 160.200 zł z pożyczki w kwocie 180.000 zł, co pozostaje w sprzeczności z bezspornymi faktami przytoczonymi przez strony oraz z treścią dokumentów przedstawionych w toku postępowania.

W dalszej części uzasadnienia wyroku Sąd Okręgowy stwierdził, że to Spółka komandytowa udzieliła powodowi środków płatniczych bezgotówkowych, co odpowiadało naturze umowy o świadczenia usług nienazwanych (art. 750 oraz art. 734 i nast. k.). Świadczenie nastąpiło pod tytułem odpłatnym. Za uchybienie zobowiązaniu pieniężnemu należą się jedynie odsetki (art. 481 § 1 k.c.), a gdy nie pokryją one całej szkody, należy się także odszkodowanie na zasadach ogólnych (art. 481 § 1 k.c., w zw. z art. 476 k.c.). Przepisy te mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza nieważność postanowień dotyczących opłat windykacyjnych i kar umownych. Sąd stwierdził, że: „wydaje się niewiarygodne, ażeby usługodawca zgodził się na zawarcie umowy bez zastrzeżenia wskazanych wyżej wierzytelności, które w swoim przekonaniu, jakkolwiek błędnym, mógł naliczyć bez potrzeby uzgodnienia i ściągać bez potrzeby uzyskania sądowego rozstrzygnięcia. Powód miał interes prawny w ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego, w rozumieniu art. 189 k.p.c. W oparciu o ten przepis „uwzględniono żądania”.

W ustnych motywach rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy uzasadnił zawarte w punkcie II „oddalenie pozostałych żądań” tym, że w związku ze stwierdzeniem nieważności umowy, nie było podstaw do ukształtowania stosunku prawnego.

Zacytowane pisemne i ustne motywy rozstrzygnięcia wskazują na to, że Sąd Okręgowy poddał analizie inny stosunek prawny (umowa oświadczenie usług), łączący powoda z inną niż strona pozwana osobą prawną (Spółką komandytową), a rozstrzygnął w sentencji wyroku o ważności umowy pożyczki łączącej strony. Uzasadnienie nie odnosi się zatem do sporu przedstawionego Sądowi przez strony. Zostało ono sporządzone przy zastosowaniu żargonu prawniczego, który dla laika może brzmieć w uczony sposób, ale z którego nic nie wynika. Sąd Okręgowy nie ustalił w swoim uzasadnieniu faktów kluczowych dla rozstrzygnięcia sporu i nie dokonał subsumcji tych ustaleń w odniesieniu do obowiązującego stanu prawnego. Sąd Okręgowy nie wyjaśnił przyczyn, dla których pominął żądania zgłoszone w punktach I i II (główne i pierwsze ewentualnie) oraz dlaczego oddalił powództwa ewentualne zgłoszone w dalszej kolejności, niż powództwo ewentualne o ustalenie nieważności umowy i czynności prawnych, którymi dokonano zabezpieczeń. Wydając wyrok i w taki sposób formułując uzasadnienie, Sąd Okręgowy w całości przyrzucił ciężar rozpoznania istoty sporu, a w konsekwencji prawidłowego rozstrzygnięcia sporu na Sąd drugiej instancji. Wyrażenie zgody na taki sposób procedowania stanowiłoby jednak rażące naruszenie konstytucyjnego prawa stron do rozpoznania sporu w dwóch instancjach oraz przyzwolenie na pozorowanie wykonywania pracy judykacyjnej przez Sąd pierwszej instancji. Po przeanalizowaniu chaotycznych i absurdalnych wypowiedzi Sądu pierwszej instancji, Sąd Apelacyjny uznał, że na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego nie został rozpoznana istota sporu.

Aczkolwiek strona pozwana nie zaskarżyła punktu II sentencji wyroku, Sąd Apelacyjny uznał, że na skutek apelacji wyrok Sądu pierwszej instancji nie uprawomocnił się także w części oddalającej powództwo. Wynika to między innymi z ustnego uzasadnienia wyroku, w którym Sąd Okręgowy potwierdził, że nie zbadał zasadności pozostałych roszczeń, ponieważ stało się to, wg niego, zbędne, w sytuacji uwzględnienia powództwa o ustalenie nieważności całej umowy. Oznacza to, że Sąd Okręgowy nie zbadał od strony merytorycznej zasadności roszczeń zgłoszonych w pozwie w punktach: I-II i IV-VI. Powód w pozwie zgłosił jako żądanie główne roszczenie o obniżenie niektórych świadczeń wynikających z umowy pożyczki, z powołaniem się na przepis o wyzysku, ewentualnie o unieważnienie całej umowy pożyczki i zabezpieczeń tej umowy, także w oparciu o przepis regulujący instytucję wyzysku. Tymczasem Sąd Okręgowy uwzględnił zgłoszone dopiero w trzeciej w kolejności żądanie pozwu. Ponadto, z treści sentencji wyroku wynika, że Sąd Okręgowy oddalił żądania ewentualne, zgłoszone w punktach IV-VI, pomimo, że uwzględniając wcześniejsze roszczenia, nie powinien był w ogóle wydawać orzeczenia w tym zakresie, co do dzisiaj nie budzi w judykaturze i doktrynie wątpliwości.

W odniesieniu do oddalenia żądania głównego i uwzględnienia żądania ewentualnego, dotychczas ugruntowanym wydawał się pogląd, że sąd rozpoznaje w pierwszej kolejności żądanie główne pozwu, a dopiero oddalając to żądanie, orzeka o żądaniu zgłoszonym jako ewentualne. Stanowisko to obecnie jest kwestionowane. W dniu 11 kwietnia 2023 r. Sąd Najwyższy przyjął do rozpoznania następujące zagadnienie prawne20:

„Czy pomiędzy żądaniem, zgłoszonym jako ewentualne, zwrotu nienależnego świadczenia obejmującego raty spłacone w wykonaniu nieważnej umowy kredytu, zawierającej abuzywne klauzule waloryzacyjne, a dochodzonym jako główne żądaniem zwrotu nienależnego świadczenia obejmującego część tych rat stanowiących nadpłatę z powodu bezskuteczności niedozwolonych postanowień umownych zachodzi wewnątrz procesowa zależność warunkująca kolejność ich rozpoznania.”

Istota zacytowanego zagadnienia prawnego sprowadza się do kwestii, czy sąd jest związany kolejnością roszczeń zgłoszonych w kolejności: żądanie główne, a następnie żądanie ewentualne. Nie rozstrzygając tego problemu prawnego w niniejszej sprawie, ponieważ zachodzi konieczność rozpoznania od początku sporu przez Sąd pierwszej instancji, należy zwrócić uwagę na to, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy powinien zobowiązać powoda do wskazania, czy podtrzymuje lub też zmienia kolejność zgłoszonych w pozwie roszczeń. Celowość wypowiedzenia się na ten temat wynika z tego, że w przypadku zasadności powództwa o ustalenie nieważności całej umowy pożyczki (pkt III pozwu) lub niektórych jej postanowień (pkt IV pozwu), z uwagi na potencjalną sprzeczność z zasadami współżycia społecznego, rację bytu mogą utracić roszczenia oparte na unormowaniu regulującym kwestię wyzysku (punkty I i II pozwu). Skoro bowiem wskazane postanowienia umowy pożyczki byłyby nieważne z mocy samego prawa, to Sąd nie mógłby tych postanowień zmodyfikować, z powołaniem się na art. 388 k.c. Podobnie, gdyby cała umowa pożyczki była nieważna z mocy samego prawa, to Sąd nie mógłby jej unieważnić, bo umowa taka nie istnieje. Wyjaśnienia wymaga również kwestia, czy powód wycofał się ze zgłoszonego jako ewentualnego w ostatniej kolejności żądania miarkowania kary umownej, na co pośrednio wskazywałaby treść jego pisma procesowego z dnia 25 stycznia 2022 r.21

Ponownie rozpoznając spór pomiędzy stronami, a nie rzekomy spór pomiędzy powodem i Spółką komandytową o podobnej do pozwanej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością firmie, Sąd Okręgowy powinien zająć się analizą zawartej przez strony umową pożyczki i zabezpieczeniami jej spłaty. Przyjęta przez Sąd Okręgowy koncepcja umowy o świadczenie usług nie znajdowała oparcia w twierdzeniach stron i zebranym dotąd w sprawie materiale. Zaś uzasadnienie tej koncepcji było fragmentaryczne, nieprzekonywujące i wręcz kuriozalne. Sąd pierwszej instancji rozstrzygnie również w jakiej kolejności rozpoznać roszczenia zgłoszone przez powoda. W przypadku rozpoznawania żądań opartych na koncepcji wyzysku, Sąd Okręgowy weźmie pod uwagę brzmienie art. 388 k.c., obowiązujące w dacie zawierania umowy pożyczki, tj. sprzed nowelizacji Kodeksu cywilnego, dokonanej ustawą z dnia 2 grudnia 2021 r.22, zgodnie z przepisem przechodnim noweli.

Wyrok Sądu pierwszej instancji został uchylony w całości, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu na podstawie na podstawie art. 386 § 4 k.p.c.

O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd pierwszej instancji rozstrzygnie w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie na podstawie art. 108 § 2 k.p.c.

1 karty 22-23

2 k. 25-30

3 k. 32-35

4 k. 38-43)

5 k. 44

6 k. 155-158

7 k. 187-192

8 k. 355

9 k. 377-381

10 k. 399-401

11 k. 295

12 k. 302

13 k. 310

14 k. 317

15 k. 325-328

16 k. 340-341

17 k. 352

18 k. 355

19 k. 360-361

20 III CZP 26/23

21 k. 160-161

22 tekst jednolity Kodeksu cywilnego - Dz.U. z 2022 r. poz. 1360