Portal Orzeczeń Sądu Apelacyjnego w Krakowie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 marca 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie, I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący SSA Marek Boniecki

Protokolant Michał Góral

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2025 r. w Krakowie

sprawy z powództwa Syndyka Masy Upadłości (...) S.A. w upadłości
w K.

przeciwko (...) sp. z o.o. w B.

o zapłatę

na skutek apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie
z dnia 1 czerwca 2023 r., sygn. akt IX GC 658/22

oraz zażalenia strony pozwanej na postanowienie Sądu Okręgowego
w Krakowie z dnia 4 września 2023 r., sygn. akt IX GC 658/22

1.  oddala apelację;

2.  oddala zażalenie;

3.  zasądza od strony pozwanej na rzecz powoda tytułem kosztów postępowania apelacyjnego kwotę 8 100 zł (osiem tysięcy sto złotych) wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty;

4.  zasądza od strony pozwanej na rzecz powoda tytułem kosztów postępowania zażaleniowego kwotę 1 800 zł (jeden tysiąc osiemset złotych) wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych
za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas po upływie tygodnia od dnia dzisiejszego, do dnia zapłaty.

Sygn. akt I AGa 328/23, I AGz 5/24

Uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie

z 20 marca 2025 r.

Wyrokiem z 1 czerwca 2023 r. Sąd Okręgowy w Krakowie zasądził od (...) sp. z o.o. w K. (obecnie w B.) na rzecz Syndyka masy upadłości (...) S.A. w upadłości w K. kwotę 300.394, 61 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 2 października 2021 r. do dnia zapłaty oraz orzekł o kosztach procesu.

Ten sam Sąd postanowieniem z 4 września 2023 r. zasądził od ww. pozwanej na rzecz powoda kwotę 37.935,10 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w celu wykonania zabezpieczenia oraz 2700 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego.

Wyrok powyższy zaskarżyła w całości apelacją pozwana, wnosząc o jego zmianę poprzez oddalenie powództwa, ewentualnie o uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także uzupełnienie (w oparciu o przepis art. 380 k.p.c.) postępowania dowodowego poprzez dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów
z przesłuchania świadków: D. S., R. D. i T. Ż., z opinii biegłego sądowego ds. rachunkowości oraz z opinii biegłego ds. wyceny nieruchomości.

Apelujący zarzucił: 1) błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez uznanie, że: a) na podstawie umowy dzierżawy zorganizowanej części przedsiębiorstwa pozwana jest zobowiązana do ponoszenia kosztów z tytułu opłaty za wieczyste użytkowanie bez względu na jej wysokość oraz poprzez uznanie, że wykonywanie przedmiotowej umowy nie wymaga czynnego współdziałania powoda; b) pozwana początkowo nie kwestionowała wysokości opłaty za użytkowanie wieczyste, a zaprzestała płatności dopiero w wyniku problemów finansowych, skoro pozwana od początku konsekwentnie kwestionuje wysokość opłaty za użytkowanie wieczyste, a jednocześnie z żadnego z dokumentów złożonego do niniejszej sprawy nie wynika, aby miała trudności finansowe - o czym zaświadcza chociażby fakt, że całość zasądzonego roszczenia w niniejszej sprawie została zabezpieczona i złożona na rachunku depozytowym Ministra Finansów; 2) naruszenie art. 233 §1 k.p.c. - poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i w rezultacie przyjęcie, że z zebranego materiału dowodowego wynikało, iż roszczenie strony powodowej zasługuje na uwzględnienie, tylko na podstawie twierdzeń powoda, przedstawionych przez niego dokumentów prywatnych; 3) naruszenie art. 235 ² §1 w zw. z art. 458 ¹⁰ i 458 ¹¹ k.p.c. - poprzez pominięcie wniosków dowodowych pozwanej o przesłuchanie Prezesa Zarządu pozwanej oraz świadków D. S. i R. D., dowodu z opinii biegłych do spraw rachunkowości oraz wyceny nieruchomości; 4) naruszenie art. 235 ²§1 pkt. 2 i 5 k.p.c. - poprzez uznanie, iż wnioski dowodowe o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, a także opinii biegłych sądowych są nieprzydatne do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a ich rozpatrzenie spowodowałoby przewłokę postępowania, skoro wnioski te zostały złożone w pierwszym piśmie procesowym, a złożone zostały na wykazanie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, tj. między innymi zasadności roszczenia i jego wysokości; 5) naruszenie jest art. 233 §1 k.p.c. oraz 227 K.p.c. - poprzez błędne odczytanie tezy dowodowej złożonej przy wniosku
o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków i wskazanie, że świadkowie zostali powołani na okoliczność treści umowy, skoro świadkowie zostali powołani na okoliczność wykładni oświadczeń woli złożonych w umowie, poprzez ustalenie zgodnego zamiaru i celu zawarcia umowy; 6) naruszenie 361 §1 i 2 - poprzez uznanie, iż pomiędzy zaniechaniem powoda
a brakiem współdziałania przy wykonywaniu umowy nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy ze szkodą powstałą w majątku pozwanej; 7) naruszenie art. 203 ¹ §2 i 316 §1 k.p.c. -poprzez uznanie oświadczenia o potrąceniu za sprekludowane, skoro pozwana oświadczenie|
o potrąceniu złożyła w pierwszym piśmie procesowym, a oświadczenie materialnoprawne przed wydaniem wyroku w niniejszej sprawie; 8) naruszenie prawa materialnego, poprzez niezastosowanie art. 65 §2 k.c., przez oparcie się przez Sąd wyłącznie na dosłownym brzmieniu umowy i zupełne zaniechanie zbadania, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy;
9) nierozpoznanie istoty sprawy, poprzez brak poczynienia ustaleń i przeprowadzenia postępowania dowodowego co do wartości nieruchomości, należnej wysokości opłaty za użytkowanie wieczyste nieruchomości, wysokości szkody poniesionej przez pozwaną, pominięcie oświadczenia o potrąceniu wzajemnej wierzytelności, a w konsekwencji zasadności i wysokości dochodzonego przez powoda roszczenia.

Pozwana zaskarżyła również odrębnym zażaleniem postanowienie Sądu Okręgowego w Krakowie w przedmiocie kosztów postępowania zabezpieczającego, wnosząc o jego zmianę i oddalenie wniosku powoda w tym zakresie.

Powód wniósł o oddalenie apelacji i zażalenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania odwoławczego.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.

Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd pierwszej instancji prawidłowo, z poszanowaniem reguł wyrażonych w przepisie art. 233 §1 k.p.c. ustalił stan faktyczny sprawy, co sprawiło, że Sąd Apelacyjny przyjął go za własny.

Najdalej idący zarzut nierozpoznania sprawy co do istoty był oczywiście nietrafiony. Do uchybienia takiego dochodzi zarówno wtedy, gdy sąd pierwszej instancji nie odniósł się do tego, co było przedmiotem sprawy, gdy zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów strony, jak i w przypadku dokonania przez sąd pierwszej instancji oceny prawnej żądania bez ustalenia podstawy faktycznej, co wymagałoby poczynienia kluczowych ustaleń po raz pierwszy w instancji odwoławczej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2017 r., IV CZ 130/16). W rozpoznawanej sprawie nieprawidłowości tego rodzaju nie miały miejsca, albowiem Sąd Okręgowy trafnie zidentyfikował przedmiot sporu i ocenił go poprzez pryzmat przepisów prawa materialnego,
a nadto odniósł się do zarzutów pozwanej, w tym zarzutu potrącenia.

Oddalenie wniosków dowodowych w okolicznościach badanej sprawy nie mogło prowadzić do nierozpoznania istoty sprawy, tym bardziej, że było to działanie prawidłowe. Sąd nie naruszył przy tym wskazanych w apelacji przepisów prawa procesowego. Przede wszystkim skarżąca w wadliwy sposób skonstruowała w sprzeciwie od nakazu zapłaty tezę dowodową
w zakresie przesłuchania świadków. Samo bowiem odwołanie się do okoliczności przytoczonych w uzasadnieniu sprzeciwu za wystarczające uznane być nie może. Analiza treści uzasadnienia w powiązaniu z innymi zarzutami mogłaby prowadzić do konkluzji, że ww. dowodami osobowymi pozwana chciała wykazać cel przyświecający zawarciu umowy dzierżawy oraz brak współpracy ze strony Syndyka. Tyle tylko, że okoliczności te były całkowicie nieistotne dla rozstrzygnięcia, zważywszy na źródło roszczenia. Powód swoje żądanie wywodził z pkt. 3.6.d umowy dzierżawy, zobowiązującego pozwaną, niezależnie od umówionego czynszu, do refundacji uiszczonej przez wydzierżawiającego opłaty za użytkowanie wieczyste. Ani cel umowy, ani współdziałanie powoda nie mogły mieć wpływu na ten składnik świadczenia dzierżawcy, albowiem kształtowany był on wyłącznie przez organ zewnętrzny. W tym kontekście omawiane dowody dotyczyły faktów, które w sposób oczywisty były nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 235 ²§1 pkt 2 k.p.c.). Ubocznie jedynie zauważyć wypada, że pozwana, mimo podnoszonych zarzutów co do realizacji celów umowy, nie zdecydowała się na jej wypowiedzenie. Jakkolwiek też Sąd Okręgowy nie powoływał się na art. 458 ¹⁰ i 458 ¹¹ k.p.c., to wymienione przepisy również uzasadniały oddalenie wniosków o przeprowadzenie dowodów ze źródeł osobowych.

Prawidłowe było także pominięcie dowodów z opinii biegłych. Dowód z opinii biegłego ds. rachunkowości został zgłoszony w sprzeciwie na okoliczność szkody poniesionej przez pozwaną z tytułu nienależytego wykonania umowy, a szkoda ta miałaby się wyrażać podwyższeniem opłaty za użytkowanie wieczyste. Skarżąca nie wskazuje jednak wysokości tejże szkody. Skoro zdaniem pozwanej szkoda ta miałaby się wyrażać różnicą między opłatą dotychczasową a zaktualizowaną, jej do jej obliczenia wystarczające byłoby przeprowadzenie prostego działania matematycznego, bez konieczności sięgania po opinię. Niezależnie od tego pamiętać należy, że dowód z opinii biegłego przewidziany w art. 278 k.p.c. nie służy poszukiwaniu dowodów czy faktów lecz ich ocenie poprzez pryzmat wiadomości specjalnych. Skoro zatem pozwana nie wskazuje konkretnej szkody oraz wysokości swojego roszczenia
z tego tytułu, nie ma podstaw do sięgania po wiedzę biegłego. Ostatnie uwagi pozostają aktualne odnośnie do opinii biegłego ds. wyceny nieruchomości. Także w tym przypadku dowód miał służyć potwierdzeniu jedynie domysłów skarżącej. Strona ta nie uprawdopodobniła w najmniejszym stopniu swoich twierdzeń co do mniejszej, niż przyjęta przez właściwy organ, wartości nieruchomości, co zresztą pozostawałoby w sprzeczności z powszechną wiedzą
o wzroście cen na tym rynku, także w relewantnym okresie. Nie została udowodniona okoliczność, że powód obciążał pozwaną opłatą za użytkowanie wieczyste w części nieruchomości nieobjętej umową dzierżawy.

Nie zasługiwał także na uwzględnienie ogólnikowy zarzut naruszenia art. 233 §1 k.p.c. Skarżąca nie wskazała, które dowody zostały ocenione w sposób nieprawidłowość i na czym rzekome uchybienia miałyby polegać. Zgodzić natomiast należy się z oceną Sądu Okręgowego, że zasadność i wysokość roszczenia została wykazana przez powoda przedłożonymi przez niego dokumentami.

Wobec bezskuteczności podniesionych zarzutów prawnoprocesowych, na niepowodzenie skazana była próba podważenia ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wyrokowania. Co więcej, również ten zarzut sformułowany został nieprawidłowo, albowiem wskazywane w nim fakty nie znalazły się w stanie faktycznym, a stały się jedynie przedmiotem rozważań, które podlegały ocenie poprzez pryzmat przepisów materialnoprawnych. Bez znaczenia było przy tym, czy pozwana zakwestionowała wysokość opłaty za użytkowanie wieczyste.

Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się obrazy art. 65 §2 k.c. Jak wskazano wyżej, cel zawarcia umowy pozostawał bez wpływu na obowiązek refundacji ponoszonej przez wydzierżawiającego opłaty za użytkowanie wieczyste. Z kolei fakt rzekomej szkody po stronie skarżącej na skutek braku współdziałania powoda i związana z tym kwestia związku przyczynowego, pozwana łączyła najprawdopodobniej (bo nie zostało to wyraźnie wyeksponowane) z podniesionym zarzutem potrącenia. Sąd pierwszej instancji słusznie jednak zarzutu tego nie uwzględnił. Jakkolwiek bowiem zarzut ten podniesiony przy wdaniu się
w spór, to nie spełniał wymogów określonych w art. 203 ¹ k.p.c. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wniesienia sprzeciwu od nakazu zapłaty). Stosownie do §3 przywoływanego przepisu, do pisma procesowego zawierającego zarzut potrącenia stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące pozwu, z wyjątkiem przepisów dotyczących opłat. Oznacza to, że przedstawiana do potrącenia wierzytelność musi zostać skonkretyzowana także co do wysokości, czego
w badanym przypadku zabrakło. Niezależnie od tego rzekoma wierzytelność pozwanej nie została postawiona w stan wymagalności, a przede wszystkim nie została udowodniona okoliczność, że na skutek zaniechania powoda właściwy organ ustalił opłatę w zawyżonej wysokości. Wskazać w tym miejscu należy, że bez znaczenia dla wyniku sporu było oświadczenie o potrąceniu wzajemnych wierzytelności zawarte w piśmie pozwanej do powoda z 8 listopada 2024 r. Po pierwsze, zarzut potrącenia zgłoszony z powołaniem się na tę okoliczność złożony został 20 marca 2025 r. na rozprawie apelacyjnej, a zatem
z przekroczeniem terminu z art. 203 ^{(1 §2 )} k.p.c. Po wtóre, pozwana nie wykazała istnienia przedstawianej do potrącenia wierzytelności.

Sąd odwoławczy nie dostrzegł także, aby Sąd pierwszej instancji uchybił prawu materialnemu w zakresie nie objętym zarzutami apelacji.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację jako bezzasadną. Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku strony pozwanej o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia sprawy o zobowiązanie Syndyka do złożenia oświadczenia woli o przeniesieniu na rzecz (...) sp. z o.o. w B.. Rozstrzygnięcie w sprawie (...) nie będzie miało bowiem względem niniejszego procesu znaczenia prejudycjalnego, w rozumieniu art. 177 §1 pkt 1 k.p.c., już choćby z tego względu, że ewentualne uwzględnienie powództwa prowadziłoby do przeniesienia własności na spółkę najwcześniej od momentu uprawomocnienia się wyroku.
Z analogicznych względów bez znaczenia dla wyniku obecnego sporu pozostawały bliżej niesprecyzowane dokumenty zalegające w aktach sprawy (...), co skutkować musiało oddaleniem wniosku dowodowego w tym zakresie.

Za podstawę rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego, które po stronie powoda ograniczyły się do wynagrodzenia adwokata przyjęto art. 98 §1 k.p.c. w zw. z art. 391 §1 k.p.c. oraz §2 pkt 7 w zw. z §10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).

Nie zasługiwało także na uwzględnienie zażalenie pozwanej. Rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego w tym zakresie znajdowało uzasadnienie w przepisie art. 745 §1 k.p.c. Powód wykazał wysokość poniesionych kosztów postępowania zażaleniowego dokumentem w postaci postanowienia Komornika sądowego z 28 czerwca 2023 r. Dowód ten skutecznie zakwestionowany nie został. Nie można też zgodzić się ze skarżącą co do zbędności postępowania zabezpieczającego, a co za tym idzie związanych z nim kosztów. Pamiętać należy, że o potrzebie zabezpieczenia roszczenia co do zasady decyduje sąd, rozpoznający wniosek uprawnionego w tym zakresie. W postępowaniu gospodarczym o potrzebie takiej zadecydował sam ustawodawca, wprowadzając do porządku prawnego art. 458 ¹³ k.p.c.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny na podst. art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 §3 k.p.c. oddalił zażalenie.

O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono na podst. art. 98 §1 k.p.c. w zw.
z art. 391 §1 k.p.c. oraz §2 pkt 5 w zw. z §10 ust. 2 pkt 2 ww. rozporządzenia.